Profiel

Zelfs fans zijn nu klaar met ‘Trump-fan’ Kanye West

Vlak voor een nieuw album prijst superster Kanye West president Trump en noemt hij slavernij een „keuze”. Commerciële strategie, performance of is-ie de weg kwijt?

Het is inmiddels traditie: in de aanloop naar een nieuw album van Kanye West, zorgt de hiphop-superster dat hij in korte tijd het middelpunt van de aandacht is. Er was afgelopen dagen, na een (sociale) mediastilte in 2017, geen ontkomen aan. Ineens had iedereen het over de 40-jarige West, die met tweets en uitspraken in interviews, zorgde dat in één klap alle ogen toch weer op hem gericht waren. En inderdaad, vanaf eind mei is de verschijning gepland van liefst vijf door West geproduceerde albums.

De meest recente uitspraak van West die tot ophef leidde, deed hij vorige week in een interview met de in entertainmentschandalen gespecialiseerde Amerikaanse website TMZ: „Wanneer je over 400 jaar slavernij hoort… 400 jaar? Dat klinkt als een keuze.” Hij werd er ter plekke voor terechtgewezen door TMZ-producer Van Lathan, een donkere man die zei dat West volgens hem niet nadacht over wat hij zei, en dat hij teleurgesteld en geschokt was. „Het doet me ongelooflijk veel pijn.” Op Twitter verduidelijkte West later dat hij het over „mentale slavernij” had; dat zou de reden zijn geweest dat de slavernij kon aanhouden terwijl „de aantallen in ons voordeel waren”.

De slavernij-uitspraken vormden het uitroepteken in een twee weken durende twitterstorm – met opvallend veel referenties aan content uit conservatieve en alt-righthoek. West onderstreepte daarin zijn liefde voor Donald Trump, met wie hij in 2016 een ontmoeting had en voor de pers poseerde, onder meer door te zeggen dat de Amerikaanse president zijn „broeder” is met wie hij „drakenenergie” deelt. Ook plaatste hij een foto van een door Trump gesigneerde Make America Great Again-pet. Trump bedankte West op Twitter voor zijn „aardige woorden”, en op een conventie van wapenlobbyist NRA voor het „verdubbelen” van zijn populariteit onder Afro-Amerikaanse kiezers.

Twitter avatar kanyewest KANYE WEST You don’t have to agree with trump but the mob can’t make me not love him. We are both dragon energy. He is my brother. I love everyone. I don’t agree with everything anyone does. That’s what makes us individuals. And we have the right to independent thought.

De uitspraken en referenties van West zijn op zijn Twitter-timeline onderdeel van een barrage aan visuele fragmenten, foto’s van modeontwerpen, kunst, sneakers, creatieve ontmoetingen, en vaak wat algemene leuzen over vrijdenken, creativiteit, je ontworstelen aan verwachtingen, en ‘liefde’ stellen tegenover ‘haat’.

Half-doordachte meningen

De in Chicago opgegroeide West is een van de grootste sterren van de huidige popcultuur. Een artiest die een ongekende reeks sterke en invloedrijke albums uitbracht, cruciaal werk produceerde voor en met andere artiesten zoals Jay-Z, Common en Pusha T, getrouwd is met reality-ster Kim Kardashian, en met Adidas het populaire en lucratieve merk YEEZY uitvent – een steenrijke beroemdheid, ook, die flirt met presidentiële ambities en wel vaker het middelpunt is van een mediastorm vanwege zijn uitspraken. Tijdens concerten houdt hij regelmatig intense voordrachten over onderwerpen als commercie en popcultuur, racisme in de entertainmentindustrie en artistieke vrijheid, die ter plekke als kritische, associatieve gedachtenstromen lijken te ontstaan.

