opinie

Achter Poetins machtsvertoon schuilt onzekerheid

Het ritueel van de vierde inauguratie van Vladimir Poetin tot president van de Russische Federatie, maandag, leek vooral bedoeld voor binnenlandse consumptie. Een one-man-show van de president op weg naar de klatergouden tsaristische zalen van het Kremlin. Een kleine man voor wie metershoge deuren openzwiepen richting het ovationele applaus van vijfduizend genodigden. En Poetin die met strak gezicht spreekt over zijn ambities om de komende zes jaar het door internationale sancties en wanbeleid aan lager wal geraakte Rusland economisch terug op de kaart te zetten.

Het begin van de vierde regeringstermijn van president Poetin is een datum van niet te onderschatten geopolitieke relevantie. De voormalige KGB-man die eind 1999 onverhoeds door zijn voorganger Boris Jeltsin als diens opvolger werd geparachuteerd, is er in 18 jaar in geslaagd op de ruïnes van de Sovjet-Unie een Rusland te bouwen dat dan wel geen wereldmacht is, maar waarmee wel internationaal terdege rekening dient te worden gehouden.

Zie de omzichtige omgang van Duitsland, nog altijd de economische zwaargewicht van de Europese Unie, met de Russen. Het was ook niet zonder betekenis dat Poetin bij zijn inauguratieplechtigheid de Duitse oud-bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) als een van de weinigen begroette met een handdruk. Een handdruk die tegelijkertijd een opgestoken middelvinger was naar de huidige bondskanselier in Berlijn.

Het was Angela Merkel (CDU) die in 2014 voorop stond in de Europese Unie om Moskou na de annexatie van de Krim en de inmenging in de interne oorlog in Oekraïne te treffen met sancties. De Nederlandse regering steunt die sancties voluit, en terecht, vanwege de mogelijke rol die Rusland speelde bij het neerhalen van het passagiersvliegtuig MH17.

President Poetin heeft de weg naar zijn huidige schijnbaar onaantastbare machtspositie geplaveid met een agressief buitenlands beleid, met dreigementen aan het adres van de Baltische staten, de NAVO en mogelijk met aanslagen op zijn aartsvijanden, zoals de voormalige dubbelspion Sergej Skripal recent ondervond. Maar ook de inmenging in het conflict in Syrië en de dreigende proxyoorlog daar met de enig overgebleven wereldmacht, de VS, is voor Poetin vooral ook van belang om zijn eigen Russische bevolking achter zich te laten scharen. Niets is beter voor de steun van een autocraat dan een stevige scheut nationalisme.

Dat zal ook deze woensdag zichtbaar zijn bij de herdenking van de overwinning op nazi-Duitsland – op 9 mei 1945 – die in Moskou gevierd wordt met parades van in historische uniformen uitgedoste militairen – en vertoon van recentere kernwapens. Poetins doorzichtige chicken game, met de wereldvrede als onderpand, is totaal onverantwoordelijk.

Ondanks alle machtsvertoon zal het er voor Poetin vooral van afhangen of hij er in slaagt het electoraat dat hem met een ruim driekwart van de stemmen heeft herkozen, tevreden te stellen met economische groei. Gezien de vooruitzichten is de kans dat hem dit lukt, klein. Nog is de oppositie tegen Poetin overzichtelijk. Protesten kunnen eenvoudig de kop in worden gedrukt, zoals zaterdag bleek. Het is de vraag of dat zo blijft. Als Poetin straks bijna een kwart eeuw aan de macht is, komt ook zijn uiterste houdbaarheidsdatum in zicht. Het valt te hopen dat de Russische president, naast alle bravoure, een exit-strategie heeft voor het moment dat zijn tijd gekomen is. Met een gewelddadige demise van Poetin en de daaropvolgende instabiliteit is niemand gediend.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.