Burgemeester mocht paspoort jihadverdachten innemen, maar maakte fouten

De Raad van State oordeelt dat de burgemeester van Den Haag in 2015 paspoorten mocht afpakken van twee mannen die van plan waren naar Syrië af te reizen.

Foto Lex van Lieshout/ANP

De toenmalige burgemeester van Den Haag, Jozias van Aartsen, heeft in 2015 het paspoort van twee jihadverdachten die naar Syrië of Irak wilden afreizen terecht ingenomen. Dat heeft de Raad van State besloten, maakte de hoogste bestuursrechter woensdag bekend. Wel heeft de burgemeester daarbij fouten gemaakt.

In maart van dat jaar pakte Van Aartsen de paspoorten af van twee mannen, op verzoek van de minister. Hij baseerde zich daarbij op informatie die de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) had toegestuurd, waaruit zou blijken dat de twee naar Syrië wilden afreizen om zich aan te sluiten bij jihadistische groeperingen. Om te voorkomen dat ze dat ook daadwerkelijk deden, werden hun paspoorten ongeldig verklaard. Op dat moment waren er al enkele tientallen Hagenaars naar Syrië en Irak afgereisd.

De mannen maakten bezwaar, maar in september 2015 handhaafde de burgemeester zijn besluit. Ook de rechtbank van Den Haag verklaarde in november 2016 een beroep ongegrond. Vervolgens gingen de mannen in hoger beroep.

Jihadistisch materiaal

Van Aartsen controleerde die informatie van de NCTV echter niet, en dat is een procedurele fout, volgens de Raad van State. Wel oordeelde de bestuursrechter dat de informatie van de NCTV voldoende reden gaf om de paspoorten in te nemen.

Eén van de mannen werd tegengehouden bij de Grieks-Turkse grens met een slaapzak en een grote hoeveelheid contant geld, in het gezelschap van een radicale moslim die bij de politie bekend was. De andere man had laten weten op korte termijn naar Syrië te willen vertrekken. Ze beschikten bovendien over veel radicaal-jihadistisch materiaal en hielden zich op in een geradicaliseerde omgeving.

Zo kan het zijn dat het besluit van de burgemeester, het intrekken van het paspoort, wordt vernietigd, maar de gevolgen ervan wel in stand blijven.

Van Aartsen stelt als verdediging dat hij de informatie niet kon controleren, omdat het volgens hem niet de bedoeling is dat de gevoelige informatie zomaar voor alle burgemeesters beschikbaar is. Daar is de bestuursrechter het niet mee eens.

Nationaliteit afpakken

Dat de paspoorten van de jihadverdachten werden ingenomen, betekende niet dat ook hun nationaliteit werd afgepakt. In een andere zaak in september trok toenmalig minister Blok (VVD) van Veiligheid en Justitie het Nederlanderschap in van vier Syriëgangers. De vier, die zich nog in het buitenland bevinden, zijn tegen het besluit in beroep gegaan. Dat beroep dient later deze maand.

Het was de eerste toepassing van de wet uit maart 2017, die het mogelijk maakt dat het kabinet de Nederlandse nationaliteit intrekt voordat een rechter de jihadganger heeft veroordeeld. De wet moet voorkomen dat Syriëgangers terugkeren naar Nederland en is alleen toepasbaar bij Nederlanders met een dubbele nationaliteit.