Recensie

De suspense van Baas is van de subtiele soort

Thriller Jan van Mersbergen schrijft thrillers onder het pseudoniem Frederik Baas. Met suggestieve zinnetjes en zorgvuldig toegediende brokjes informatie ontvouwt Baas de intrige, in zijn tweede thriller Herberekening.

Een thriller schrijven, al dan niet onder pseudoniem. Tal van bekende auteurs, van Julian Barnes (‘Dan Kavanagh’) en J.K. Rowling (‘Robert Galbraith’) tot W.F. Hermans (‘Fjodor Klondycke’) en Anna Enquist, deden het. Met wisselend succes.

Jan van Mersbergen (1971), auteur van acht romans, behoort tot de literaire schrijvers die een geslaagde uitstap maakten. Zijn debuut als thrillerschrijver Frederik Baas, Dagboek uit de rivier, werd vorig jaar enthousiast onthaald. Na het lezen van vele thrillers was Van Mersbergen nieuwsgierig of hij er zelf ook eentje kon schrijven, zei de romancier onlangs in een vraaggesprek met de VPRO.

Na het succes van zijn eerste thriller besloot Van Mersbergen van Frederik Baas een ‘apart merk’ te maken, met jaarlijks een nieuwe titel. Met Herberekening lost hij die belofte in.

De weergegeven route

Ook in zijn tweede thriller doet Baas niet aan lustmoorden, laat hij geen bloed vloeien, en worden geen ingewikkelde complotten gesmeed. Zijn suspense is van de subtiele soort: met suggestieve zinnetjes en zorgvuldig toegediende brokjes informatie ontvouwt Baas zijn intrige; de lezer krijgt alle ruimte om zijn fantasie op hol te laten slaan.

Het vertelperspectief is daarbij bijzonder. In Herberekening zit de lezer in het hoofd van schoolverlater Leon, een jongeman die is opgepakt en wordt verhoord. Maar waarom in hemelsnaam? Dat weet de gestreste Leon zelf ook niet meer precies. Van de rechercheur die hem verhoort, krijgt hij de opdracht om op te schrijven wat hij nog weet. ‘Begin maar gewoon, dan komt het verhaal vanzelf.’

En zo is het. Leon is op straat Yousra tegengekomen, een meisje dat hij van school kent. Ze rijdt in een huurauto en moet ergens papieren ophalen. Of Leon even op de auto wil passen? Als Yousra vervolgens wegblijft en het navigatieapparaat de opdracht geeft: ‘Volg de weergegeven route’, besluit Leon weg te rijden: ‘Het voelt goed. Een klus, werk, ik ga het doen, voor Yousra en haar familie.’

Volgt een lange autorit waarbij de lezer Leon leert kennen als een naïeve jongeman, die betrokken raakt bij een grote, heftige gebeurtenis. Een intrigerend gegeven, dat overtuigend wordt uitgewerkt.

Zwaardvechtende piraat

Leon wordt door zijn vrienden Will Turner genoemd, naar de zwaardvechtende piraat uit Pirates of the Caribbean. In de huurauto van Yousra vergelijkt Leon zich voortdurend met zijn filmheld. De filmwerkelijkheid is zo goed verzonnen en zo goed gemaakt, concludeert Leon, dat die echter is dan de werkelijkheid.

Dat geldt voor Herberekening ook. Van Mersbergen/Baas heeft de gedachtewereld van Leon zo zorgvuldig opgebouwd, dat deze papieren schlemiel model lijkt te staan voor de vele sukkels die echt betrokken raken bij de heftige daden waarmee Herberekening eindigt.