Waarom Waylon weer naar het Songfestival mag

Waylon vertegenwoordigt Nederland deze week op het Eurovisie Songfestival. Het Whatsapp-groepje van Jan Smit en Daniël Dekker stuurde hem naar Lissabon. Negen maanden op pad met de selectiecommissie.

Reportage

Waarom Waylon weer naar het Songfestival mag

Door Romy van der Poel, 8 mei 2018

Waylon vertegenwoordigt Nederland deze week op het Eurovisie Songfestival. Het Whatsapp-groepje van Jan Smit en Daniël Dekker stuurde hem naar Lissabon. Negen maanden op pad met de selectiecommissie.

In december is Daniël Dekker (58) drie dagen naar Lissabon geweest, om hotels te kijken. „We gaan er ook altijd even eten. Je wilt niet dat Waylon op een avond besluit in het hotel te dineren en de volgende dag bij het ontbijt zegt dat het eten niet lekker was.” Ook de ramen zijn een punt van aandacht. „Sommige mensen vinden het belangrijk, dat ramen open kunnen.”

Zo krijgt Dekker, dj en radio-eindredacteur bij omroep AVRO-TROS, er steeds meer ervaring in. „Een beetje Harry van Sunweb, word ik. Maar je moet je gewoon goed voelen, in de weken van het Songfestival. Waarom zou je Waylon geen suite geven? Waar een geluidsinstallatie in staat – daar heb ik ook op gelet – zodat hij muziek kan draaien. Zelf zou ik dat prettig vinden. In entertainment draait het om details.”

Daniël Dekker – pseudoniem van Henk Bakhuijsen – ontvangt in zijn glazen kantoor in het AVRO-TROS-pand, aan de rand van het Hilversumse Mediapark. Zijn assistente brengt cappuccino in grote, kleurige mokken. Boven zijn bureau hangt het score-overzicht van de Songfestivalfinale van 2014, in een lijstje. The Common Linnets eindigde dat jaar op de tweede plaats, net na Conchita Wurst. Het beste resultaat voor Nederland sinds de overwinning van Teach-In’s ‘Ding-a-dong’ in 1975.

Het Songfestival nog eens winnen? Dekker acht het mogelijk. „Je doet niet mee omdat het leuk is dat Bakker Bertram Waylon-gebakjes maakt.”

Het Songfestival is een van de best bekeken televisieprogramma’s ter wereld. De drie Songfestivalshows (twee halve finales en de finale) trekken wereldwijd 200 miljoen kijkers. Vorig jaar, toen de zussen van OG3NE voor Nederland als elfde eindigden, keken 4 miljoen mensen naar de finale. Alleen het Europees kampioenschap voetbal voor vrouwen en één aflevering van Boer Zoekt Vrouw Internationaal scoorden beter.

Een klein groepje mannen bepaalt wie voor Nederland het podium op mag. Sinds de landelijke Songfestivalfinale zes jaar geleden werd afgeschaft, worden de inzending en het lied achter gesloten deuren gekozen. Dekker is daarin een belangrijke speler, samen met programmamaker/presentator Cornald Maas, zanger Jan Smit en AVRO-TROS-directeur Eric van Stade vormt hij de Songfestivalselectiecommissie.

Hoe bepaal je wie naar het Songfestival mag? En hoe creëer je een succesvolle act? NRC volgde de maandenlange voorbereidingen.

Ilse de Lange en Waylon als The Common Linnets op het podium tijdens een repetitie voor de finale van het Eurovisiesongfestival van 2014. ANP

September 2017

De Songfestivalgeruchten begonnen een paar weken geleden. Kranten en zo’n beetje alle roddelrubrieken noemen musicalster Romy Monteiro. Zij ontkent niet. Maar de selectiecommissie weet van niks. In hun app-groep stuurt Jan Smit het bericht, met vraagtekens. In de voorbereidingen spreekt de commissie elkaar vooral daar, in de Whatsappgroep. Naam: ‘Songfestival!’ Afbeelding: een foto van Jan Smit en Cornald Maas.

