Dijsselbloem wil naar Raad van State

Raad van State De opvolging van de vicepresident kwam tijdens de formatie ter sprake en Thom de Graaf werd genoemd. Maken andere sollicitanten nog kans? Vanuit de Raad is nu Jeroen Dijsselbloem benaderd.

PvdA’er Dijsselbloem heeft interesse in de baan als vicepresident. Foto ANP/Martijn Beekman

Oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) wil vicepresident van de Raad van State worden. Hij heeft dit de laatste weken in gesprekken met politiek leiders in Den Haag laten weten, zo bevestigen bronnen binnen en buiten de coalitie.

Het vicepresidentschap van de Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering en tevens de hoogste bestuursrechter, komt dit najaar vrij door het pensioen van zittend vicepresident Piet Hein Donner (CDA). Dijsselbloem is vanuit de Raad zelf benaderd om zich te kandideren.

De opvolging van Donner is al aan de orde geweest tijdens de kabinetsformatie vorig jaar. Daarbij is senator en oud-minister van Binnenlandse Zaken Thom de Graaf (D66) genoemd als kandidaat met wie de coalitiepartners kunnen leven. In de coalitie wordt beaamd dat in de formatie over Donners opvolging is gesproken, maar dat er niets is besloten. Begin deze maand is de functie formeel opengesteld middels een advertentie in de Staatscourant.

D66’er ligt politiek voor de hand

Onbekend is of D66 De Graaf naar voren zal schuiven voor de functie, maar de verwachting is dat zijn kandidatuur in de coalitie zal worden gesteund. De laatste twee vicepresidenten, Donner en Herman Tjeenk Willink, kwamen uit CDA en PvdA. De VVD heeft al geruime tijd moeite kandidaten voor de Raad van State te vinden. Een opvolger van D66-huize ligt daarom politiek gezien voor de hand.

Binnen de Raad van State bestaan evenwel grote bezwaren tegen de archaïsche benoemingsprocedure. De minister van Binnenlandse Zaken, Kajsa Ollongren (D66), draagt een kandidaat voor met wie het kabinet moet instemmen. In principe kan iedereen solliciteren, maar de voordracht wordt binnen de regeringscoalitie afgekaart. Het personeel van de Raad heeft geen enkele zeggenschap. Om die reden wordt er binnen de Raad al langer voor geijverd zelf kandidaten te benaderen en naar voren te schuiven.

In die context is ook Dijsselbloem benaderd. Hij hield aanvankelijk de boot af, vertellen Haagse bronnen, maar heeft alsnog belangstelling ontwikkeld voor de functie. Onlangs heeft hij onder anderen premier Rutte en enkele fractievoorzitters in de Kamer laten weten dat hij zal solliciteren.

In de profielschets voor de nieuwe vicepresident staat dat deze „bij voorkeur een juridische opleiding genoten” heeft. Voor Dijsselbloem, die landbouweconomie studeerde in Wageningen, geldt dit niet. Toch is dit geen bezwaar. Bij de benoeming van Donner, zeven jaar geleden, gaf een substantieel deel van de staatsraden de voorkeur aan Alexander Rinnooy Kan (D66), destijds voorzitter van de Sociaal Economische Raad (SER) en ook geen jurist. Desondanks droeg het kabinet Donner voor.

Met zijn sollicitatie plaatst Dijsselbloem de coalitie voor een lastig dilemma. Als het kabinet vasthoudt aan de benoeming van De Graaf, maakt het zich kwetsbaar voor verwijten van achterkamertjespolitiek. Kiest het kabinet voor Dijsselbloem, dan kan dat leiden tot spanningen met coalitiepartij D66.