Wat zijn gevolgen voor firma’s in Europa en VS?

In de zomer van 2015 werd het voor westerse multinationals mogelijk zaken te doen in Iran. Een onontgonnen markt van 80 miljoen inwoners ging ineens open.

De eerste Airbus van Iran Air op Mehrabad vliegveld in Teheran. Foto Abedin Taherkenareh/EPA

Een order van honderd vliegtuigen ter waarde van 19 miljard dollar. De ontwikkeling van een gasveld ter waarde van 5 miljard dollar. Het zijn zomaar twee deals die onzeker zijn geworden nu de VS zich hebben teruggetrokken uit de Iran-deal.

In de zomer van 2015 werd het voor westerse multinationals mogelijk zaken te doen in Iran. Een onontgonnen markt van 80 miljoen inwoners ging ineens open. Meest in het oog sprongen de miljardenorders die grote vliegtuigbouwers niet lang na de Iran-deal wisten binnen te halen. Airbus kreeg een bestelling voor 100 vliegtuigen van Iran Air. Geschatte waarde: 19 miljard dollar. Ook het Amerikaanse Boeinig kreeg een order van Iran Air, voor 80 vliegtuigen. Iran Aseman Airlines bestelde 30 Boeings.

Ook grote olie- en gasbedrijven zagen kansen. Het Franse Total sloot een deal met het Iraanse staatsoliebedrijf om een gasveld te ontwikkelen. Het „grootste gasveld ter wereld” zelfs, zo meldde Total bij de bekendmaking. Persbureau Bloomberg waardeerde de deal op 5 miljard dollar. Het Brits-Nederlandse Shell kondigde in 2016 ook aan drie olie- en gasvelden te willen ontwikkelen in Iran.

Het zijn vooral Europese bedrijven die gebruik hebben gemaakt van de nieuwe zakelijke mogelijkheden in Iran. De Europese handel met het land steeg van zo’n 7,5 miljard euro in 2015 naar ruim 20 miljard vorig jaar, zo becijferde de Britse zakenkrant Financial Times. Amerikaanse sancties tegen Iran kunnen echter ook Europese bedrijven raken. De precieze gevolgen zijn nog onduidelijk, maar als Europese bedrijven ook in de VS actief zijn of zakendoen in dollars kan dat hun mogelijkheden in Iran fors inperken.

Ook Nederlandse firma’s actief

Nederlandse bedrijven zijn sinds de opschorting van sancties ook voorzichtig naar Iran gegaan. Het gaat met name om firma’s actief in de tuinbouw, de olie- en gasindustrie en de watersector, zegt Angélique Heijl van VNO-NCW. Recent was nog een grote tuinbouwdelegatie in Iran. Heijl: „Hoe Nederlandse bedrijven tomaten kunnen kweken met heel weinig water, dat vinden ze daar bijvoorbeeld geweldig interessant.”

Cijfers heeft de werkgeversclub niet paraat, maar de handel met Iran groeide in elk geval niet zo hard als voor mogelijk werd gehouden. Bedrijven vonden moeilijk financiering voor projecten in Iran, merkte VNO-NCW. Banken waren terughoudend vanwege Amerikaanse sancties die ondanks de nucleaire deal uit 2015 nog wel overeind waren gebleven. Nu wordt het waarschijnlijk nog lastiger voor Nederlandse firma’s en nog minder aantrekkelijk.

    • Teri van der Heijden