Fragment uit WhatsApp-groep Songfestival!
Jan Smit
Bericht van AD.nl



12:43
Jan Smit
?
12:43
Cornald Maas
Mysterieus idd…
12:48
Jan Smit
Ik zit vanavond bij Summer Night, wat als ze me er naar vragen?
12:49

De selectiecommissie voert het hele jaar door gesprekken met artiesten en managers. Wie wil? Wie heeft nog twee weken vrij in mei? Zou volgend jaar anders een optie zijn? Deelnemen betekent: maanden repeteren. En voor wie er zelf iets uit wil halen: een nieuw album, misschien een tour. Er wordt met allerlei artiesten gepraat, Dekker hoeft niet per se met een A-ster naar het Songfestival. In Nederland bij de grootste artiesten horen, is geen garantie voor Europees succes. Kijk naar Trijntje of de Toppers, die de finale niet haalden. „In Europa maakt het ze geen fuck uit dat je in Nederland bekend bent.”

Wie hoog eindigt kan zijn carrière een boost geven – op kosten van de publieke omroep. De Songfestivalinzending wordt wekenlang onderwerp van gesprek in Nederland. Krijgt een plek aan tafel in grote talkshows als Pauw en De Wereld Draait Door, een hoofdrol in de Nederlandse roddelpers. Dekker: „Maar als je twaalf punten van een land krijgt, moet je niet denken dat je daar in één keer de lokale Paradiso uitverkoopt.”

Als je twaalf punten van een land krijgt, moet je niet denken dat je daar in één keer de lokale Paradiso uitverkoopt

Aan de ene kant heb je mensen die het Songfestival zien als een podium voor kitsch, camp, vuurwerk, schreeuwerige zangeressen en een samenzwering tussen Oost-Europese landen. En hoewel hij ook van die kant komt, staat Dekker, sinds hij er zelf acht jaar geleden bij betrokken raakte, aan de andere kant. Hij ziet het Songfestival als het grootste en belangrijkste muziekevenement van Europa. Hij praat over een oranjegevoel, je land verdedigen. En dan word je fanatiek.

Bij de selectiecommissie kan het er „héél hard” aan toegaan, zegt Dekker. Hij herinnert zich hoe ze dronken werden in het restaurant van Jan Smit in Volendam. Smit wilde OG3NE sturen. „Ik heb tegen Jan geroepen – als die meisjes het horen vermoorden ze me alsnog, maar ik riep toen, en ik had al een paar wijntjes op hoor: ‘Ik vind OG3NE gewoon K3 op hakken’.” Op een serieuze toon: „Jan werd heel boos. Terecht. Ik heb het ook teruggenomen, daarna.”

November 2017

Het is Waylon geworden. De 38-jarige zanger, die zichzelf vernoemde naar zijn idool Waylon Jennings, is bij het grote publiek onder meer bekend als jurylid van populaire talentenjacht The Voice of Holland.

Dekker: „Het had heel erg te maken met hoe hij… drammen is niet het goede woord… er elke keer weer op terugkwam.” Harde lach. „Hij is al een keer tweede geworden op het Songfestival, met The Common Linnets. Dan moet je wel héél graag willen winnen. Ja, toch?” Laat dat nu precies de motivatie zijn waar Dekker naar op zoek is.

Daniël Dekker
(…) anderen songs bestellen (oa talpa/bmg) en staan open voor ieder overleg en keuze. Bekendmaking in november, song daarna.
Ik denk goed om samen te komen zodra Waylon terug is?
17:46
Hij is zo blij.. had de tranen in zn ogen.. onderschatte ik zelfs hoe graag hij dit willde… dank..
18:01
Reactie Paul Brinks…
18:01
Jan Smit
Mooi zo!
18:01
Emilie Sickinghe

18:06

Cornald Maas

Eric en ik te Hermitage zeggen:

18:27

De eerste plannen worden gemaakt. De Vlaamse regisseur Hans Pannecoucke, verantwoordelijk voor de veelgeprezen regie bij The Common Linnets, is weer aan boord. De hoed van Waylon moet het handelskenmerk worden, zegt Dekker. Misschien laten ze merchandise-exemplaren maken. „Het liedje is nu het aller-aller belangrijkste.” Dat moet nog wel geschreven worden. Begin maart moet er een lied van maximaal 3 minuten zijn ingeleverd bij Songfestivalorganisator EBU.

Zeven jaar geleden nam de TROS de organisatie van het Songfestival over van de NOS. Het festival was verguisd, Nederland eindigde al jaren ergens onderaan. De TROS zou dat veranderen. Het Songfestival zou weer naar Nederland komen.

