Charlize Theron zet de trend met haar ‘lelijke’ rollen

Charlize Theron In ‘Tully’ zet de Zuid-Afrikaanse actrice een vrouw met een postpartum depressie neer waar alle glamour vanaf is. Het is niet de eerste keer dat Theron voor een rol een extreme metamorfose ondergaat, andere actrices volgen.

Charlize Theron zet in ‘Tully’ een vrouw met een postnatale depressie neer: alle glamour is verdwenen.

Eerlijk is eerlijk. Als Tully een film was geweest van de Britse koning van het zogeheten kitchen sink-realisme Ken Loach, dan had niemand het erover gehad dat moeder Marlo werd gespeeld door een actrice waar alle glamour vanaf was. En die er geen enkele moeite mee had om er fysiek ook uit te zien alsof de zwaarte van haar postpartum depressie z’n sporen op haar uiterlijke verschijning had nagelaten.

Lees hier de recensie van ‘Tully’: Snijdende komedie over het moederschap

Maar Tully is een Amerikaanse film. Geproduceerd op de drempel van het studiosysteem. Met in de persoon van Charlize Theron een echte ster in de hoofdrol. En dan gaat het er opeens wel over dat Theron à la beroemde method acting-voorgangers als Robert De Niro of Christian Bale twintig kilo erbij at om zonder nepborsten en -buikje in de huid te kruipen van een vrouw „zonder energie, slaap, tijd of geld”. Sterker nog, ze vertelde aan het Amerikaanse webmagazine Indiewire dat ze zich door haar dieet van „cheeseburgers en suiker” daadwerkelijk depressief was gaan voelen. Hoeveel meer method wil je het hebben?

Het is niet de eerste keer dat de in Zuid-Afrika geboren Theron (1975) voor een rol zo’n extreme metamorfose ondergaat. Wat dat betreft is ze een van de meest onverschrokken actrices van haar generatie, met als opvallendste wapenfeit tot nu toe de film Monster (2003), tevens het regiedebuut van Patty – Wonder Woman – Jenkins.

Ook voor die rol van de vrouwelijke seriemoordenaar Aileen Wuornos kwam ze vijftien kilo aan. Ze schoor haar wenkbrauwen af en schoof een paar valse tanden over haar gebit. Het leverde haar vele acteerprijzen op, waaronder de Oscar voor Beste Actrice. En vooral heel veel bewondering voor het feit dat ze er ‘lelijk’ uit durfde te zien.

Meten we nog steeds met verschillende maten? Therons rolkeuzes en bijbehorende transformaties brengen ons in ieder geval tot de kern van het debat rondom ‘lookism’ – het beoordeeld, en zelfs gediscrimineerd worden op grond van uiterlijk. Zelf heeft Theron daar geen last van. De als danseres opgeleide actrice is slank, atletisch en ijzig van afstandelijke schoonheid. Naast haar filmsterrencarrière is ze bekend als het gezicht van parfummerk J’adore van Dior. Ze vertelde meermaals dat ze door haar jeugd in Zuid-Afrika een sterk bewustzijn ontwikkelde over haar eigen privilege, en vastbesloten is daar nooit meer misbruik van te maken. Misschien dat ze daarom een van de weinige hedendaagse Hollywoodactrices is die zich niet naar het heersende schoonheidsideaal wensen te gedragen. Al kun je natuurlijk ook zeggen dat ze makkelijk praten heeft, als straks met behulp van een personal coach die film-kilo’s er weer af zijn.

En naast haar meer realistische rollen heeft ze nog steeds een tweede carrière als badass actieheldin in films als Aeon Flux, Mad Max: Fury Road en Atomic Blonde.

Toch is er meer aan de hand. Wat zij doet is in de filmgeschiedenis niet zo heel gewoon. Zoals op internet lijstjes circuleren over alles wat er op filmgebied te inventariseren valt, zo zijn er ook overzichten van ‘mooie actrices die zich lelijk maakten voor een film’. Daarop staan vooral de slechte heks van het westen uit The Wizard of Oz en andere groteske figuren.

Je zou kunnen zeggen dat Theron met Monster een voorzichtige trend zette, en sindsdien meer zogenaamde A-list-actrices personages neer durfden te zetten die innerlijk of uiterlijk niet aan de opgelegde Hollywoodnormen voldeden. Er kwam daarmee in ieder geval een einde aan de geseksualiseerde ‘slechtheid’ van de femme fatale uit de film noir, die nog tot in de jaren negentig zichtbaar was in films als Fatal Attraction en Basic Instinct.

Je ziet het nu bijvoorbeeld ook bij actrices als Jennifer Aniston die in Cake liet zien dat iemand met chronische pijn misschien niet de hele dag tijd heeft om haar kapsel op orde te hebben. Of Margot Robbie die voor I, Tonya niet per se een geflatteerde versie van schaatster Tonya Harding hoefde neer te zetten. En Claire Foy die voor haar portret van (vermeende) geesteszieke in Steven Soderberghs Unsane via haar uiterlijk de zwarte wanhoop van haar innerlijk laat zien.

Het blijft een ingewikkeld onderwerp natuurlijk. En rollen als deze zijn nog maar het begin van een lange emancipatieweg. Net zoals de film Young Adult (2012) die Theron eerder met Tully-regisseur Jason Reitman maakte. In die film, net zoals in een aantal vergelijkbare films als Bad Teacher, Bachelorette en Bridesmaids werden de karakteristieke gendergedragsnormen van Hollywood op de schop genomen. Met Tully gaan dit soort regels voor uiterlijk nu hopelijk verder schuiven.

    • Dana Linssen