Is Satudarah ‘structureel crimineel’?

Het verzoek tot verbod van Satudarah Haagse rechtbank buigt zich deze dinsdag over OM-verzoek motorclub Satudarah te verbieden, zoals ook met Bandidos gebeurde.

In de overweldigende beginscène van de film One Blood is te zien hoe een lid van Satudarah hardhandig de club wordt uitgezet. Als de man vermanend wordt toegesproken over het overtreden van de huisregels krijgt hij tot twee keer toe onverwacht een rechtse hoek vol op het gezicht. „Liegen mag niet bij Satudarah”, krijgt hij te horen terwijl hij het bloed van zijn gezicht veegt. Hij moet zijn leren hesje met de colours van Satudarah afgeven en wordt het clubhuis uitgezet.

De film van documentairemakers Joost van der Valk en Mags Gavan is al in de zomer van 2015 uitgezonden maar zal een rol spelen in de zaak die dinsdag wordt behandeld bij de rechtbank Den Haag. In navolging van het verbod op motorclub Bandidos eind 2017 heeft het Openbaar Ministerie (OM) bij de rechtbank in Den Haag het verzoek gedaan om ook Satudarah te verbieden. Vier vragen over de strijd van de overheid tegen motorclubs.

  1. Waarom wil het Openbaar Ministerie Satudarah verbieden?

    Volgens het OM „cultiveert Satudarah een gewelddadig imago dat wordt gebruikt voor afpersing en intimidatie” en pleegt de motorclub „structureel criminaliteit”. En het gaat daarbij niet alleen om criminaliteit van individuele leden maar ook „een subcultuur van wetteloosheid die de club heeft gecreëerd voor zijn leden”.

    De advocaten van Satudarah ontkennen niet dat individuele leden van de club veroordeeld zijn voor strafbare feiten maar stellen dat niet is aangetoond dat er sprake is van door de leiding van de club georganiseerde of aangestuurde strafbare gedragingen. Daarom moet het verzoek van het Openbaar Ministerie worden afgewezen.

  2. Vorig jaar heeft de rechtbank Midden Nederland motorclub Bandidos wel opgeheven. Wat betekent dat voor de kans van slagen van dit verzoek?

    Volgens advocaat van Satudarah Erik Thomas is het verbod van Bandidos een tegenvaller maar is „daarmee de oorlog nog niet verloren”. Er zijn ook grote verschillen tussen Bandidos en Satudarah. Bandidos is een van oorsprong Amerikaanse club waarbij een groep Nederlandse bikers zich in 2014 heeft aangesloten. Het was een kleine club waarbij de kans dat de leiding wist wat er binnen de club gebeurde veel groter is. Satudarah, een club die zijn oorsprong vindt in de Molukse gemeenschap in Nederland en al ruim 25 jaar bestaat, is veel groter met als mogelijk gevolg dat de leiding van de club minder goed op de hoogte is van wat er allemaal gebeurt. Voor het OM is het verbod van Bandidos een eerste stap geweest van een beleid dat gericht is op een verbod voor alle motorclubs die zich bezighouden met criminele activiteiten. Daar staat tegenover dat een eerdere poging van het OM de Hells Angels verboden te krijgen is afgewezen. Daarbij was een belangrijk argument dat niet was aangetoond dat de door individuele leden gepleegde strafbare feiten aan de club konden worden toegeschreven.

  3. Waarom ligt het opheffen van een vereniging zo gevoelig?

    De mogelijkheid van burgers om zich te verenigen is al in 1848 opgenomen in de grondwet. Dat recht is bedoeld om burgers te beschermen tegen „willekeur” van het openbaar bestuur. Een vereniging verbieden kan in Nederland alleen als deze handelt in strijd met de openbare orde. In de zaak tegen de Bandidos oordeelde de rechtbank dat „bij de club sprake is van een cultuur waarin het plegen van geweld wordt gestimuleerd”, die in combinatie met interne mores een gevaar vormt voor de openbare orde.

    Volgens de verdediging van Satudarah is dat een heel vaag criterium. De advocaten wijzen daarbij naar het veelbesproken verbod van pedofielenvereniging Martijn waarover lang is geprocedeerd. Het verbod van Martijn in 2012 door de rechtbank werd door het hof Leeuwarden ongedaan gemaakt maar uiteindelijk toch weer bekrachtigd door de Hoge Raad in 2014. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft een klacht van Martijn in 2015 afgewezen. Dat doet volgens de verdediging van Satudarah niet af aan het feit dat Nederlandse rechters zo verschillend hebben geoordeeld over het verbod, wat duidt op „vaagheid” van het begrip strijdig met de openbare orde.

  4. Wat doet de overheid nog meer tegen de overlast van motorclubs als Satudarah?

    Het verbod op Bandidos en de start van dezelfde procedure tegen Satudarah past in nieuw beleid dat zich richt op het terugdringen van de aanwezigheid van motorclubs in de openbare ruimte. Dat is ingegeven door een aantal ernstige geweldsincidenten waarbij leden van motorclubs waren betrokken. Ook is gebleken dat de meerderheid van de leden van motorclubs een strafblad heeft.

    In 2012 heeft dat geleid tot een integrale aanpak waarbij naast het strafrecht ook andere maatregelen worden genomen om de overlast van motorclubs tegen te gaan. Zo is het voor motorclubs steeds moeilijker geworden om een vergunning te krijgen voor een clubhuis. De gemeente Tilburg heeft in 2014 een verbod afgekondigd op het dragen van hesjes van motorclubs in de openbare ruimte. De redenering is dat alleen al de aanwezigheid van een groep leden van een motorclub in vol ornaat als intimiderend wordt ervaren.

    Naast de civiele zaak tegen Satudarah vervolgt het OM ook een aantal kopstukken van deze motorclub. En datzelfde geldt voor een aantal prominente leden van de Hells Angels en No Surrender, twee clubs die als het aan het Openbaar Ministerie ligt ook verboden zullen worden.

    • Jan Meeus