Zo ging het niet.

Dekker, gekleed in een zwarte blouse, leunt achterover en begint honderduit te vertellen. De eerste keer bij de TROS, in 2010, werd Vader Abraham gevraagd een liedje te schrijven. In een liveshow, gepresenteerd door Yolanthe Cabau van Kasbergen, zou een jury een bijpassende artiest kiezen. Het werd gelijkspel. Juryvoorzitter Vader Abraham moest de definitieve keuze maken. De vraag overdonderde hem, hij wilde niet de doorslag geven, twijfelde vervolgens minutenlang, op live-televisie. Yolanthe: „Wat gebeurt hier allemaal?” Nou, dan Sieneke, zei hij uiteindelijk, om er maar gewoon vanaf te zijn. Dekker: „Een legendarisch tv-moment.” Sieneke haalde de finale niet.

Dekker doet niet alsof het de daaropvolgende edities wel meeviel. Dat deed het niet. De eerste jaren dat de TROS verantwoordelijk was voor het Songfestival, vertrok de delegatie zonder plan. Van de editie met de 3J’s ziet Dekker nog voor zich „hoe de jongen van de graphics halverwege het evenement met een rolkoffertje achter zich aan de zaal in kwam lopen. Zo van: dat is een groot podium”. Een jaar later, met Joan Franka, maakten ze „de historische fout niet van tevoren over haar ervaring na te denken”. Franka kreeg voor de show last van hyperventilatie. Door de zenuwen zong ze vals. Met op de achtergrond playbackende modellen die muzikanten moesten voorstellen, maar niet wisten hoe ze hun instrumenten moesten vasthouden. Dat jaar keken in Nederland nog maar 1 miljoen mensen naar de finale.

Dekker: „En toen postte Anouk op Facebook dat ze een killersong had en wel naar het Songfestival wilde.”

Voor de Songfestivalorganisatie is er een tijd vóór en na Anouk. Anouk, de grootste zangeres van Nederland, eiste vijf jaar geleden een carte blache van de organiserende omroep. Met ballade ‘Birds’ liet ze zien dat je op het Songfestival kunt scoren met een goed, eigen liedje, dat je geen kitch nodig hebt. Zo lang het lied goed gezongen wordt. En op één of andere manier opvalt. Met een veilig, onopvallend nummer, is nog nooit het Songfestival gewonnen. Door Anouk haalde Nederland voor het eerst in negen jaar de finale. Ze vond een nieuwe benadering uit, die in de jaren erna de norm werd.

Cornald Maas, die zijn handen even samenvouwt als hij over Anouk praat, heeft een berekening gemaakt. Sinds Anouk behoort Nederland tot de best scorende van de afgelopen vijf jaar, zegt hij. Alleen Zweden, Armenië, Hongarije en Azerbeidzjan haalden nóg vaker de finale.

 

Vader Abraham kiest winnaar Nationaal Songfestival 2010


 

Daniël Dekker
(…)internationale songwriters en 1 van Waylon zelf. Overige nummers zijn afgevallen. (stuk of 8) Dit zijn dus songs voor het album maar de inzending kan daar in principe tussen zitten.
Daarom was ik ook bij deze sessie uitgenodigd. Na retour uit Nashville vervolg. En uiteraard krijgen jullie de resultaten te horen als de song erbij zit. Dan is er hopelijk ook iets te selecteren.
11:21
Jan Smit

11:24

Cornald Maas
Helder! Thnx! Benieuwd hoe deze nummers klinken…
Later dus meer!
11:40
Eric van Stade
Thx for update
13:00

Februari 2018

Waylon is drie keer op-en-neer geweest naar Nashville om aan zijn album te schrijven, op kosten van zijn platenmaatschappij Warner Music. Voor de Songfestivalselectiecomissie heeft hij vier nummers van zijn nieuwe album geselecteerd. Dekker: „Je kunt niet zeggen: hier heb je een blanco cheque, en kijk maar wat je doet.” Waylon, zijn manager Paul Brinks en de commissie luisteren met z’n zessen. Voor de gelegenheid is er een „goede geluidsinstallatie” neergezet. Eerst worden de vier liedjes afgespeeld, dan geeft iedereen zijn mening.

