Melding over Marco Kroon bestaat – maar is geheim

Defensie Betrokkenen bij de zaak van Marco Kroon betwijfelen dat hij gegijzeld is geweest. Zijn advocaat schermt met geheime documentatie.

Marco Kroon „kan zich niet in een talkshow gaan zitten verdedigen”, zegt zijn advocaat. Foto Niels Wenstedt

Dus er is tóch een melding. Staatsgeheim, maar hij bestaat. De verklaring van de Nederlandse majoor Marco Kroon (47) dat hij tijdens een clandestiene missie in Afghanistan in 2007 door gewapende mannen is gegijzeld, wordt volgens zijn advocaat Geert-Jan Knoops gestaafd door een melding die Kroon destijds deed bij zijn superieuren. Daar is documentatie van. Een woordvoerder van Defensie bevestigt tegen NRC het bestaan van een dergelijk, geclassificeerd document.

„We waren niet van plan te reageren”, zegt advocaat Knoops telefonisch. „Maar hebben er toch voor gekozen de radiostilte te doorbreken.”

Aanleiding is een exposé in de Volkskrant van afgelopen woensdag. De krant sprak daarvoor met dertien geanonimiseerde betrokkenen bij de zaak rond Kroon, en concludeerde dat „voor zijn beweringen geen greintje bewijs [is] gevonden”. Zijn advocaat slaat nu terug met de bekendmaking van het bestaan van de melding, die een gedeelte van het verhaal van Kroon ondersteunt.

„In de media wordt gesuggereerd dat hij een leugenaar of een fantast is”, zegt Knoops. „Dat raakt diep bij een man die dertig jaar van zijn leven aan Defensie heeft gegeven, maar hij kan zich niet in een talkshow gaan zitten verdedigen.”

Marco Kroon baarde afgelopen februari opzien met een brief op de voorpagina van het Algemeen Dagblad. Daarin beweerde hij dat hij tijdens een geheime missie in Afghanistan was „gevangengenomen door de vijand” en dat hij „op een uiterst hardhandige wijze ondervraagd, mishandeld en bovenal ernstig vernederd” was. Weken later zou hij op eigen houtje de leider van de groep hebben gedood nadat ze elkaar onverwacht ontmoetten.

Dat incident zou Kroon niet hebben gemeld bij zijn superieuren omdat dan „de geheime operatie in gevaar zou komen”. Het ministerie van Defensie begon in 2017 een onderzoek. Inmiddels is de zaak overgedragen aan het Openbaar Ministerie, dat nagaat of Kroon mogelijk strafbare feiten heeft gepleegd.

Kritiek

Kroon kreeg kritiek op zijn brief. Hij zou het leven van commando’s die nu in Afghanistan werken in gevaar hebben gebracht. Ook rees twijfel over het waarheidsgehalte van zijn verhaal. „Ik denk dat hij hulp moet zoeken”, zei Eimert van Middelkoop, minister van Defensie ten tijde van Kroons missie. „Ik sluit niet uit dat er bij hem traumatische ervaringen uit die tijd opspelen.”

Dat suggereren ook de bronnen in de Volkskrant. Het is volgens hen zeer onwaarschijnlijk dat Kroon ontvoerd en zwaar mishandeld werd, zonder dat iemand het doorhad. Volgens de krant zat Kroon destijds met andere commando’s undercover in een safehouse. Ze mochten hooguit 30 minuten alleen op pad.

Eén keer zou Kroon 40 minuten zijn weggebleven. Hij bleek betrokken bij een opstootje, nadat hij tegen een fruitstal was gebotst. Afghanen zouden hem hebben ingesloten en hebben geslagen. ‘Als ik die vent nog een keer tegenkom, dan maak ik hem af!’, zou Kroon over een belager hebben gezegd. Dat incident is het enige dat volgens de bronnen „mogelijk in de buurt komt van Kroons verklaring”.

Met een fruitstal heeft de melding niets van doen, zegt advocaat Knoops. „Ik vind het gevaarlijk dat mensen in de media nu voorbeelden gaan bedenken en daar deze kwestie op projecteren.”

Staatsgeheim

Wat staat er dan wel in het document? Knoops zegt vanwege staatsgeheim niet te mogen citeren, maar noemt de melding een vrij gedetailleerde beschrijving van „een aanhouding door gewapende mannen die zich uitgaven als lokale politie” en bewijs „dat hij korte tijd gedetineerd is geweest”.

Defensie wil niet meer kwijt dan dat het een melding betreft waaruit blijkt dat Kroon destijds „is aangehouden door de Afghaanse politie”. Het OM wil geen uitspraken doen zolang de zaak loopt.

De melding zou geen betrekking hebben op Kroons lezing dat hij zijn gijzelnemer heeft gedood. Dat incident zou Kroon namelijk níet gemeld hebben. „Daar is een bijzondere reden voor”, zegt Knoops, „maar daar kan ik nu geen informatie over geven. Het komt allemaal een keer aan de orde, maar daar is het nu te vroeg voor.”