Grote geld in Azië wordt niet langer in Hongkong verdiend

Li Ka-shing De rijkste man van Hongkong bouwde zijn zakenimperium op in de tijd dat het Chinese vasteland nog arm en in zichzelf gesloten was. Donderdag zwaait hij, ingehaald door een nieuwe generatie Chinezen, af.

Li Ka-shing zwaait bij vertrek van een persconferentie, eerder dit jaar in Hongkong. Foto Jerome Favre/EPA

Li Ka-shing, de rijkste man van Hongkong, neemt donderdag op zijn 89ste afscheid als hoogste baas van het enorme Hongkongse zakenimperium dat hij vanuit het niets opbouwde. Hij draagt dan het bestuur van CK Hutchison Holdings and CK Asset Holdings over aan zijn oudste zoon, Victor Li Tzar-kuoi.

Li bezit in Hongkong een waaier aan bedrijven, variërend van vastgoed tot telecommunicatie, energieleveranciers en supermarkten. In Nederland werd hij vooral bekend als de man die het oer-Hollandse merk Kruidvat kocht, en een jaar eerder ook het Rotterdamse overslagbedrijf ECT. In 2013 kwam daar nog het afvalverwerkingsbedrijf AVR bij.

Li wordt vaak afgeschilderd als een van ‘de’ nieuwe Chinezen die in Nederland interessante bedrijven aan het opkopen zijn. Dat klopt niet. Li heeft een heel andere achtergrond en is ook van een andere generatie dan de Chinezen uit de Volksrepubliek die nu bezig zijn met hun wereldexpansie. Li bouwde zijn imperium op toen het vasteland van China nog een arm, in zichzelf besloten land was onder Mao Zedong. Hongkong bloeide toen onder Brits gezag. Li staat symbool voor de manier waarop die bloei in het Hongkong van na de oorlog tot stand kwam.

Made in Hongkong

Li vluchtte in 1940 met zijn familie voor het oorlogsgeweld op het vasteland van China naar Hongkong. Hij begon er op zijn 13de als arbeider in een fabriek van horlogebandjes. Hij werd er al jong manager. In 1950 begon hij, toen 22 jaar oud, zijn eigen bedrijf als producent van plastic bloemen. Dat was in de tijd dat Europa Hongkong vooral kende als maker van goedkope, laagwaardige producten als plastic speelgoed en textiel, een tijd dat het label ‘Made in China’ nog niet bestond en ‘Made in Hongkong’ hoogtij vierde.

Het geld dat hij verdiende stak hij vooral in vastgoed, dat toen nog goedkoop was. Later investeerde hij in onder meer havens en telecommunicatie. Al in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw begon hij ook met investeringen in Europa en de Verenigde Staten. Daarmee week hij af van wat de andere magnaten in Hongkong deden: die gingen er veel minder toe over om ver van huis te investeren.

Toen China zich in het begin van de jaren negentig economisch verder begon te openen, investeerde hij ook op grote schaal in China. Hij was een graag geziene gast bij China’s hoogste leiders. In de periode na 2010, toen iedereen in Europa naar China keek, besloot hij juist om een groot deel van zijn investeringen in Chinees vastgoed van de hand te doen en zich nog meer op Europa en de Verenigde Staten te richten.

Eén van de redenen die worden genoemd voor Li’s beslissing om in Europa en de VS te investeren is dat zijn zoon Victor, die het leiderschap over de bedrijven nu overneemt, meer op zijn plaats zou zijn in een Europese en Amerikaanse zakengemeenschap dan in een Aziatische.

On-vaderlandslievend

Dat Li een deel van zijn vastgoedprojecten in China verkocht, werd hem daar niet in dank afgenomen. In de Chinese staatsmedia werd zijn gedrag als on-vaderlandslievend afgewezen. Zijn hechte banden met Chinese leiders werden daarna minder hecht, misschien ook omdat China de Hongkongse magnaten steeds minder nodig had als investeerders op de Chinese markt. Inmiddels zijn het vooral Chinese magnaten die in Hongkong investeren.

Het afscheid van Li valt samen met het einde van de grote naoorlogse bloei van Hongkong. Het zijn niet langer de Hongkongse magnaten die het grote geld verdienen in Azië, het zijn de Chinezen van het vasteland. Li’s persoonlijke bezit bedraagt ruim 28 miljard euro, maar zowel Jack Ma van Alibaba als Pony Ma van internetgigant Tencent zijn met respectievelijk bijna 42 miljard en ruim 39 miljard euro rijker. Zij verdienen hun geld ook niet met ‘ouderwetse’ zaken als vastgoed, maar met internetgerelateerde activiteiten.

De Chinese overheid ziet ze ook liever dan de oude Hongkongse magnaten: ze zijn politiek veel betrouwbaarder omdat ze in veel grotere mate afhankelijk zijn van de steun en de tolerantie van de Chinese overheid. De onafhankelijkheid die Li Ka-shing had, is hun niet gegeven. Li hoopt dat zijn zakenimperium hem zal overleven en dat het over tweehonderd jaar nog bestaat. Hij houdt daarbij als adviseur ook nog steeds een stevige vinger in de pap.

Lees meer over hoe Jack Ma succesvol werd met Alibaba: Genadeloos als een krokodil in de Lange Rivier
    • Garrie van Pinxteren