Wat behelst het akkoord en waarom werd het gesloten?

Het zogeheten Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) moet garanderen dat Irans nucleaire programma uitsluitend civiele doelen dient. De afspraken uit 2015 moeten bijdragen aan vrede en veiligheid in de regio. Iran belooft in het voorwoord dat het nooit kernwapens zal ontwikkelen of aanschaffen. Het actieplan regelt ook het tempo waarin Iran zijn civiele nucleaire programma mag ontwikkelen.

In ruil voor restricties op nucleaire activiteiten worden nationale en VN-sancties, voor zover ze betrekking hebben op het nucleaire programma van Iran, in de loop van een aantal jaren opgeheven.

Iran hield in het verleden vol dat zijn nucleair onderzoek uitsluitend civiele doelen diende, maar aan het begin van deze eeuw ontstonden daar grote twijfels over. Er werden geheime installaties ontdekt en er kwam internationaal overleg opgang. Later is vastgesteld dat Iran in 2003 over de nucleaire infrastructuur beschikte om een kernbom te ontwikkelen.

In 2005 bekoelden de betrekkingen tussen Iran en de VS toen de hardliner Mahmoud Ahmadinejad president werd. In de jaren daarna nam de VN-Veiligheidsraad zes resoluties aan en bestrafte Irans nucleaire activiteiten met sancties. In 2009 werd wéér een geheime installatie ontdekt. Obama dreigde met luchtaanvallen, Israël zelfs met een kernwapen.

Na geheime onderhandelingen werd op 14 juli 2015 een akkoord gesloten tussen Iran en de P5+1: VS, VK, Frankrijk, Rusland, China plus Duitsland, dat als belangrijke handelspartner van Iran aansloot bij de vijf VN-vetomachten. In Europa en in de officiële stukken wordt de formule E3/EU +3 gebruikt, om de rol van ‘Brussel’ te onderstrepen. Later heeft de VN-Veiligheidsraad de afspraken onderschreven.

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) is belast met het toezicht op de afspraken. Het IAEA rapporteert aan de Veiligheidsraad. Inspecteurs van het Agentschap hebben toegang tot Iraanse installaties en tot documentatie.