Drie nieuwe getuigen in zaak Molukse treinkaping

Volgens advocaat Liesbeth Zegveld beweren de getuigen, allen voormalige officieren, dat de Molukse kapers de gijzelingsactie niet mochten overleven.

Foto ANP

In de zaak om de Molukse treinkaping bij De Punt hebben zich de afgelopen maanden drie nieuwe getuigen gemeld. Het gaat volgens de Volkskrant om voormalige officieren. Zij zeggen dat de militairen die de treinkaping in 1977 moesten stoppen orders kregen dat de Molukse kapers de actie niet mochten overleven.

Twee jaar geleden vertelde een anonieme marinier die bij de bestorming betrokken was aan de NOS hetzelfde verhaal. De drie nieuwe getuigen kunnen mogelijk van belang zijn in de civiele zaak die nabestaanden van de Molukse gijzelnemers zijn begonnen tegen de staat. Die rechtsgang draait om de vraag of de militairen ten minste twee van de kapers doodschoten terwijl ze gewond en ongewapend waren. Dat zou in strijd geweest zijn met de Conventie van Genève. Zes gijzelnemers en twee gijzelaars kwamen bij de actie om het leven.

Dries van Agt

De advocaat van de nabestaanden Liesbeth Zegveld wil naar aanleiding van de nieuwe getuigenissen oud-minister van Justitie Dries van Agt onder ede verhoren, zegt ze in een reactie. De CDA-politicus was als minister destijds politiek verantwoordelijk voor de bevrijdingsactie. Hij zou de opdracht hebben gegeven dat de Molukkers de actie niet mochten overleven. Van Agt ontkent dit nadrukkelijk. Advocaat Zegveld wil ook oud-generaal Henk van den Breemen in de rechtbank ondervragen, alsmede vier commandanten die bij de reddingsoperatie waren betrokken.

Lees ook dit verslag van een eerdere zitting in de zaak: Marinier: ‘Zaak om Molukse treinkaping is een aanfluiting’

De nieuwe getuigen zeggen volgens Zegveld dat een van die commandanten meerdere keren duidelijk maakte dat er geen krijgsgevangenen genomen mochten worden. Het was “niet de bedoeling dat de kapers voor de rechtbank zouden verschijnen”, zou hij gezegd hebben.

Deze commandant gaf leiding aan de bevrijdingsactie van de gijzeling door vier Molukse jongeren die gelijktijdig bezig was op een basisschool in Bovensmilde. Daarbij werden 105 leerlingen en 5 leraren vastgehouden. De reddingsoperatie bij de trein en de school werden beschouwd als één militaire operatie. Volgens een van de getuigen vond de commandant het “moreel verwerpelijk” de kapers in de basisschool dood te schieten. Daarom overhandigde hij ze aan justitie, wat zou moeten verklaren waarom de zes gijzelnemers in de trein wel werden doodgeschoten en de vier in de school niet.

Het gaat dus, benadrukt advocaat Zegveld, om de commandant die de bevrijding van de school overzag, en niet die van de kaping. Met de getuigenissen van de drie officieren hoopt Zegveld de rechter te overtuigen de commandant van de treinbevrijdingsactie te horen. Tot nu toe was er volgens de rechter te weinig bewijs om de leidinggevenden van deze reddingsoperatie te ondervragen. Mogelijk verandert dat met deze getuigen.

Niet de eerste keer

De mariniers die in het proces tegen de staat worden gehoord, ontkennen nadrukkelijk dat ze de kapers doelbewust executeerden. Op 29 mei wordt de zaak vervolgd in de rechtbank.

Negen jonge Molukkers kapen een trein bij het Drentse dorp De Punt. Ze gijzelen 54 reizigers.

Negen jonge Molukkers kapen een trein bij het Drentse dorp De Punt. Ze gijzelen 54 reizigers.

Tegelijkertijd gijzelen vier Molukkers 105 kinderen en vijf leerkrachten op een basisschool in Bovensmilde.

23 mei 1977, 9:00 Tegelijkertijd gijzelen vier Molukkers 105 kinderen en vijf leerkrachten op een basisschool in Bovensmilde. Het is twee jaar na een kaping van een trein bij het Drentse Wijster, ook door Molukse jongeren.

De kapers eisen „een vrije aftocht per vliegtuig” voor 21 Molukse gevangenen en henzelf

24 mei 1977: De kapers eisen „een vrije aftocht per vliegtuig” voor 21 Molukse gevangenen en henzelf.

Alle kinderen die nog gegijzeld werden in de school, worden vrijgelaten

Alle kinderen die nog gegijzeld werden in de school, worden vrijgelaten.

Twee gegijzelde vrouwen worden uit de trein vrijgelaten

Twee gegijzelde vrouwen worden uit de trein vrijgelaten.

Het kabinet is niet bereid de „vrije aftocht” van gevangenen te bewerkstelligen

Het kabinet is niet bereid de „vrije aftocht” van gevangenen te bewerkstelligen.

Toenmalig minister van justitie Dries van Agt zegt: „Na een gijzeling van zoveel mensen gedurende zo lange tijd het recht zijn loop behoorde te hebben.”

Toenmalig minister van justitie Dries van Agt zegt: „Na een gijzeling van zoveel mensen gedurende zo lange tijd het recht zijn loop behoorde te hebben.”

Een gegijzelde treinreiziger wordt vrijgelaten om gezondheidsredenen.

Een gegijzelde treinreiziger wordt vrijgelaten om gezondheidsredenen.

Een gegijzelde treinreiziger wordt vrijgelaten om gezondheidsredenen.

Twee onderhandelaars praten namens het kabinet vier uur met de gijzelnemers. Het levert niets op: „Ons standpunt is nog steeds hetzelfde. Wij wijken daar niet van af: een vliegtuig of de dood.”

National Gallery, Singapore

Mariniers beëindigen de gijzelingen. In de school vallen geen slachtoffers, bij de trein worden zes gijzelnemers en twee passagiers gedood. Drie gijzelnemers worden aangehouden.

National Gallery, Singapore

Joop den Uyl, premier ten tijde van de kaping, zegt vlak voor zijn overlijden over de beëindiging ervan: „Het was een executie, van mensen in overtreding, maar het blijft een executie.”

National Gallery, Singapore

Onderzoeksjournalist Jan Beckers en kaper Junus Ririmasse publiceren nog nooit openbaar gemaakte autopsierapporten. De kogels zijn door mariniers vanaf dichtbij afgevuurd, zeggen ze, met als doel de kapers te doden.

National Gallery, Singapore

De ministeries van Justitie en Defensie publiceren een archiefonderzoek naar de beëindiging van de kaping. Door de staat was het risico aanvaard dat „waarschijnlijk alle gijzelnemers zouden overlijden”, maar van executies was geen sprake, aldus het rapport.

National Gallery, Singapore

Nabestaanden van de kapers Max Papilaja en Hansina Uktolseja dagen de staat voor de rechter. Volgens hun advocaat Liesbeth Zegveld is er voldoende bewijs dat ze zijn geëxecuteerd.

National Gallery, Singapore

Voor het eerst meldt een betrokken marinier (anoniem via zijn advocaat) dat de kapers bij het ontzetten van de gekaapte trein in 1977 het niet mochten overleven.