Topman én VW in het nauw gebracht

Dieselschandaal Het arrestatiebevel tegen oud-topman Winterkorn raakt VW hard. Een proces tegen hem persoonlijk kan heel duur worden voor VW.

Martin Winterkorn bekijkt de onderkant van een Porsche GT2 tijdens de autosalon van Genève. De oud-topman van VW wordt samenzwering en bedrog van de autoriteiten ten laste gelegd. Foto MARIJAN MURAT / EPA

Het nieuws dat de Amerikaanse justitie een arrestatiebevel heeft uitgevaardigd tegen de voormalige bestuursvoorzitter van Volkswagen, heeft niet alleen Martin Winterkorn zélf in het nauw gebracht. Het hele concern is er hard door geraakt.

In verband met het dieselschandaal heeft VW in de VS al meer dan 20 miljard euro aan boetes betaald. Daarmee is het bedrijf niet uit de brand, want nu neemt de Amerikaanse justitie de betrokken managers persoonlijk op de korrel. Twee voormalige VW-managers zijn al veroordeeld, de één tot veertig maanden cel, de ander tot zeven jaar.

Nog zeker zeven andere VW-managers hebben de Amerikanen in het vizier. En de 70-jarige Winterkorn, die van 2007 tot 2015 de grootste autobouwer ter wereld leidde, is één van hen, werd donderdagavond bekend. Hem wordt samenzwering en bedrog van de autoriteiten ten laste gelegd. „Wie de Verenigde Staten probeert te bedriegen zal daarvoor een hoge prijs betalen”, aldus minister van Justitie Jeff Sessions. Met ‘sjoemelsoftware’ zorgde VW ervoor dat de uitstoot van giftige uitlaatgassen van dieselauto’s in proefopstellingen veel lager was dan op de weg.

Traag

Informatie die via Amerikaanse aanklachten en processen in de openbaarheid komt, kan de positie van VW verzwakken in juridische procedures in eigen land. Een proces tegen Winterkorn persoonlijk, zou dan heel duur kunnen worden voor VW.

Bij het doortastende optreden van de Amerikaanse justitie steekt de traagheid van Duitse aanklagers bleek af. Al tweeënhalf jaar sleept bij de openbare aanklager in Braunschweig een onderzoek naar VW voort, dat naar verwachting deze zomer eindelijk tot aanklachten zal leiden. In München en Stuttgart lopen onderzoeken tegen medewerkers van VW-dochters Audi en Porsche. Daarnaast zijn er civiele procedures van gedupeerde aandeelhouders en klanten.

Lees ook: VW hoopt met miljardenschikking van dieselschandaal af te zijn

Tegelijk wordt nu in Duitsland de gewoonte ter discussie gesteld om topmannen niet persoonlijk te laten opdraaien voor criminele activiteiten van hun ondernemingen. Voor VW wordt het steeds moeilijker de vraag uit de weg te gaan waarom het niet zélf een procedure begint om Winterkorn aansprakelijk te stellen voor (een deel van) de miljardenschade. Vrijdag hield de raad van commissarissen een telefonisch spoedberaad. Het concern zou nu overwegen, volgens de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, om althans een deel van de schade op de oud-topman te verhalen.

Riskant

In de loop van zijn lange loopbaan bij VW heeft hij meer dan 100 miljoen euro verdiend. Kort nadat het schandaal in september 2015 naar buitenkwam trad hij af en zit hij thuis in München, met een bedrijfspensioen van 3.100 euro – per dag.

Zolang hij Duitsland niet verlaat, hoeft Winterkorn niet bang te zijn in een Amerikaanse cel te belanden. Duitsland levert in beginsel geen Duitse staatsburgers uit. Maar een uitstapje naar de meeste andere Europese landen, die wel een uitleveringsverdrag met de VS hebben, laat staan naar de VS, is voor hem nu te riskant.

Winterkorn heeft zelf altijd gezegd dat hij pas sinds september 2015 op de hoogte is van het dieselbedrog. De Amerikaanse justitie zou nu over verklaringen van andere aangeklaagden beschikken dat hij al in mei 2014, of anders uiterlijk juli 2015 op de hoogte was. Advies van een hoge juridische medewerker om open kaart te spelen met de Amerikaanse justitie zou hij hebben afgewezen.

De nieuwe, in april aangetreden VW-topman Herbert Diess heeft volgens persbureau Bloomberg van de VS de garantie gekregen dat hij op zijn reizen niet voor arrestatie hoeft te vrezen. Komt er toch een aanklacht, dan wordt hij van tevoren op de hoogte gesteld.

Lees verder over wat Diess te wachten staat bij VW: De nieuwe Volkswagenbaas krijgt het druk
    • Juurd Eijsvoogel