Sinds wanneer is de regen in Kenia geen zegen meer?

Wateroverlast Na de droogte staat Kenia nu blank door overvloedige regenval. Maar de ellende komt niet uit de lucht vallen.

Vluchtelingen lopen door onder water gelopen straten in Kenia. Foto Yasuyoshi Chiba/AFPA

Sinds wanneer begon de regen ons te verslaan? De Nigeriaanse schrijver Chinua Achebe gebruikte dit gezegde van zijn Ibo volk (When did the rain start to beat us) om iedere verbazing over de droevige status van Afrikaanse staten te ontzenuwen: we hebben zelf fouten gemaakt die tot de crisis hebben geleid. Kenia loopt na weken van zware regens onder. Deze misère komt niet uit de lucht vallen, schrijven Keniaanse columnisten met een verwijzing naar Achebe.

Volgens de laatste berichten zijn er al 112 mensen verdronken. Een kwart miljoen mensen zijn uit hun huizen verdreven door de wateroverlast. Ruim tweehonderd scholen zijn dicht. Krokodillen verslinden boeren op ondergelopen akkers. Hotels in wildparken staan in het water, de toeristen zijn gestrand. Op verschillende plekken is cholera uitgebroken. En in de steden raakt het verkeer totaal ontregeld, je zit er soms urenlang vast.

En toch is dit regenseizoen niet een bijzonder verschijnsel. Het regent langer dan normaal in maart, april en mei maar dit is geen El Niño. Volgebouwde steden zonder goede afwatering, kapotte dammen, huizen en akkers te dicht bij de rivieren op het overbevolkte platteland zijn enkele van de oorzaken van de huidige ramp.

Op de doorgaans droge savanne en in de koele hooglanden is het klimaat nu als in een tropisch regenwoud. Iedere dag bijna op dezelfde tijd begint het te plenzen. Kraakhelder was de lucht in de morgen, dan komen de witte melkwolkjes aandrijven, gevolgd door de gitzwarte stapelwolken. Dan begint het te waaien, het gaat stormen, de bomen beginnen te buigen en elektriciteitspalen knakken

Mannen vullen zakken met zand in Kenia, waar de straten onder water staan. Foto Yasuyoshi Chiba/AFP

In het pikkedonker met flitsen aan de hemel roffelt het water op mijn golfplaten dak dat op verscheidene plaatsen begint te lekken. Het water sijpelt langs de muren en vormt bruine kringen op het plafond. Het mos slaat uit op de stenen, het water loopt niet meer weg. Mijn woning verandert in een ark waar ratten, galago’s en klipdassen boven het plafond bescherming zoeken. Vorige week verdronken vijf mensen bij mij in de buurt in Nairobi toen ze wachtend bij een ondergestroomde brug werden gegrepen door een vloedgolf.

Ook bij natuurgeweld lijden de armen het zwaarst. Moet een geschrokken bestuurder razendsnel zijn auto verlaten om niet te worden meegesleurd door het woedende water, in sloppenwijken raken bewoners alles kwijt. In de volgepropte wijken stromen huizen weg en raken de afvoerkanalen geblokkeerd door opgehoopt afval.

Eind 2017 waren Kenianen nog opgetogen over de regen die viel na een lange, zware periode van droogte. Lees daarover: Het mooiste nieuws uit Kenia: smerige zwarte luchten!

Urbane verloedering

Nairobi is een van de smerigste metropolen van Afrika met een jarenlang door wanbeleid vervallen infrastructuur. Een van de kenmerken van die urbane verloedering is watergebrek. Na twee jaar droogte en waterrantsoenering smachtten de inwoners om weer eens een behoorlijke douche te nemen. Maar deze zondvloed maakt aan de watertekorten geen einde. De grote dam bij Muranga, honderd kilometer ten noorden van de hoofdstad, is maar voor een kwart gevuld. De autoriteiten hebben daar geen verklaring voor en zeggen dat de rantsoenering doorgaat. Dat betekent goede zaken voor de waterkartels die met ezelkarren en tankauto’s grondwater voor een hoge prijs thuis bij je afleveren.

Na de bijtende droogte van de afgelopen jaren brengt het water geen verlichting voor de landbouw. Nu staan de gewassen te verrotten en marcheren legerwormen op die de oogsten aanvallen. Zo dreigt er opnieuw voedseltekort. En de regens blijven vallen, de zwarte wolken komen er al weer aan.

Een man steekt een ondergelopen straat in Kenia over. Foto Sayyid Abdul Azim/AP
    • Koert Lindijer