Hoe reageert Obama, die het akkoord sloot?

Voormalig president Barack Obama, onder wiens presidentschap het akkoord na twee jaar eindonderhandelen werd gesloten, plaatste dinsdag een verklaring op Facebook. „De realiteit is duidelijk”, schreef hij. „Het JCPOA werkt, die opvatting wordt gedeeld door onze Europese bondgenoten, onafhankelijke deskundigen en de huidige Amerikaanse minister van Defensie. Het JCPOA is in het belang van Amerika – het heeft het nucleaire programma van Iran aanzienlijk teruggedraaid. En het JCPOA is een model voor wat diplomatie kan bereiken. Het systeem van inspecties en verificatie is precies de aanpak die de VS zouden moeten volgen met Noord-Korea.”

Obama noemde Trumps aankondiging „misleidend”. Volgens hem keren de VS, door het akkoord te torpederen „naaste bondgenoten van Amerika” de rug toe. „Het consequent negeren van overeenkomsten waarin ons land partij is, dreigt de geloofwaardigheid van Amerika te ondermijnen”, schrijft Obama. Hij beklemtoont dat het debat over het akkoord „op basis van feiten” gevoerd moet worden en somt komt met een opsomming.

Hij schrijft: „1) Het JCPOA was niet alleen een overeenkomst tussen mijn regering en de Iraanse regering. (...) We bereikten het JCPOA samen met het VK, Frankrijk, Duitsland, de EU, Rusland, China en Iran. Het is een multilaterale overeenkomst, unaniem goedgekeurd door een resolutie van de Veiligheidsraad.

2) Het JCPOA heeft bijgedragen aan het terugdringen van het nucleair programma van Iran. Sinds het JCPOA van kracht werd, heeft Iran een reactor ontmanteld voor de verrijking van plutonium, tweederde van zijn centrifuges (meer dan 13.000) stilgelegd en onder internationaal toezicht geplaatst en 97 procent van zijn voorraad verrijkt uranium geëlimineerd.

3) JCPOA is niet slechts een kwestie van vertrouwen. Niet eerder in een onderhandelingen over wapenbeheersing zijn zulke vergaande afspraken gemaakt over inspecties en controle op naleving.

4) Iran houdt zich aan de JCPOA. De Amerikaanse inlichtingendiensten zeggen dat Iran zijn plichten nakomt en hebben dat aan het Congres gerapporteerd. Dat geldt ook voor onze naaste bondgenoten en het IAEA. (het internationaal atoomagentschap, red)

5) Het JCPOA verdwijnt niet. Het verbod dat Iran ooit een nucleair wapen krijgt, is permanent. Enkele van de belangrijkste inspecties zijn permanent. Zelfs als sommige bepalingen in het JCPOA in de loop der tijd minder streng worden, zal dit pas over tien, vijftien, twintig of vijfentwintig jaar gebeuren. Er zijn weinig redenen om dat vandaag in gevaar te brengen.

Het JCPOA was nooit bedoeld om een einde te maken aan al onze problemen met Iran. We beseften dat Iran zich ondermijnend opstelt, met steun aan terrorisme en bedreigingen voor Israël en zijn buren. Dat is precies waarom het zo belangrijk was Iran ervan te weerhouden een kernwapen te bemachtigen. Ons vermogen om het destabiliserend gedrag van Iran te pareren, wordt versterkt met en verzwakt zonder het JCPOA.”

Obama besluit met een waarschuwing. Hij noemt Trumps besluit „een ernstige vergissing” en schrijft: „Als de beperkingen van het Iraanse nucleair programma onder het JCPOA verloren gaan, kunnen we wachten op de dag dat we voor de keuze komen te staan om met die dreiging te leven of om oorlog te voeren om dit te voorkomen.”

    • Wim Brummelman