Recensie

Milo Rau maakt pijnlijke reconstructie van gruwelmoord

Recensie

Milo Rau, de veelbesproken nieuwe artistiek leider van NT Gent, presenteerde op het Kunstenfestivaldesarts zijn nieuwe voorstelling. La Reprise is een knappe, levendige reconstructie van een boosaardige moord op een jonge homo in Luik.

Slachtoffer Ihsane Jarfi (Tom Adjibi) ligt op de grond, naast één van zijn kwelgeesten (Sébastien Foucault) Foto Michiel Devijver

In april 2012 wordt in Luik de 32-jarige homo Ihsane Jarfi op gruwelijke wijze vermoord. Een groepje mannen heeft hem met de auto opgepikt, urenlang mishandeld, uitgekleed en ten slotte langs de weg gedumpt. De daders worden gevonden en zwaar gestraft. In de theatervoorstelling La Reprise presenteert de Zwitserse regisseur Milo Rau een reconstructie van de gebeurtenissen – zoals hij eerder deed met de zaak-Dutroux in het bejubelde Five Easy Pieces.

La Reprise, dat dit weekend in Brussel in première ging op het Kunstenfestivaldesarts, wordt ingekaderd door korte beschouwingen over de aard van toneelspelen. Want deze voorstelling is tevens de start van een trilogie over theater die Rau, de nieuwe artistiek leider van NT Gent, Histoire(s) du Théâtre heeft gedoopt.

De acteur is een pizzakoerier, zegt Johan Leysen in de openingsmonoloog. Het gaat niet om de koerier, de acteur, maar om de pizza, de voorstelling. Na dat statement zien we hoe de drie professionele acteurs drie amateurs casten in Luik, die gaan meespelen. Dat worden de 67-jarige hondenoppas Suzy Cocco, de werkloze Fabian Leenders en Tom Adjibi. Met hun eenvoudig naturel geven zij de voorstelling een bijzondere glans en bevestigen en passant de woorden van Leysen. Hun ontwapenende antwoorden op persoonlijke vragen over naakt willen spelen, waarom aan theater doen en de meest radicale scène die ze kennen, krijgen elk een vervolg: ondanks de dubbele insteek is La Reprise hecht gecomponeerd.

In zijn reconstructie richt Rau zich op de alledaagse omstandigheden waaronder de gruwelmoord tot stand kwam. Zoals het toeval dat een van de vier daders jarig was en de moeder van Jarfi ook de volgende dag haar verjaardag vierde; zonder haar zoon. De vader van Jarfi, gespeeld door Leysen, vertelt hoe Jarfi tijdens het proces bijkans in de rol van verdachte wordt geduwd: had hij het niet uitgelokt? En hij stelt het grootste raadsel van de zaak aan de orde: waarom stapte Jarfi in de auto bij een stel mannen dat al een vijftal flessen whisky achter de kiezen had?

Onverwacht ontroerend

De onsentimentele reconstructie is een web van nagespeelde feiten, giswerk en commentaar. Dat maakt het onverwacht ontroerend als de ex-vriend van Jarfi (Sébastien Foucault) de pijn probeert op te roepen die Jarfi bij de urenlange marteling moet hebben gevoeld. Dat zal niet lukken, beseft hij. Die mishandeling is een ijzingwekkend dramatisch hoogtepunt. Eerst zien we hoe Jeremy Wintgens, de jarige dader, op de bank met zijn vriendin vrijt, bij het onophoudelijk getik van de controller van een gamende vriend, naast hen op de bank. Relevant detail: in de game schopt een man in op iemand die op de grond ligt.

Dat beeld keert terug als Jarfi, na het aanbod de mannen de weg te wijzen, instapt in de auto en in elkaar wordt geslagen. Minutenlang duurt deze foltering: hij naakt op de grond, in de regen, in het unheimische schijnsel van de koplampen van een auto. Het slaan en schoppen is theater, onecht, maar de lengte van de scène creëert een ondraaglijke spanning. Daarbij past de naargeestige apotheose: als er over Jarfi heen wordt gepist: ook een vrij langdurige plas.

Zonder een causaal verband te suggereren presenteert Rau dan nog de context van industriestad Luik, waar de florerende staalindustrie teloor ging. De onttakeling schiep een leger werklozen. Fabian Leenders vertelt hoe hij Wintgens in de gevangenis opzocht en wees wijst op de parallellen in hun leven. Zo biedt deze indrukwekkende reconstructie tal van aanknopingspunten over het wezen, de toevalligheid en de gevolgen van geweld, in een voorstelling die het hoofd en het hart raakt.

    • Ron Rijghard