Niet dat de selectiecommissie echt iets te zeggen heeft. De artiest mag uiteindelijk zelf kiezen met welk lied hij naar het Songfestival wil. Maas: „Wat moeten we anders? Als commissie zeggen: jij gaat dit lied zingen? Een artiest moet er zelf in geloven.”

Het gaat om dat extraatje. Waarvan je denkt: Jezus, wat gaaf. Waylon komt daarin wel heel ver

Op de luistersessie zijn de meningen verdeeld. Een paar uur erna besluit Waylon met rocknummer ‘Outlaw In ’Em’ naar het Songfestival te gaan.

Dekker, ook voorzitter van de supportersvereniging van Ajax, maakt graag vergelijkingen met voetbal. Vraag hem hoe hij met het onstuimige karakter van Waylon omgaat en hij antwoordt dat Cristiano Ronaldo ook niet makkelijk is, „maar wel de beste voetballer ter wereld”. Ook voor het persplan heeft hij gekeken naar de voetbalwereld. „Een internationale focus is belangrijk. We moeten in de Italiaanse Boulevard komen, en in Zweden op de voorpagina.”

De ‘head of press’ heeft de opdracht gekregen verder te bouwen aan een „netwerk van Europese journalisten”.

Officiële aftrap van Team Waylon in ‘Muziekcafé’, het radioprogramma van Daniël Dekker op Radio 2. ANP

Maart 2018

Waylon presenteert zijn songfestivallied bij Muziekcafé, het zaterdagprogramma van Dekker op NPO Radio 2. De zanger komt het podium op met een sigaret in zijn mond, draagt spierwitte sportschoenen en een blazer. Een roadie hangt zijn gitaar om zijn nek. Waylons fans, vooral vrouwen, verdringen zich voor het podium. De eersten stonden al om 9 uur ’s ochtends voor de deuren van podium de Vorstin in Hilversum. Het is deze zaterdag in maart al de hele dag onder nul. In Nederland wordt het lied goed ontvangen. Ook Waylon lijkt zelfverzekerd over zijn kansen. Alleen het AD schrijft dat het lied „gelijk staat aan zelfmoord op het Songfestivalpodium”. Waylon zou met de openingsregel „It’s a fine line between whisky and water into wine” het „immer glibberige pad van de religieuze referentie betreden”.

In de internationale fan-polls valt Waylon echter consequent buiten de top-10. Tot ergernis van Dekker. Songfestivalfans willen hun eigen helden, die door de rest van de wereld niet begrepen worden, zegt hij. Een Songfestivallied wordt maar zelden een radiohit. Een winnaar zelden een ster. „Wie heeft er nog ooit van Conchita Wurst gehoord, weetjewel? Ik wil een winnaar die toekomst in de muziek heeft. A la ABBA.”

Cornald Maas
(…)geluid laten horen. Dus ik ben in de Portugese wolken met dit nummer!
17:22
Jan Smit
Dat wilde ik even horen!
17:29

Eric van Stade

17:29
Cornald Maas
Yes! Nu nadenken over regie met Hans. Er zijn geen leds dit jaar (vertelde Emilie)
- nu dwdd in, over zogenaamde ‘poule des doods’
17:31
Emilie Sickinghe
Poule des doods… laten we uitgaan van onze eigen kracht…amen
17:33
En dat wij intussen ook bij de landen horen die de finale halen
17:33
Jan Smit
Ja. Ik wil de finale winnen!
17:33

April

Waarom het dit jaar dan wel gaat lukken? Waylon, zegt Dekker op een zonnige dag in april, „heeft iets wat andere artiesten niet hebben”. Hij zag laatst het optreden van Destiny’s Child op het Californische festival Coachella. De reünie van één van de meest succesvolle vrouwengroepen uit de popgeschiedenis werd wereldwijd lovend ontvangen. „Het gaat om dat extraatje. Waarvan je denkt: Jezus, wat gaaf. Waylon komt daarin wel heel ver.”

Maar de organisatie weet: voor een overwinning is meer nodig. Bij het Songfestival mag niets aan het toeval worden overgelaten. Kleding, act, alles moet voor vertrek tot in detail zijn vastgelegd. In het voorjaar repeteert Waylon met regisseur Hans Pannecoucke in televisiestudio’s op het Mediapark, in een studio die toevallig vrij is. Het Songfestivalpodium met tape aangegeven op de vloer.