Kanye West staat al jaren bekend als iemand die met regelmaat een spervuur ongepolijste en half-doordachte meningen afvuurt, tijdens openbare optredens en via sociale media en interviews. Maar het aanschurken tegen Trump en alt-right, en met name Wests uitspraken over slavernij, hebben tot felle reacties geleid van uiteenlopende figuren – van goede vriend en protegé John Legend en rapper Snoop Dogg tot regisseurs Spike Lee en Ava DuVernay, politici en burgerrechtenactivisten.

Oproep aan Adidas

Adidas werd in een petitie opgeroepen niet langer met hem samen te werken. The Roots-voorman Questlove liet zich fotograferen in een T-shirt met daarop het opschrift ‘Kanye West doesn’t care about black people’ – een verwijzing naar een uitspraak van West over George W. Bush na de Katrina-ramp in New Orleans.

West zelf is zich er intussen van bewust dat zijn Trump-liefde en slavernij-uitspraak controversieel zijn, juist ook voor zijn peers en achterban. Over het dragen van de door Trump gesigneerde pet zei hij tegen TMZ dat hij dat deed „omdat het iets is wat je niet hoort te doen”. Hij uit zich kritisch over de politieke erfenis van Obama, die als president „niets” gedaan zou hebben voor hun gezamenlijke stad Chicago, en plaatst zijn uitspraken in een context over „vrijdenken” en je ontworstelen aan conventies over hoe je naar de wereld zou moeten kijken.

Maar de context die West biedt, is fragmentarisch en voor meerdere uitleg vatbaar. Is het marketing? Worstelt hij na jaren in het middelpunt van de aandacht en een verslaving aan opiaten met zijn mentale gezondheid? Is hij als tot genie bestempelde miljonair, en aangetrouwd lid van de vooral van hun reality soap bekende Kardashian-familie, elk contact met de realiteit en zijn achterban kwijt?

De marketing-theorie klinkt het meest logisch. Het is de pr-school van Trump zelf: hoe lomper je uit de hoek komt, hoe meer discussie je oproept, hoe meer aandacht je krijgt. Het zou ook – iets verder gezocht – een commentaar op dat proces kunnen zijn.

Performance art

Op Twitter circuleert ook een boeiende theorie die stelt dat West voldoende aanwijzingen geeft dat het hier om performance art zou gaan, geïnspireerd op het oeuvre en leven van acteur Andy Kaufman en kunstenaars Joseph Beuys en David Hammons. Op Twitter refereerde hij aan hun werk als zijn mood board: een acteur die in het oog van het grote publiek krankzinnig was en steeds in character bleef, een artiest die clichés en symbolen omkeerde om er nieuwe betekenis aan te geven, en een kunstenaar die zich opsloot met een wild dier om het te temmen. Simpelweg ‘haten’ van Trump en alt-right zou in die theorie niet werken, dus probeert West het op andere wijze.

Hoewel West geschrokken lijkt van de reacties op zijn slavernij-uitspraak, lijken zijn provocaties doordacht. In de eerste single die hij uitbracht, ‘Lift Yourself’, rapt hij pesterig brabbeltaal in een couplet: „Poopity-scoop.” In single, ‘Ye vs. the People’, gaat hij in discussie met rapper T.I. over zijn standpunten. T.I. uit kritiek op wat hij ziet als omarmen van racistische elementen door West, terwijl deze het wat halfslachtig verdedigt als tonen van nieuwe ideeën en nieuwe betekenis geven aan bekende spreuken en symbolen.

West maakt in zijn muziek al jaren met baanbrekende, eigenzinnige statements, kunst van de krankzinnige wereld om hem heen. Vaak leidden de rellerige roem en lompe tweets en citaten weliswaar af, maar uiteindelijk overheerste toch de kracht van zijn creatieve werken. Ook nu suggereert hij dat er een rode draad achter zit. Of dat zo is, óf er een alles verduidelijkende context is, en in hoeverre die zijn critici overtuigt, zal 1 juni wellicht blijken. Dan verschijnt zijn nieuwe album. De voorlopige titel van dat album? Love Everyone.

Lees meer over Kanye Wests schoonfamilie: Hoe de Kardashians zonder bijzonder talent hun imperium bouwden