NRC checkt: ‘Ouderen zijn banger voor criminaliteit’

Dat twitterde de hoofdeconoom van het CBS eerder deze week.

Foto Ricardo Reitmeyer/Getty Images

De aanleiding

Er is deze week veel te doen over criminaliteitscijfers. Volgens maandag gepubliceerde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bevond het aantal geregistreerde misdrijven zich vorig jaar op het laagste punt in bijna veertig jaar. Tv-rubrieken en sociale media stonden direct bol van de wantrouwige burgers die te kennen gaven dat ze niet geloofden dat de criminaliteit werkelijk zo sterk is gedaald.

Dinsdag twitterde de hoofdeconoom bij het CBS, Peter Hein van Mulligen, naar aanleiding hiervan een bericht dat poogde de discrepantie tussen de cijfers en de mening op straat te verklaren. „Ouderen plegen minder misdrijven dan jongeren, maar zijn wel banger voor criminaliteit. Een vergrijzende samenleving wordt minder crimineel, maar is er tegelijkertijd banger voor.”

Waar is het op gebaseerd?

Van Mulligen baseerde zich op cijfers van zijn eigen werkgever.

En, klopt het?

We lopen zijn uitspraken even zin voor zin na.

Het eerste deel van zijn tweet klopt: uit de CBS-cijfers blijkt inderdaad dat ouderen minder vaak verdacht worden van criminaliteit dan jongeren. Het aantal verdachten piekt relatief gezien op 18 jaar, op 234 verdachten per 100.000 mensen. Dat daalt tot 14 per 100.000 inwoners van 79 jaar, de hoogste leeftijdscategorie die het CBS becijfert.

Intussen weet niemand echt waar de trendmatige daling in criminaliteit vandaan komt, schreef juridisch commentator Folkert Jensma in maart. Lees: De criminaliteit neemt af en de zorgen groeien

Maar dan het tweede deel van Van Mulligens uitspraak: „Ouderen zijn banger voor criminaliteit dan jongeren.” Dat blijkt juist niet uit de CBS-cijfers over de onveiligheidsbeleving van Nederlanders. Jongeren voelen zich doorgaans fors onveiliger dan ouderen. De angst om slachtoffer van criminaliteit te worden piekt bij mensen tussen de 18 en 25 jaar op 3,5 procent en daalt vervolgens tot een dieptepunt van 2,3 procent tussen de 65 en 75 jaar.

Die grotere angst bij jongeren geldt voor alle vormen van criminaliteit: van zakkenrollen tot beroving op straat, en van woninginbraak tot mishandeling. Soms schatten jongeren de kans om slachtoffer te worden tot wel dubbel zo hoog in als ouderen. Een voorbeeld: van de mensen tussen de 18 en 25 jaar denkt 5,1 procent dat de kans groot is dat ze slachtoffer zullen worden van zakkenrollerij, bij 65- tot 75-jarigen is dat maar 2,3 procent.

In de meest recente CBS-cijfers over de veiligheidsbeleving staat wel een interessant gegeven: na het 75ste levensjaar stijgt de angst om slachtoffer te worden van criminaliteit juist weer, tot 3 procent. Dat suggereert dat als mensen massaal boven de 75 jaar worden de angst voor criminaliteit in het algemeen zal toenemen. Maar die angst wordt niet zo sterk als die voor jongeren is.

„Ik heb het direct nagezocht en ik ben te pessimistisch geweest in mijn tweet”, geeft Van Mulligen meteen ruiterlijk toe als NRC hem opbelt.

Een mogelijke verklaring voor het grotere onveiligheidsgevoel van jongeren heeft hij wel: „Dat heeft mogelijk te maken met het feit dat jongeren vaker uitgaan, waar ze vaker criminaliteit zullen tegenkomen dan oudere mensen die vaker thuis blijven”, zegt Van Mulligen.

Hij verklaart zijn vergissing door te wijzen op andere cijfers waaruit blijkt dat ouderen over andere aspecten van het leven wel negatiever zijn dan jongeren, bijvoorbeeld wat betreft het consumentenvertrouwen, de eigen financiële situatie en vertrouwen in anderen. „Maar juist de angst voor criminaliteit hoort daar niet bij, ik was te somber”, zegt Van Mulligen. „Als man van de feiten ben ik natuurlijk niet blij met deze misser.” Hij corrigeerde de fout op Twitter direct.

Conclusie

Jongeren plegen wel meer misdrijven dan ouderen, maar het blijkt niet uit de CBS-cijfers dat ouderen banger zijn voor misdaad dan jongeren. Vergrijzing is dus geen verklaring voor het verschil tussen de dalende criminaliteitscijfers en de perceptie van sommige wantrouwige burgers.

Jongeren zijn juist banger dan ouderen om slachtoffer te worden van criminaliteit. We beoordelen de uitspraak van Peter Hein van Mulligen daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Wouter van Noort