Over het mediaplan in Lissabon is nagedacht, en er is besloten dat het ‘spontaan’ moet gaan, zegt de woordvoerder, die bij het gesprek is komen zitten. De hoed als handelskenmerk gaat niet door – er bleek nog een deelnemer met een hoed te zijn.

Mei

Twee weken voor het Songfestival. Waylon is, tot zorgen van Cornald Maas, bij de bookmakers van de zesde naar de dertiende plek gedaald. Het zijn de beelden die zijn gemaakt bij het Muziekcafé, vermoedt hij, die zijn veel te grauw. Dat optreden is in andere landen vertoond „Het lied is op veel plekken niet goed ontvangen. In Duitsland niet, IJsland niet, Noorwegen niet. Landen waar we het straks wel van moeten hebben.”

Maar, zegt Maas optimistisch: „Iedereen die straks voor de buis zit, kijkt er weer fris tegenaan.”

 

Impressie van de eerste repetitie van Waylon


 

Pas bij de eerste repetitie, een week voor de finale, wordt bekend hoe de act er ongeveer uit zal gaan zien. Elk land krijgt een half uur om het optreden voor de eerste keer door te nemen op het podium. Daar, in die dertig minuten, zegt Dekker, „moet een gevoel ontstaan”. De eerste repetitie is een belangrijke graadmeter. Als de beelden van de act slecht worden ontvangen, is het moeilijk het tij nog te keren.

Op de laatste zaterdag van april repeteert Waylon voor de eerste keer in de Altice Arena in Lissabon. Zijn podium-outfit is een paar uur eerder bekendgemaakt – op Instagram: een lange jas met panterprint en laarzen. Waylon staat niet alleen op het podium, zoals hij een paar maanden eerder aankondigde, maar met vier dansers. Van de act komen een paar beelden van slechte kwaliteit naar buiten.
En dan lijkt alles wat de afgelopen maanden is opgebouwd in één keer weg te vallen.

Volgens critici passen de dansers niet bij het liedje, ze leiden alleen maar af. De songfestivalwatcher van De Telegraaf vraagt zich in een artikel af of het optreden misschien een grap is. Songfestivalfanblog Wiwibloggs schrijft dat de vier zwarte dansers het lied, ‘dat over outlaws gaat’, een nare bijsmaak geven. ‘Dat het optreden komt in de nadagen van de Black Lives Matter-beweging, voegt alleen maar meer vraagtekens toe.’ Waylon zakt verder bij de bookmakers, naar de twintigste plaats.

De week van het festival

Maandagochtend, vier dagen voor Waylon op moet voor de tweede halve finale, het 4-sterrenhotel in Lissabon. Straks begint de radioshow op NPO Radio 2, genaamd ‘Op weg naar de finale’. Na de kritiek volgde discussie bij de AVROTROS: hadden ze iets over het hoofd gezien? Dekker: ,,Het is een serieuze aantijging”. De omroep besloot niet op het racisme-verwijt te reageren, ,,omdat we het zo belachelijk vinden”. Die kritiek lijkt te zijn gaan liggen.

Over de dansers heeft Waylon geen moment getwijfeld. Maar er moest wel iets veranderen – ook om de kritiek van Wiwibloggs verder in te dammen. Het optreden moet meer plezier uitstralen, zegt Dekker. ‘Bij de repetities in Nederland ben je toch gezellig met elkaar in de studio’s op het Mediapark. We hebben niet genoeg op de expressie gelet.’ Met regisseur Pannecoucke hebben ze de het optreden achttien keer teruggekeken op groot scherm - tot Waylon zichzelf niet meer kon zien. De aanpassingen zitten ‘m in de details. Er is meer interactie tussen de dansers en Waylon, de dansers zingen stukjes mee, lachen meer.

Donderdag staat Waylon in de tweede halve finale. Nederland gaat door naar de finale, daar is Dekker van overtuigd. Maar vlak voor het Songfestival begint, lijkt de overwinning uit het zicht verdwenen.

Dinsdagavond om 21.00 wordt de eerste halve finale uitgezonden op NPO 1. Waylon staat donderdag in de tweede halve finale. Zaterdag is de finale van het Songfestival.

Verhaal
Romy van der Poel
Vorm/productie
Koen Smeets en Miriam Vieveen