Rebelse oppositieleider Pasjinian nieuwe premier Armenië

Oud-journalist Pasjinian wil als premier verkiezingen uitschrijven en hervormingen doorvoeren. Eerst zal hij zijn legershirt moeten omruilen voor een stropdas.

Aanhangers van de nieuwe premier Nikol Pasjinian dinsdag in de Armeense hoofdstad Jerevan. Foto Sergej Gapon

Vorige week haalde hij het net niet, maar deze dinsdagochtend was het dan zover: de Armeense oppositieleider Nikol Pasjinian mag zich eindelijk premier noemen van het voormalige Sovjet-land. Met 59 stemmen haalde hij deze dinsdagochtend een meerderheid in het Armeense parlement. Van de Republikeinse Partij, die eerder een stokje stak voor zijn benoeming, ontving Pasjinian ditmaal 11 stemmen.

„Een overwinning voor het volk”, zoals hij het zelf al een week geleden noemde. Zijn aanhang liet hem ook vandaag niet in de steek. In het wit gekleed waren zij met duizenden in de hoofdstad Jerevan bijeengekomen voor de tweede stemronde.

Met Pasjinian’s overwinning naar verwachting een einde aan weken van onrust in het land.

Lees meer over de protesten in Armenië: Protesteren zonder Sovjet-mentaliteit

De winst is voor alles een persoonlijke overwinning van de man die al jaren strijdt voor verandering. Pasjinians verwachte eerste taak, zo maakte hij eerder al bekend, is het uitschrijven van parlementsverkiezingen in het land. Mocht zijn partij – die bij de laatste verkiezingen een kleine minderheid van de stemmen haalde – winnen, dan staan Armenië grote hervormingen te wachten.

De rebelse Pasjinian, leider van de in 2016 opgerichte politieke alliantie Jelk, is al meer dan tien jaar hét gezicht van de Armeense oppositie. Een decennium waarin hij van gerenommeerd journalist uitgroeide tot invloedrijk politicus, een aanslag overleefde en ruim een jaar zat ondergedoken. Voorlopig lijkt zijn het leven niet in rustiger vaarwater te komen, al zal hij zijn camouflagekleding moeten inruilen voor een stemmiger outfit.

Legershirt

In legershirt en met baseballpet op leidde Pasjinian de afgelopen weken door heel Armenië demonstraties tegen de omstreden oud-president Serzj Sarkisian en diens machtige Republikeinse Partij. Na de presidentsverkiezingen van maart was Sarkisian naar voren geschoven als premier - de invloedrijkste positie van het land. Daarop riep Pasjinian de bevolking op om de straat op te gaan. Tienduizenden burgers, onder wie veel jongeren, gaven gehoor aan zijn oproep. Daarop koos Sarkisian eieren voor zijn geld en stapte op.

De 42-jarige Pasjinian heeft nooit veel opgehad met de gevestigde orde. Als student werd hij van de school voor journalistiek gegooid, maar toch schopte hij het als dertiger tot hoofdredacteur van de invloedrijke krant Haykakan Zhamanak. In die functie maakte hij flink wat vijanden: in 2004 overleefde hij ternauwernood een aanslag toen zijn auto werd opgeblazen.

In 2008 sloot de charismatische journalist zich aan bij oppositiekandidaat Levan Ter-Petrosian (president van 1993 tot 1998) en groeide uit tot spreekbuis van de oppositie. In 2008 speelde hij een belangrijke rol bij de antiregeringsprotesten naar aanleiding van de nipte overwinning van Serzj Sarkisian, die door de oppositie van fraude werd beschuldigd. Tien mensen kwamen om het leven, honderden belandden in de gevangenis. Pasjinian, door Sarkisian beschuldigd van poging tot staatsgreep, dook onder. Een jaar later kwam hij weer boven water en gaf zich aan. Hij kreeg vier jaar gevangenisstraf, maar kwam na twee jaar vrij via een amnestieregeling van de regering.

Samenwerking met Rusland voortgezet

Moskou, dat een land- en luchtmachtbasis heeft in het land en Armenië grotendeels financieel overeind houdt, hield de protesten de afgelopen weken van een afstandje, maar nauwlettend in de gaten. Na Georgische (2003), Oekraïense (2004, 2014) en Kirgizische (2005) ‘kleurenrevoluties’ had Rusland duidelijk weinig trek in nóg een burgeropstand in de regio. De Armeense opstand was echter niet gericht tegen Rusland, maar tegen de machtige Republikeinse Partij en haar leiders: oud-president Serzj Sarkisian en huidig interim-premier Robert Kotsjarian. Samen met hun entourage domineren zij al jaren de politiek, tot onvrede van de bevolking.

Voorafgaand aan de stemming maakte Pasjinian bekend dat Armenië lid zal blijven van de Russische Euraziatische Economische Unie (EEU) en zijn militaire samenwerking met Rusland voort zal zetten, zo meldde nieuwssite RFE/RL. Ook met de EU streeft Pasjinian betere betrekkingen na. Onder meer wil hij pleiten voor het opheffen van de visumplicht voor Armeniërs.

Wat betreft de Armeense exclave Nagorno-Karabach – al jaren een twistpunt in de betrekkingen met buurland Azerbaijdzjan – zei Pasjinian dat hij bereid is om te onderhandelen op „basis van gelijkheid van de volkeren en zelfbeschikking”.

Correctie 11-5-2018: In een eerdere versie van dit artikel stond Robert Kotsjarian abusievelijk vermeld als interim-premier. Dit moet zijn Karen Karapetian en is in deze versie aangepast.

    • Eva Cukier