CBS: criminaliteit op laagste punt sinds 1980

Het CBS onderzocht criminaliteitscijfers van de jaren veertig tot nu. Een eenduidige verklaring voor de daling is niet te geven.

Foto ANP

Het aantal geregistreerde misdrijven bevond zich vorig jaar op het laagste punt in bijna veertig jaar. Uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maandag publiceerde, blijkt dat vooral de afgelopen vijftien jaar een flinke daling is ingezet.

De meest voorkomende misdrijven in Nederland zijn vermogensdelicten, bijvoorbeeld inbraak of diefstal. De grafieken laten een stijging zien tot 2002 - toen: voor elke duizend inwoners 93 misdrijven - en een daaropvolgende weg naar beneden tot vorig jaar, met 49 misdrijven per duizend inwoners. Het CBS onderzocht de ontwikkelingen in criminaliteit vanaf de jaren veertig tot nu.

Een eenduidige verklaring voor de afname geeft het cijferbureau niet. Het CBS, dat het onderzoeksrapport ‘Het mysterie van de verdwenen criminaliteit noemt’, schrijft dat aangiftebereidheid deels meespeelt. Burgers hebben niet altijd het idee dat er wat met hun melding gedaan wordt en laten daarom soms na aangifte te doen. Ook de toegenomen welvaart is een factor. De financiële schade na diefstal of inbraak is daardoor vaker voor mensen te overzien, waardoor slachtoffers soms geen aangifte doen.

Aangiftebereidheid

Maar een afgenomen bereidheid om misdaad te melden bij de politie verklaart de trend niet geheel. Het CBS wijst erop dat de daling in aangiftebereidheid tussen 2005 en 2015 minder sterk afnam dan de totale daling van de geregistreerde criminaliteit. Volgens het bureau wijzen verschillende onderzoeken wel degelijk op een afname van de criminaliteit de afgelopen decennia. Niet alleen in Nederland, ook in een groot deel van Noordwest-Europa is dezelfde ontwikkeling te zien: een stijging tot grofweg de eeuwwisseling, een daling erna.

Een verklaring daarvoor is volgens het CBS dat jongeren zich sinds de opkomst van de spelcomputer en smartphone liever daarmee vermaken dan dat ze buiten rondhangen. Hierdoor zouden ze minder vatbaar zijn voor criminele vrienden. Trends in drugsgebruik en -handel kunnen ook meespelen. De groep veelplegers, onder wie zich veel drugsgebruikers bevinden, nam met de helft af tussen 2003 en 2014.

Het aantal meldingen van moord en doodslag laat sinds 2003 een zelfde soort daling zien als de algemene cijfers. Wel hebben inwoners van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag een vier keer zo grote kans slachtoffer te worden van moord en doodslag als Nederlanders die elders wonen.

Lees ook: CBS: criminaliteit in Nederland blijft dalen, onveiligheidsgevoel neemt af
    • Guus Ritzen