Libris Literatuur Prijs 2018 verrassend naar Murat Isik

Wees onzichtbaar De uitverkiezing van Isiks boek komt ondanks het publiekssucces ervan als een verrassing: de roman werd weinig kansrijk geacht doordat Isik „stilistisch zwabbert”.

Zelf kwam schrijver Murat Isik maandagavond met een „goed voorgevoel” naar het Amstelhotel in Amsterdam. Maar, zegt hij, aan het einde van de avond op het balkon buiten de paleiselijke en verhitte Spiegelzaal: „Iedereen hier noemde Martin Michael Driessen als favoriet. Toen bleef van dat voorgevoel niets over.” Die naam lag inderdaad op ieders lippen, samen met de naam van Tommy Wieringa – maar hem achtten de aanwezigen dan weer minder kansrijk, toen ze hoorden dat Wieringa niet aanwezig was bij het chique diner voorafgaand aan de uitreiking van de Libris Literatuur Prijs. Hij had zijn gezinsvakantie naar Zuid-Italië voor laten gaan.

Maar de roman Wees onzichtbaar van Murat Isik (1977) werd wél de verrassende winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2018, de prijs voor de beste Nederlandse roman van het afgelopen jaar. Na het dessert van witte chocolade en frambozensorbet ontving hij de prijs, 50.000 euro groot, en de bijbehorende bronzen legpenning, uit handen van minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66). De bekendmaking werd rechtstreeks op televisie uitgezonden bij Nieuwsuur.

De jury, onder voorzitterschap van schrijver Abdelkader Benali, prees Isiks roman eerder om de „directe, meeslepende stijl” en de „ruim honderd anekdotische, scherp gefocuste hoofdstukken, rijk aan krachtige details en treffende observaties”. Het verhaal draait om de opgroeiende Turks-Nederlandse jongen Metin, wiens leven in de Amsterdamse Bijlmer licht werpt op „een wereld die bekend is uit krantenartikelen en sociale studies, maar nog te weinig uit romans”, aldus de jury. De recensie uit NRC gaf deze tweede roman van Isik vier ballen en oordeelde dat hij er „bewonderenswaardig in slaagt om je steeds geboeid te houden”. Bovendien liet Isik ermee „een waardevol, literair geluid in het huidige identiteitsdebat” horen.

Maar, dacht men in het Amstelhotel, of dat ook opkon tegen de stilistische brille, de vernieuwende vormen of de beheersing van het klassiek-literaire criterium van consistentie die andere genomineerden in hun boeken aan de dag legden? Kanshebber Ilja Leonard Pfeijffer noemde het dineren in onzekerheid „een martelgang” en gedoodverfde favoriet Driessen hield zich van de zenuwen inderdaad steeds meer afzijdig van de opmonterend bedoelde tafelgesprekken.

Isik ontving voor zijn roman eerder dit jaar de Boekhandelsprijs – een eretitel die boekhandelaren gezamenlijk geven aan een boek dat volgens hen een groter publiek verdient. Overigens wist Isik al zoveel liefhebbers te verzamelen en mobiliseren dat Wees onzichtbaar eind vorig jaar de NRC Boekenwedstrijd won, waarvoor lezers konden stemmen. Ook werd het boek genomineerd voor de BNG Bank Literatuurprijs.

Zes boeken waren genomineerd voor de Librisprijs: naast Isiks roman ook De pelikaan van Martin Michael Driessen, En we noemen hem van Marjolijn van Heemstra, Peachez, een romance van Ilja Leonard Pfeijffer, Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken van Arjen van Veelen en De heilige Rita van Tommy Wieringa. Zij ontvangen voor hun nominatie allen een bedrag van 2.500 euro.

De bekroning van Isiks boek komt ondanks het publiekssucces als een verrassing: de roman werd minder kansrijk doordat Isik „stilistisch zwabbert”, zoals NRC in de recensie opmerkte. De andere kanshebbers, maar ook Isiks uitgever, redacteur en literair agent hadden gegokt op een andere winnaar, en de schrijver zelf zei in zijn dankwoord „overwhelmed en flabberghasted” te zijn.

De aanwezige boekhandelaren liepen na afloop glunderend rond: zij verwachtten met dit „publieksboek” veel klanten naar de boekhandel te trekken. De Libris Literatuur Prijs, gefinancierd door de Libris-boekhandels, geldt als de commercieel meest invloedrijke literatuurprijs van Nederland. Vorig jaar won Alfred Birney met de roman De tolk van Java, die na de bekroning een bestseller werd.

Dit bericht is in de loop van de nacht van 7 op 8 mei 2018 aangevuld.