Wat betekent dit voor Israël en Rusland?

Lancering langeafstandsraket Qadr-H, 9 maart 2016. Foto Omid Vahabzadeh/Fars News Agency via AP

De boodschap die de Amerikaanse president Donald Trump dinsdagavond gaf, verkondigde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu al sinds maart 2015, nog vóór de deal gesloten werd: de nucleaire deal met Iran is waardeloos. Toch ging de vlag niet uit in Israël.

Direct na Trumps bekendmaking prees Netanyahu de „standvastigheid” van de Amerikaanse president. Sinds hij in Trump een medestander had gevonden, hielp Netanyahu hem graag een handje om de deal op te blazen, met als climax de in Trumps speech genoemde powerpointpresentatie van vorige week, waarin de Israëlische premier geheime Iraanse documenten onthulde.

Trump zou zelfs een Israëlisch spionagebedrijf hebben ingeschakeld om Amerikaanse initiatiefnemers van de deal in diskrediet te brengen.

Hoewel Netanyahu breed wordt gesteund in zijn afkeer van de deal, waarschuwden Israëlische veiligheidsexperts en militairen echter dat het opzeggen van de deal de veiligheidssituatie juist verslechtert, zeker op de korte termijn.

Het grootste gevaar komt voor Israël momenteel namelijk niet van Irans eventueel nog te ontwikkelen nucleaire wapens, maar van de conventionele wapens waarover het land al ruimschoots beschikt.

Israël wil niet dat Iran zijn militaire capaciteit uitbreidt in Libanon en Syrië. Om de vestiging van Iraanse bases in Syrië te remmen, bombardeert Israël regelmatig doelen van Iran en zijn bondgenoten. De Syrische staatstelevisie maakte dinsdagavond melding van een Israëlische luchtaanval op posities van het Syrische regeringsleger ten zuiden van de hoofdstad Damascus. Daarbij zouden geen slachtoffers zijn gevallen.

In februari kwam het tot een directe confrontatie tussen de twee aartsvijanden, toen Iran een volgens Israël gewapende drone het Israëlische luchtruim in stuurde en Israël daarop bombardementen in Syrië uitvoerde waarbij diverse Iraniërs zouden zijn gedood.

Na een relatief rustige maand kwamen in april weer Iraniërs om bij vermoedelijk Israëlische aanvallen. Iran zwoer wraak.

Sindsdien wacht Israël op de tegenaanval. Dat die tot nu toe is uitgebleven, heeft er alles mee te maken dat het in Irans belang was de wereldmachten geen excuus te verschaffen om de overeenkomst te verbreken. Zo’n aanval had het de voorstanders lastig gemaakt te blijven claimen dat Iran terughoudend handelde. Nu de deal kapot is, valt die motivatie weg.

Bovendien betekent een mogelijke hervatting van het Iraanse nucleaire programma dat Israël niet alle aandacht meer kan richten op die directe dreiging vanuit de buurlanden. Tot slot wordt Rusland nu gedwongen partij te kiezen tussen Iran en de westerse partners in de deal. Rusland gaf van tevoren al aan de samenwerking met Iran te zullen verstevigen, desnoods alleen.

Ondanks zijn opgetogen woorden lijkt ook Netanyahu te beseffen dat Trump met zijn actie olie op het vuur gooit. Hij gaat woensdag eerst maar eens bijpraten met Vladimir Poetin.

Dinsdagavond nam het Israëlische leger al meteen „ongebruikelijke bewegingen” van Iraanse vliegtuigen in Syrië waar. Uit voorzorg werden de schuilkelders in het noorden geopend.