Het aantal rivierdolfijnen is in tien jaar gehalveerd

Biologie Twee soorten dolfijn in de Amazone blijken allebei ernstig bedreigd.

Orinocodolfijn of ‘boto’. Foto iStock

Twee soorten dolfijnen leven in de Zuid-Amerikaanse rivieren: de Orinocodolfijn of boto (Inia geoffrensis) en de kleinere tucuxi of Amazonedolfijn (Sotalia fluviatilis). Een onderzoek gedurende twee decennia vond nu een sterke achteruitgang van beide soorten in een Braziliaans natuurreservaat. Het aantal Orinocodolfijnen halveert tegenwoordig elke tien jaar, het aantal Amazonedolfijnen elke negen jaar, schreven Braziliaanse en Schotse wetenschappers vorige week in PLOS ONE.

„Volgens criteria van de rode lijst van de internationale unie voor natuurbescherming (IUCN), zou de populatie van beide soorten als ernstig bedreigd worden geclassificeerd”, concluderen ze. Tot nu toe hebben beide soorten de status ‘onzeker’ bij gebrek aan voldoende gegevens.

De wetenschappers telden dolfijnen in het Mamirauá natuurreservaat in het Braziliaanse Amazoneregenwoud, zo’n 500 km ten westen van de stad Manaus. Het gebied is ongeveer 11.000 vierkante kilometer groot en bevat talloze meren en rivieren. Van 1994 tot 2017 voeren de wetenschappers elke paar weken op dezelfde route met dezelfde snelheid en telden de dolfijnen die ze tegenkwamen. De onderzoekers berekenden niet de omvang van de populatie, ze keken alleen naar de relatieve achteruitgang. Ze noemen de afname van dieren tijdens deze 22 jaar een achteruitgang die „tot de ernstigste in walvisachtigen behoort sinds het begin van de moderne walvisjacht”. Mamirauá is een beschermd natuurreservaat waarin andere diersoorten het goed doen. Er is geen reden waarom juist hier minder dolfijnen zouden leven dan in andere Amazonegebieden, schrijven de onderzoekers. In tegendeel: vermoedelijk trekken dolfijnen van andere gebieden naar Mamirauá. „De afname van de dolfijnpopulaties in totaal kan dus zelfs nog groter zijn dan uit onze gegevens blijkt.”

Volgens de wetenschappers is de visserij voor de achteruitgang verantwoordelijk. Dolfijnen raken in visnetten verstrikt en gaan dood. Er leven steeds meer mensen aan de oevers van de Amazonerivier die afhankelijk zijn van vis als voedsel.

Het aantal Orinocodolfijnen nam vooral na het jaar 2000 af. Dat komt door een nieuwe trend in de visserij, vermoeden de wetenschappers: sinds 2000 worden stukjes dode Orinocodolfijnen gebruikt voor de jacht naar de aasetende meerval Calophysus macropterus, een steeds populairdere consumptievis.

Tot voor kort leefde er ook een soort zoetwaterdolfijn in Azïe: de Chinese vlagdolfijn (Lipotes vexillifer) in de Jangtsekiang rivier. Sinds 2002 werd algemeen aangenomen dat hij is uitgestorven. „Om te voorkomen dat de Zuid-Amerikaanse zoetwaterdolfijnen hun Aziatische tegenhangers opvolgen [...], zijn onmiddellijk doeltreffende instandhoudingsmaatregelen nodig,” eisen de wetenschappers.