Heeft de beoogde leider van de CIA vuile handen?

Gina Haspel Het Amerikaanse Congres hoort woensdag Gina Haspel, beoogd CIA-directeur. Ze staat bekend als bekwaam én omstreden.

Gina Haspel Foto Jonathan Ernst/Reuters

Gina Haspel, een veteraan van de CIA die door president Donald Trump is voorgedragen om de eerste vrouwelijke directeur te worden van de Amerikaanse inlichtingendienst, geniet brede steun binnen de organisatie, maar haar benoeming is allerminst zeker. Agenten en oud-leiders van de CIA prijzen de 61-jarige Haspel, die deze woensdag wordt verhoord door het Congres, bijna unaniem als een bekwame spion met ruime ervaring bij geheime operaties. Maar volgens critici heeft Haspel, plaatsvervanger van voormalig CIA-directeur Mike Pompeo, die is benoemd tot minister van Buitenlandse Zaken, vuile handen gemaakt tijdens haar lange loopbaan bij de Amerikaanse inlichtingendienst: ze was nauw betrokken bij de marteling van terreurverdachten na de aanslagen van 11 september 2001, en bij de vernietiging van bewijsmateriaal van die folteringen.

Haar hoorzitting belooft een verhit debat op te rakelen over het uiterst omstreden programma van ‘versterkte verhoortechnieken’. Haspel leidde kortstondig een geheime CIA-gevangenis in Thailand waar vermeende leden van het terreurnetwerk Al-Qaeda in 2002 werden mishandeld met onder meer ‘waterboarding’. De controversiële tactiek om gevangenen in dergelijke ‘black sites’ tot praten te krijgen, werd goedgekeurd door oud-president George W. Bush, maar is sindsdien door de VS afgezworen.

Bij de CIA, die ernstig in verlegenheid is gebracht door het gebruik van marteling, wordt de benoeming van Haspel gezien als een manier om die controverse alsnog tot een goed einde te brengen. Tegenstanders van de benoeming, onder wie de meeste Democraten, vinden juist dat haar aanstelling een signaal geeft dat de VS toch niet van harte afstand hebben genomen van de omstreden tactieken uit de oorlog tegen terrorisme.

Lees ook: Gina Haspel: persoonlijk betrokken bij martelingen?

De bekrachtiging van de benoeming van Haspel hangt aan een zijden draadje omdat de Republikeinen slechts een uiterst krappe meerderheid hebben in de Senaat. De Republikein John McCain, die afwezig is wegens ziekte, heeft zich kritisch uitgelaten over de benoeming; ook de Republikein Rand Paul heeft ernstige bedenkingen. Daarom heeft ze de steun van ten minste één Democraat nodig.

Haspel heeft de afgelopen dagen een charme-offensief gevoerd op Capitol Hill om enkele Democraten achter zich te krijgen. Volgens Amerikaanse media heeft ze vrijdag aangeboden haar kandidatuur in te trekken, om een pijnlijke strijd in het Congres te voorkomen. Maar president Trump, die eerder beschadigde kandidaten heeft laten vallen, heeft haar zijn volle steun beloofd. Op Twitter verdedigt de president, die eerder heeft gezegd dat waterboarding „absoluut werkt”, haar als „een zeer gerespecteerde kandidaat om de CIA te leiden”. Ook verwijt hij de Democraten spottend dat ze vinden dat Haspel „te hard is tegen terroristen”.

Naar verwachting zal Haspel betogen dat ze orders van hogerop uitvoerde, en dat ze geen voorstander is van het gebruik van marteling.

    • Frank Kuin