Opinie

    • Birte Schohaus

Beperkingen op tv: de sleur ligt op de loer

Zap De verhalen in ‘Je zal het maar hebben’ kunnen nog steeds indruk maken, maar inmiddels hebben we alles al een keer gezien. Een flinke make-over van het programma zou een slimme zet zijn.

Je zal het maar hebben (BNN-VARA)

Zolang de minister (gelukkig) niet inhoudelijk mag ingrijpen, bestaat er van veel NPO-programma’s een commerciële evenknie, en andersom. Niet alleen hebben NPO en RTL op bijna hetzelfde tijdstip een late night talkshow en zijn er twee rijdende rechters (al heet de een nu anders), ook op het gebied van gezondheid, ziektes en alles wat ertussen ligt beconcurreren de publieken en commerciëlen elkaar.

Een klassieker in dit spectrum is Je zal het maar hebben, op dit moment weer elke dinsdag te zien op NPO 3. De opzet is al vanouds: de presentator, tegenwoordig Tim Hofman, loopt een dagje mee met mensen met een beperking of ziekte en neemt daarbij geen blad voor de mond. De grappen zijn soms grof en de vragen heel direct. Steeds blijkt weer dat de mensen over wie het gaat juist blij zijn als zij niet met fluwelen handschoenen worden aangepakt.

Zoals ook in een aflevering van het alweer zeventiende seizoen. Yannick heeft falende nieren en moet vier keer per week dialyseren. Diecke is geboren met onvolgroeide ledematen, waardoor zij geen knieën en enkels heeft. Op de plaats van haar linkerarm heeft ze een stompje dat tijdens de uitzending wordt aangeduid als ‘kipvleugel’, ‘tamboerijnkapstok’, en ‘haak van Captain Hook’.

Zoals meestal in dit programma staan beide hoofdrolspelers ondanks hun beperking vol in het leven. Hun anders-zijn is er wel onderdeel van, maar beheerst niet wie zij zijn of wat zij doen.

Hoe indrukwekkend dit ook is, de vraag is of het format niet zo langzamerhand is uitgewerkt. Niet omdat de individuele gevallen minder bijzonder zijn geworden, maar omdat we het inmiddels allemaal al een keer hebben gezien. In de lange lijst van besproken aandoeningen werden de namen steeds langer en specialistischer. Algemene termen als allergieën of fobieën hebben plaatsgemaakt voor Congenitale Spierdystrofie of Kleine-Levin Syndroom.

Tegelijkertijd treedt herhaling op. Zowel autisme als Gilles de la Tourette waren al vier keer onderwerp van gesprek. Ook onvolgroeide ledematen en nierfalen kwamen al eerder aan bod. Elk geval is weer anders, maar toch ligt sleur op de loer. Juist omdat dit programma het boegbeeld van BNN was en is, zou een radicale make-over van het format een slimme set zijn, voordat de verveling toeslaat.

Ook Johnny de Mol heeft ervaring met het genre ‘op tv met een beperking’. In het programma De reis van je leven (RTL 4) geeft hij ongeneeslijk zieken de kans om, inderdaad, de reis van hun leven te maken. Deze keer mocht de 26-jarige Maud (uitgezaaide borstkanker) naar Thailand met haar beste vriendinnen. En natuurlijk met Johnny, die hen overal heen rijdt, flauwe grapjes maakt en de reden van de reis bespreekt. Net als Hofman is hij heel direct en soms confronterend. Wanneer Maud zegt dat zij hoopt dat er nog een levensreddende therapie wordt ontwikkeld, wijst hij haar erop dat dit niet reëel is en de artsen iets anders hebben voorspeld.

Ook deze uitzending volgt het beproefde recept: mooie beelden en momenten, afgewisseld met emotionele gesprekken. Televisie met een lach en een traan. Hoewel het programma minder lang loopt, is hier de kans dat mensen erop uitgekeken raken misschien nog wel hoger. De afloop ligt in alle verhalen immers al vast, de toekomst is niet rooskleurig. Hoe lang blijft dit boeiend voor het publiek? Het wordt tijd dat dit genre een nieuwe boost krijgt.

Birte Schohaus vervangt deze weken Arjen Fortuin.
    • Birte Schohaus