Murat Isiks goede voorgevoel klopte, al was hij geen favoriet

Winnaar Libris Literatuur Prijs 2018

De auteur werd bekroond voor zijn roman Wees onzichtbaar, over een Turks-Nederlandse jongen die opgroeit in de Bijlmer.

Zelf kwam schrijver Murat Isik maandagavond met een „goed voorgevoel” naar het Amstel Hotel in Amsterdam. Maar, zegt hij, aan het einde van de avond op het balkon buiten de paleiselijke en verhitte Spiegelzaal: „Iedereen hier noemde Martin Michael Driessen als favoriet. Toen bleef van dat voorgevoel niets over.” Die naam lag inderdaad op ieders lippen, samen met de naam van Tommy Wieringa – maar hem achtten de aanwezigen dan weer minder kansrijk, toen ze hoorden dat Wieringa niet aanwezig was bij het chique diner voorafgaand aan de uitreiking van de Libris Literatuur Prijs. Hij had zijn gezinsvakantie naar Zuid-Italië voor laten gaan.

Maar de roman Wees onzichtbaar van Murat Isik (1977) werd wél de verrassende winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2018, de prijs voor de beste Nederlandse roman van het afgelopen jaar. Na het dessert van witte chocolade en frambozensorbet ontving hij de prijs, 50.000 euro groot, en de bijbehorende bronzen legpenning, uit handen van minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66). De bekendmaking was rechtstreeks op televisie

Directe, meeslepende stijl

De jury, onder voorzitterschap van schrijver Abdelkader Benali, prees Isiks roman eerder om de „directe, meeslepende stijl” en de „ruim honderd anekdotische, scherp gefocuste hoofdstukken, rijk aan krachtige details en treffende observaties”. Het verhaal draait om de opgroeiende Turks-Nederlandse jongen Metin, wiens leven in de Amsterdamse Bijlmer licht werpt op „een wereld die bekend is uit krantenartikelen en sociale studies, maar nog te weinig uit romans”, aldus de jury. De recensie uit NRC gaf deze tweede roman van Isik vier (van maximaal vijf) ballen en oordeelde dat hij er „bewonderenswaardig in slaagt om je steeds geboeid te houden”. Bovendien liet Isik ermee „een waardevol, literair geluid in het huidige identiteitsdebat” horen.

Maar, dacht men in het Amstel Hotel, of dat ook op kon tegen de stilistische brille, de vernieuwende vormen of de beheersing van het klassiek-literaire criterium van consistentie die andere genomineerden in hun boeken aan de dag legden? Kanshebber Ilja Leonard Pfeijffer noemde het dineren in onzekerheid „een martelgang” en gedoodverfde favoriet Driessen hield zich van de zenuwen inderdaad steeds meer afzijdig van de opmonterend bedoelde tafelgesprekken.

Isik ontving voor zijn roman eerder dit jaar de Boekhandelsprijs – een eretitel van boekhandelaren aan een boek dat volgens hen een groter publiek verdient. Overigens wist Isik al zoveel liefhebbers te verzamelen en mobiliseren dat Wees onzichtbaar eind 2017 de NRC Boekenwedstrijd won, waarvoor lezers konden stemmen. Ook was er een nominatie voor de BNG Bank Literatuurprijs.

Gegokt op een andere winnaar

Zes boeken waren genomineerd: naast Isiks roman ook De pelikaan van Martin Michael Driessen, En we noemen hem van Marjolijn van Heemstra, Peachez, een romance van Ilja Leonard Pfeijffer, Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken van Arjen van Veelen en De heilige Rita van Tommy Wieringa. Zij ontvangen voor hun nominatie allen 2.500 euro.

De bekroning van Isiks boek komt ondanks het publiekssucces als een verrassing: de roman werd minder kansrijk doordat Isik „stilistisch zwabbert”, zoals NRC in de recensie opmerkte. De andere kanshebbers, maar ook Isiks uitgever, redacteur en literair agent hadden gegokt op een andere winnaar, en de schrijver zelf zei in zijn dankwoord „overwhelmed en flabberghasted” te zijn.

De aanwezige boekhandelaren liepen na afloop glunderend rond: zij verwachtten met dit „publieksboek” veel klanten naar de boekhandel te trekken. De Libris Literatuur Prijs, gefinancierd door de Libris-boekhandels, geldt als de commercieel meest invloedrijke literatuurprijs van Nederland. Vorig jaar won Alfred Birney met de roman De tolk van Java, die na de bekroning een bestseller werd.