Column

Of Trump tekent of niet, Iran heeft niets aan nucleaire deal

Carolien Roelants was in Iran, dat het feest van de Verdwenen Twaalfde Imam vierde. Maar buiten Iran is de sfeer minder feestelijk.

Iran vierde vorige week de 1.149ste verjaardag van de Verdwenen Twaalfde Imam. Foto Abedin Taherkenareh/EPA

Ik was vorige week toevallig in Iran, om precies te zijn in Isfahan, op de 1.149ste (als ik goed reken) verjaardag van de Verdwenen Twaalfde Imam, de laatste leider van de shi’ieten, wat betreft de twaalvers dan. Je hebt ook vijvers, dat zijn de zaïdieten in Jemen bijvoorbeeld, die geloven maar in vijf imams, en zeveners, de ismaëlieten, die zich na de zevende imam van de rest afscheidden. Iraniërs zijn voornamelijk twaalvers, en die vierden de verjaardag van de Verdwenen Imam met volle teugen. Gratis koekjes en limonade op straat en zo. Het paradijs zal op aarde neerdalen als hij terugkomt, dus zo iemand vier je wel. Maar wat ik met name interessant vond was de herrie die ze maakten toen ze ’s avonds naar huis reden: technomuziek bonkte uit de open autoramen. Ik herinner me nog dat opperste leider Khamenei eind jaren negentig nog eens probeerde muziek te verbieden. Niet dat iemand zich daar veel van aantrok. Maar snoeiharde techno gaat ver.

Het was lekker weer, schoolklasjes werden uitgelaten op het prachtige Imam Khomeiny- (vroeger natuurlijk Sjah-) plein en jonge mannen zongen liefdesliederen onder de brug over de droge bedding van de rivier de Zayandeh Rud. Allemaal heel vreedzaam, in een haast absurde tegenstelling tot de oorlogszuchtige atmosfeer buiten Iran.

Lees ook het opiniestuk van Financial Times-commentator Philip Stephens: Trump beloont bezit van kernwapens

Een zeer beperkte collectie voorbeelden daarvan: de Saoedische kroonprins met zijn opmerkelijke uitspraak dat ayatollah Khamenei nog erger is dan Hitler (want die wilde alleen maar Europa overheersen), president Trump en zijn medewerkers die voortdurend hameren op de kwaadaardige activiteit van Iran in de regio en de „rampzalige gebreken” van de nucleaire deal, en natuurlijk de Israëlische premier Netanyahu en zijn presentatie over Irans LEUGENS over zijn nucleaire programma. Die niet iedereen zo serieus nam – „Netanyahu verschaft verbijsterend nieuw bewijs dat Iraniërs in 539 voor Chr. plannen maakten voor de plundering van Babylon”. OK, dat was de satirische Onion (ik kan u theonion.com aanraden).

Trump moet elke vier maanden de opschorting van de Amerikaanse sancties met zijn handtekening verlengen, een maatregel die door het Congres is bedacht om het daar ongewenste nucleaire akkoord tussen de wereld en Iran dwars te zitten. We hebben het er op deze plaats al over gehad, op 12 mei is het zover, en niet veel mensen geven nog een cent voor Trumps handtekening. Het Internationaal Atoomenergie Agentschap zegt dat Iran de bepalingen van het akkoord naleeft, maar bij Trump doet dat er helemaal niet toe. Waarschijnlijk is het IAEA ook nep.

Geen handtekening is niet einde akkoord, want Amerika is maar één van de partijen. Het betekent wel dat het Congres dan zijn sancties kan herstellen, wat het definitieve einde betekent van Irans kans op buitenlandse investeringen. Op zich maakt dat niet eens zo heel veel meer uit: de voortdurende onzekerheid doet precies hetzelfde. Zou ú een miljard of zo in Iran investeren als u morgen daarvoor een megaboete uit Amerika zou kunnen binnenkrijgen?

Wat ik in Iran hoorde en hier en daar ook las: dat het president Rouhani de kop zou kunnen kosten, onder wiens regie het akkoord is gesloten. Hij beloofde immers grote economische voordelen in ruil voor de aanzienlijke nucleaire concessies die Iran heeft gedaan. Die concessies zijn voor niets gedaan, de economie is een ramp en de haviken hier maken zich op voor de executie. In Washington hoopt men openlijk op de val van het islamitische bewind. In feite werkt Trump juist de verharding van het regime in de hand. De Verdwenen Imam blijft nog even weg.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.