Dit is het ergste jargon in de zorg

Japke-d. vraagt door In de zorg heb je pas veel jargon. bespreekt de zeven ergste jeukwoorden.

Illlustratie Tomas schats

Altijd als ik me afvraag of mijn strijd tegen jargon en jeukwoorden nog wel zin heeft, kijk ik even op de ‘zorglulkoekbingo’ op Twitter en dan weet ik weer waar ik het allemaal voor doe.

Die ‘bingo’ is een lijst van ‘borstkankeractivist’ Désirée Hairwassers met jeukwoorden uit de zorg als ‘platform’, ‘aanjaagteam’ en ‘taskforce’ – al die nieuwe praatclubjes die de zorg vaak nóg bureaucratischer maken. Of woorden als ‘gekanteld werken’, ‘zelfredzaamheidmatrix’ en ‘intersectorale kwaliteitskaders’ die niemand begrijpt. Of open deuren als ‘dialoog gestuurde zorg’ (zorg is toch altijd door gesprekken ‘gestuurd’?), ‘maatwerk’ (of wil je liever zorg die NIET bij de patiënt past?), ‘kwalitatieve zorg’ (nee, doe maar slechte zorg), ‘zorgpaden’ (de paden op, de lanen in) en ‘ervaringsprofessional’ (zeg gewoon ‘patiënten’).

Het zijn woorden die bezuinigingen verhullen en de zorg nodeloos ingewikkeld maken, maar het zijn bovenal dorre termen die geen recht doen aan al die zorgverleners die dagelijks proberen mensen beter te maken – vaak tegen de klippen op van de ‘decentralisatie’ (lees: bezuinigingen).

Désirée Hairwassers heeft inmiddels 112 van dat soort woorden in haar bingo. Ik vroeg haar wat zij de tien ergste vindt en vorige week bespraken we al nummer 10, 9 en 8, namelijk ‘ontschotten’ (brr), ‘de patiënt centraal’ (over open deuren gesproken) en ‘mantelzorg’ (zeg gewoon wat het is, namelijk ‘zoek het zelf maar uit’). Deze week haar top-7 van de ergste jeukwoorden uit de zorg.

Op 7 meteen een voor mij hele erge, namelijk: ‘patiënten in hun kracht zetten’.

„Ja, vreselijke term. Wat me irriteert is het idee erachter: dat ergens in het lichaam een soort knop zit die patiënten alleen maar even om hoeven te zetten en dan komt het goed. Er zit ook een soort vermaning achter, zo van: luiwammes, waarom ben je eigenlijk uit je zelf nog niet in je kracht gaan staan? Er staat ook nooit bij hoe je erin moet komen.”

Op 6: handen aan het bed.

„Heel erg. Ten eerste liggen heel veel patiënten niet in bed, en ten tweede gáát het heel vaak niet om meer handen, maar om meer aandacht, om meer gesprekken met de patiënt. Zeg dát dan.”

Op 5: ‘vechten tegen kanker’ en ‘kanker overwinnen’.

„Ik ben een beetje moegestreden om dat steeds onder de aandacht te brengen, maar toch nóg maar een keer: je vecht niet tegen kanker, je krijgt het en dan hoop je dat je beter wordt. Als je het hebt over de strijd tegen kanker impliceer je dat mensen die doodgaan losers zijn. Het is niet zo dat de hardste vechters ‘winnen’. Stop ermee.”

Op 4: wenswachtenden. Wie zijn dat? Mensen die van sprookjes houden?

„Haha, ja hè? Bedoeld worden de mensen die wachten op een plek in het verzorgingshuis van hun eerste keuze. Er is dus wel een plek in een ánder huis, maar daar willen ze niet heen. Ik vind het hun goed recht, om naar een specifiek huis te willen. Noem het dus gewoon wat het is, namelijk: wachtlijst.”

Op 3: keukentafelgesprek.

„Ook dat klinkt weer veel mooier dan het is, alsof het een gezellig gesprek is. Dat is het niet. Het is namelijk het gesprek waarin de gemeente bekijkt hoe jouw zorg zo goedkoop mogelijk kan, wat je zelf kan en wat je niet meer vergoed krijgt. Noem het dus ‘beoordelingsgesprek’. Dan snapt iedereen het meteen.”

Op 2: ‘participatie’ en ‘participatiesamenleving.’

„De participatiesamenleving is een leugen. Met die term wordt gedaan alsof er nog heel veel zorggeld wordt verspild omdat mensen zichzelf of elkaar niet goed genoeg helpen, uit een soort luiheid. Dat is niet zo. De luxe verzorgingsstaat waar alles vergoed werd, bestond in de jaren negentig al niet meer.

„Datzelfde bezwaar heb ik tegen ‘zelfredzaamheid’, ook zo’n jeukwoord. Dat is dan mijn nummer één. Maar je mag die twee ook omdraaien, ik vind ze beiden het ergst van allemaal. Want zelfredzaamheid klinkt als: ‘daar hoeven we geen plan voor te maken’. Dat is niet zo. Want als je ziek bent of problemen hebt, ben je niet in de beste staat om zelfredzaam te zijn en alles te regelen. Je hebt dan hulp nodig.”

Wat is je doel met de lulkoekbingo?

„Als het plaatje ervan ergens in een zorginstelling op een muur hangt, is mijn missie al geslaagd. Want dan wordt het daar toch ongemakkelijk om dat soort termen nog te gebruiken. Maar mijn hogere doel is natuurlijk dat hulpverleners, ambtenaren en managers in de zorg langer gaan nadenken voor ze plannen maken en dingen zeggen.

„Gelukkig leveren ziekenhuizen steeds betere zorg, huisartsen ook. In de jeugdzorg, de psychiatrie en de thuiszorg daarentegen, is nog steeds heel veel mis. Dus daar richt ik me de laatste tijd wat meer op. Ook op het onderwijs. Ik denk er over om als activist van de zorg over te stappen op het onderwijs, zo slecht gaat het daar nu – falend beleid, veel overbodige ‘vernieuwing’, heel veel jargon en kinderen die vermalen worden in de bureaucratie.”

Jouw strijd stopt nooit.

„Dat bedoel ik.”

Jeuktweets van de week