Simpele injectie beperkt gehoorschade

Doofheid

Doofheid na een harde knal kan beperkt worden door zoutoplossing in het binnenoor te injecteren. Bij muizen is dat nu gelukt.

Microscoopbeeld van het binnenoor. De gevoelige haarcellen zijn cyaan gekleurd, de zenuwverbindingen zijn geel. Foto Juemei Wang

Door de harde knal van een explosie kun je permanent doof worden. Amerikaanse onderzoekers hebben nu een simpele methode gevonden om de schade te beperken: een injectie met een sterke zout- en suikeroplossing in het middenoor dwars door het trommelvlies heen. Dit verlaagt de vloeistofdruk diep in het slakkenhuis, wat mogelijk zenuwschade voorkomt.

De onderzoekers beschrijven hun resultaten deze week in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS. Ze hebben hun methode alleen nog getest bij muizen, maar zijn vol vertrouwen dat dit ook bij de mens zal werken.

Lees ook: Orkest en dirigent worden stilaan doof

In de proeven kregen muizen onder verdoving een akoestische knal te verduren met een volume en intensiteit „vergelijkbaar met de ontploffing van een bermbom”. Zo’n klap beschadigt de haarcellen van het binnenoor en de daar tegenaan gelegen uiteinden van de gehoorzenuwen. Deze fysieke schade is duidelijk zichtbaar op microscoopbeelden. Schade aan de haarcellen is onmiddellijk en onherstelbaar. Maar zenuwschade kan ook ná de knal nog verergeren.

Druk in het oor

Het Amerikaanse team onder leiding van John Oghalai van de University of South Carolina ontwikkelde een beeldvormende techniek waarmee zij live kunnen meekijken naar de veranderingen in het binnenoor van de muis. Zo zagen zij dat na de knal een dun vlies in het slakkenhuis bol ging staan. Dit zogeheten membraan van Reissner scheidt vloeistofcompartimenten van de endolymfe en perilymfe. De endolymfe is de vloeistof die de ruimte vult waarin het gehoororgaan met de haarcellen en zenuwuiteinden ligt. De theorie van de Amerikanen was dat de overdruk in de endolymfe leidt tot extra gehoorschade.

Kort na de knal neemt de concentratie kalium in de endolymfe toe en even later scheiden beschadigde haarcellen glutamaat af aan de endolymfe. Als gevolg daarvan zwellen de zenuwuiteinden die vlak onder de haarcellen liggen op. Dat mechanisme kan verklaren waarom deze vertraagd beschadiging kunnen oplopen, schrijven de Amerikanen.

Mogelijk is dit ook wat mensen ervaren na blootstelling aan een hard geluid: tuitende oren en een ‘vol gevoel’ in het hoofd.

De oplossing is om de druk in endolymfe zo snel mogelijk na het trauma weer omlaag te brengen. Vanwege de diepe ligging in het slakkenhuis kan dat niet direct, maar door de zoutconcentratie van de perilymfe op te voeren lukt dat wel. Er is geen directe verbinding tussen endolymfe en perilymfe maar door onttrekking van water (via osmose) neemt de druk in de endolymfe dan af. De vloeistof is met een dun naaldje achter het trommelvlies te spuiten. Via het ovale venster stroomt het dan het slakkenhuis in.

Het onderzoek laat zien dat door de ingreep inderdaad meer zenuwverbindingen in stand bleven. Of dat ook voorkomt dat er extra gehoorschade optreedt, is niet gemeten.

De onderzoekers schrijven dat hun nieuwe behandeling mogelijk ook soelaas kan bieden aan patiënten die lijden aan de ziekte van Ménière. De overdruk in het binnenoor veroorzaakt bij hen evenwichtsstoornissen, gehoorverlies en ernstig oorsuizen. Dat is nu nog puur theoretisch, het zal eerst in onderzoek moeten worden aangetoond.

    • Sander Voormolen