Mahathir de verlosser maakt weinig kans

Maleisië

De verkiezingen van woensdag worden vast gewonnen door de zittend premier. Alleen zegt dat niets over wat de kiezer echt wil.

Oppositieleider Mahathir Mohamad op 6 mei in de hoofdstad Kuala Lumpur Foto Athit Perawongmetha/Reuters

Hij is 92 jaar en was ruim twintig jaar lang zelf premier. Maar dit keer doet Mahathir Mohamad als oppositieleider mee aan de verkiezingen in Maleisië. En al heeft hij niet zó lang meer te leven, hij wil zijn best doen om het land „weer op te bouwen”, zegt hij bijna in tranen tegen twee kleinkinderen in een campagnefilmpje. „Samen met mijn vrienden.”

Woensdag zijn er verkiezingen in Maleisië en de kans is klein dat Mahathir het wint van zittend premier Najib Razak, schatten analisten. Al zou de oppositie wel de popular vote kunnen winnen, het absolute aantal uitgebrachte stemmen.

In 2013 gebeurde dat voor het eerst, maar regeringspartij UMNO won toen toch de meeste zetels in het parlement doordat Maleisië met het first past the post-verkiezingssysteem werkt. Daarbij wint de kandidaat in het district met de meeste stemmen en gaan de andere stemmen verloren. De UMNO is al aan de macht sinds Maleisië onafhankelijk werd in 1957.

Premier Najib Razak, hij is 64 jaar, heeft het nu nog moeilijker dan bij de verkiezingen van vijf jaar geleden. Het schandaal rond investeringsfonds 1MDB blijft maar aan hem plakken, het was bedoeld om Maleisië economisch vooruit te helpen, maar mislukte volkomen. Najib zou persoonlijk honderden miljoenen dollars hebben opgestreken. Dit schandaal was één van de redenen dat oppositieleider Mahathir zich van de premier en de regeringspartij afkeerde. Terwijl hij vroeger Najibs mentor was en hem zelf aan de macht heeft geholpen.

Oppositie tegengewerkt

Het overheidsapparaat doet er van alles aan om Najib woensdag toch te laten winnen. Vlak voordat de premier de verkiezingen uitriep, veranderde het parlement nog snel de grenzen van de kiesdistricten. Dat werd volgens de nationale mensenrechtencommissie „breed ervaren als oneerlijk, bevooroordeeld en buiten proportie”.

De verkiezingscommissie, die juist zou moeten regelen dat de verkiezingen vrij en onafhankelijk verlopen, werkt de oppositie ook op andere manieren tegen. Kandidaten van de oppositie werden geweigerd om kleine dingen, die nog geen probleem waren toen ze zich eerder voor het parlement kandideerden, schrijft online krant de Asia Times.

Op het laatste moment veranderde de commissie ook de regels voor het campagnemateriaal, precies zó dat de foto van oppositieleider Mahathir er niet meer op te zien mag zijn. Ambtenaren zijn zelfs langs aanplakborden gegaan om daar zijn hoofd uit de posters te snijden. Ook met de kiezerslijsten was gesjoemeld, er zouden twee miljoen kiezers zonder adres op staan.

Al dit soort trucs maakt het waarschijnlijk dat Najib Razak en zijn regeringscoalitie de verkiezingen winnen. Alleen zegt die winst dan weinig over zijn werkelijke draagvlak. In oppositieleider Mahathir vinden Maleisiërs nu een soort verlosser, al had die in zijn tijd als premier zeker ook autoritaire trekken. Daarover zegt hij in zijn campagnefilmpje dat hij „zijn eigen fouten uit het verleden wil goedmaken”.

    • Annemarie Kas