Beoogd opvolger Puigdemont moet koude oorlog met Madrid levend houden

Catalonië

Vanaf deze zaterdag stemt het Catalaanse parlement over een nieuwe regiopresident. Quim Torra mag de gevluchte Carles Puigdemont alleen ‘tijdelijk’ vervangen.

Quim Torra (midden) klapt wanneer Carles Puigdemont op het scherm verschijnt tijdens een partijbijeenkomst in Barcelona op 11 mei. Foto Josep Lago/AFP

Met de voordracht van Quim Torra i Pla als nieuwe regiopresident van Catalonië probeert Carles Puigdemont vanuit Berlijn zijn rol als ‘de ware leider’ van de opstandige Spaanse regio levend te houden. De vorig jaar door Madrid afgezette Puigdemont zou zijn „tijdelijke opvolger” zelfs hebben verzocht geen intrek te nemen in de werkkamer van het regeringspaleis in Barcelona. Torra zal in de praktijk als stroman moeten functioneren van de voor de Spaanse justitie gevluchte Puigdemont.

De 55-jarige Torra gold zeker niet als de droomkandidaat van de Catalaanse separatisten. Hij is niet meer dan een vierde keus. De in Blanes geboren Catalaan stond bij de verkiezingen van 21 december vorig jaar op de elfde plaats van de kandidatenlijst van JxC (Samen voor Catalonië) en kwam pas in beeld nadat het aanstellen van achtereenvolgens Puigdemont zelf, nummer twee Jordi Sànchez en oud-‘minister’ Jordi Turull de afgelopen maanden mislukte.

‘Spanjaarden plunderen’

De verschillende partijen in het zeer verdeelde Catalaanse regioparlement hadden tot 22 mei de tijd om een leider van een nieuwe regioregering aan te stellen. Anders zouden er opnieuw verkiezingen gehouden moeten worden.

Zaterdag werd in eerste aanleg over Torra’s kandidatuur gestemd, waarbij hij geen absolute meerderheid haalde. Deze maandag volstaat in de tweede ronde een eenvoudige meerderheid, die hij waarschijnlijk wel achter zich krijgt, waarna hij zich de 131ste ‘president’ van Catalonië mag noemen.

Torra hield zaterdag in het parlement een betoog, waarin hij „dialoog” aanbood, maar ook beloofde „een republiek te maken". Met de keuze voor Torra proberen de separatisten de koude oorlog met de nationale regering van Mariano Rajoy in leven te houden. Hij staat als voormalig leider van de separatistische beweging Òmnium Cultural en directeur van het Cultureel Centrum Born bekend als een ‘radicale nationalist’. In Born stond hij aan het hoofd van een expositie over de geschiedenis van Catalonië waarbij duidelijk werd gemaakt dat de regio onder dwang bij Spanje zou zijn gevoegd.

Lees ook deze reportage uit 2014 over Torra en Born

Torra heeft in het verleden via Twitter verschillende keren zijn afkeer tegen het centrale gezag in Madrid laten blijken. „Het is duidelijk dat we sinds 1714 bezet worden door de Spanjaarden”, zo schreef hij met een verwijzing naar het jaar waarop de Catalanen definitief onder de Spaanse kroon kwamen. En: „De Spanjaarden kunnen alleen maar plunderen.” Torra heeft de bewuste tweets later verwijderd.

Tegenwind bieden aan Spanje

Torra maakte eerst als jurist carrière in het bedrijfsleven voordat hij zich uitdrukkelijk ging manifesteren als separatist. Hij begon in 2008 zijn eigen uitgeverij A Contra Vent Editors om via Catalaanse publicaties ‘tegenwind’ te bieden aan Spaanse literatuur. Torra schreef zelf ook enkele boeken waarin de identiteit van de Catalanen centraal stond. Mensen die hem van nabij kennen beschrijven hem als „rustig” en „liberaal”.

Torra – die net als Puigdemont afkomstig is uit de provincie Girona – behoort tot de vertrouwelingen van de eind oktober vorig jaar afgezette regiopresident. Puigdemont spreekt zelf van „een tijdelijke benoeming” om te voorkomen dat hij helemaal in de vergetelheid raakt. Het is de bedoeling dat Torra in opdracht van Puigdemont blijft strijden voor een onafhankelijk Catalonië. Daarbij wordt de uitslag van het verboden referendum op 1 oktober 2017, waarbij een overgrote meerderheid voor onafhankelijkheid stemde, gezien als een mandaat van de Catalaanse bevolking voor zo’n eigen staat.

Lees ook over de arrestatie van Puigdemont: Puigdemont weer vrij na betaling borg

Regio blijft onder curatele

De toekomst van Puigdemont is nog altijd onduidelijk. Een paar dagen nadat de separatist op 27 oktober 2017 de Catalaanse republiek had uitgeroepen, ging hij op de vlucht voor de Spaanse justitie, die hem wil vervolgen voor rebellie en malversaties met gemeenschapsgeld. Puigdemont verblijft nu in Duitsland in afwachting van een mogelijke uitlevering aan Spanje. De autonome regio Catalonië staat sinds eind oktober vorig jaar onder curatele van ‘Madrid’. Het is nog maar de vraag of daar met de aanstelling van Torra meteen een einde aan komt.