Nieuwe getuigen: treinkapers mochten het niet overleven

Getuigenissen kaping Drie voormalige officieren bevestigen wat een anonieme marinier twee jaar geleden verklaarde over de kaping bij De Punt.

De trein na de beëindiging van de kaping bij De Punt, in juni 1977. Foto ANP

In de zaak over de treinkaping bij De Punt in 1977 hebben zich drie nieuwe getuigen gemeld. Drie voormalige officieren verklaren dat er destijds orders waren gegeven dat geen van de Molukse kapers de bevrijdingsactie mocht overleven. Dat meldt de Volkskrant. Twee jaar geleden vertelde een anonieme marinier tegen de NOS al eenzelfde verhaal.

Advocaat Liesbeth Zegveld, die de nabestaanden van de gedode treinkapers bijstaat, wil vanwege deze nieuwe getuigenissen oud-minister van Justitie Dries van Agt (toen KVP) onder ede verhoren, zegt ze in een reactie. Van Agt was politiek verantwoordelijk voor de bevrijdingsactie. Hij zou opdracht hebben gegeven dat de Molukse kapers de actie niet mochten overleven. Van Agt ontkent dit al jaren nadrukkelijk.

Advocaat Zegveld wil ook oud-generaal Henk van den Breemen in de rechtbank ondervragen, net als vier commandanten die bij de reddingsoperatie waren betrokken.

Een mogelijke doorbraak in een langlopende zaak?

1 Wat zijn de feiten?

Negen gewapende Molukse jongeren kaapten in mei 1977 een intercity van Assen naar Groningen met aan boord 52 passagiers. Gelijktijdig werd een basisschool bezet in Bovensmilde, waarbij 105 leerlingen en 5 leraren werden gegijzeld. Het zou, met ruim drie weken, de langste treinkaping uit de geschiedenis worden. De onderhandelingen liepen spaak. De door de regering bepaalde bevrijdingsactie werd wereldnieuws: straaljagers vlogen door de lucht om de kapers te verwarren, explosieven gingen af, scherpschutters doorzeefden de trein acht minuten lang met duizenden kogels, waarna mariniers aan boord klommen. Zes kapers en twee gijzelaars stierven bij de actie door kogels van Nederlandse militairen.

2 Waar gaat het proces nu over?

Eind 2015 spanden nabestaanden van de gedode treinkapers een civiel proces aan tegen de staat. Volgens hen zijn ten minste twee kapers van dichtbij doodgeschoten, terwijl ze ongewapend waren, wat in strijd zou zijn met internationale regels. Deze lezing werd door de staat destijds stellig ontkend. De nieuwe getuigenverklaringen lijken deze theorie te ondersteunen.

Volgens een van de nieuwe getuigen vond de commandant het „moreel verwerpelijk” de kapers in de basisschool dood te schieten. Daarom droeg hij ze aan justitie over. Hij zou daarmee de opdracht hebben genegeerd. Dat zou kunnen verklaren waarom zes van de gijzelnemers in de trein wel werden doodgeschoten, maar de vier in de school niet.

Eerder werden al vertrouwelijke autopsierapporten aan het dossier toegevoegd, evenals geluidsopnamen van de bevrijdingsactie. Ook werden elf betrokken mariniers als getuigen gehoord. Zij ontkenden dat de kapers doelbewust werden geëxecuteerd.

3 Wat nu?

Op 29 mei vindt een nieuwe zittingsdag plaats in Den Haag. Dan zal Zegveld de rechtbank verzoeken om de nieuwe getuigen op te roepen.Dat kan deze zaak, veertig jaar na dato, een nieuwe wending geven.

Correctie (9 mei 2018): In een eerdere versie van dit bericht stond ten onrechte dat ook twee gijzelaars door mariniers werden gedood. Dat staat echter niet vast. Ze kwamen wel om bij de actie.

    • Thomas Rueb