Geweld tegen journalisten is normaal in Montenegro

Aanslag

Montenegro staat op de 103de plaats als het gaat om persvrijheid. De aanslag van dinsdag op een journalist laat zien waarom.

Onderzoeksjournalist Olivera Lakic met haar man op een foto uit 2012. Foto STR/AP

De aanslag op de Montenegrijnse onderzoeksjournaliste Olivera Lakic dinsdag bewees het nog maar eens: het Balkanland van 650.000 inwoners is een van de gevaarlijkste in Europa voor journalisten. De 49-jarige Lakic, medewerkster van het dagblad Vijesti, werd dinsdag neergeschoten voor haar woning in de hoofdstad Podgorica. Ze liep een verwonding aan het rechterbeen op, maar is niet in levensgevaar.

Het motief voor de aanval is nog onduidelijk, maar Lakic doet onderzoek naar de georganiseerde misdaad. Die tiert welig in Montenegro, dat de afgelopen decennia gold als een toevluchtsoord voor internationale criminelen en als draaischijf voor sigaretten-, drugs-, wapens- en mensensmokkel. Ook schrijven Lakic en Vijesti regelmatig over schandalen rond de regeringspartij van president Milo Djukanovic, de Democratische Partij van Socialisten (DPS).

Al eerder aangevallen

Lakic werd al eerder aangevallen. In 2012 sloeg een man in een zwart trainingspak haar in elkaar, eveneens voor haar woning. Die aanval volgde op een reeks bedreigingen nadat ze stukken publiceerde over Montenegrijnse tabaksproducenten die gesjoemeld zouden hebben met valse etiketten.

Het aantal aanvallen op de krant Vijesti en zijn journalisten staat op 25

Een verdachte werd veroordeeld, maar aanklagers vonden nooit een motief of opdrachtgevers. Volgens Zeljko Ivanovic, hoofdredacteur bij Vijesti, staat het aantal aanvallen op zijn krant en haar journalisten inmiddels op 25.

Het toont aan hoe normaal geweld op journalisten is in Montenegro, dat volgens de Europese Commissie een van de voorlopers is onder Balkan-lidstaten die willen toetreden tot de EU. In april ontplofte een autobom voor het huis van Sead Sadikovic, een andere journalist die onderzoek doet naar georganiseerde misdaad. In 2004 werd Dusko Jovanovic, hoofdredacteur van de krant Dan vermoord. In 2013 ontplofte een bom buiten de kantoren van Vijesti.

103de plaats persvrijheidsranglijst

Montenegro staat de 103de plaats in op de mondiale persvrijheidsranglijst van Reporters Zonder Grenzen. En, zegt Olivera Nikolic, verslaggever voor het Franse persagentschap AFP in Podgorica: „de autoriteiten doen al vijftien jaar niets om die aanvallen te voorkomen of op te helderen wie de opdrachtgevers zijn”.

Onder het bewind van Djukanovic ‘worden journalisten lastig gevallen en bedreigd door de bestuurders van het land’, schrijft Reporters zonder Grenzen in een rapport.

Tijdens de recente verkiezingscampagne ging Djukanovic tekeer tegen kritische journalisten die deel zouden uitmaken van een ‘media-maffia’. Rechtszaken tegen journalisten zijn een frequente praktijk. Djukanovic-gezinde media worden beloond door de overheid met advertentiegeld. De regering „heeft een sfeer gecreëerd waarin er staatsvijanden en verraders zijn,” verklaarde Vijesti-hoofdredacteur Ivanovic.

Aivo Orav, EU-ambassadeur in Montenegro, noemde de aanval op Lakic „zeer verontrustend”. Honderden journalisten en ngo-medewerkers protesteerden woensdag voor het regeringsgebouw in Podgorica. Zij brachten borden mee met slogans als ‘voor een leven zonder angst’ en ‘stop het geweld’. Premier Dusko Markovic, veroordeelde de aanval op Lakic en beloofde een onderzoek. Maar haar collega Nikolic verwacht daar weinig van: „ik ben niet optimistisch dat ze de opdrachtgevers in deze zaak zullen vinden.”