Wielrennen in Gaza – de route eindigt bij het checkpoint

Wielrennen De Palestijnse wielrenkampioenen stonden niet langs de route van de Giro d’Italia. De doorgang tussen Gaza en Israël zit potdicht.

Mohammed Atallah (links), al jaren de beste wielrenner van Gaza. Foto Hollandse Hoogte/VI Images

Mohammed Atallah (31) en Amjad Saqalla (18) slingeren op hun racefiets dwars door het verkeer in Gaza. Ezelkarren ontwijkend, achter een vrachtwagen hangend om die de wind te laten afvangen. Langs de zee met vliegerende jongetjes, vissers en een stilstaande waterzuiveringsinstallatie. Hun trainingsroute, van checkpoint Rafah in het zuiden naar checkpoint Erez in het noorden, is precies 45 kilometer lang.

Atallah is al jarenlang de beste wielrenner van Gaza. Hij fietste altijd al – op zijn vijfde kreeg hij zijn eerste kinderfiets – maar op zijn twaalfde merkte hij bij schoolkampioenschappen dat hij sneller was dan de rest. Een leraar die bij de net opgerichte lokale wielerbond zat, moedigde hem aan meer te gaan trainen. Nu staat Atallahs huis vol met trofeeën.

Van grote wielerkoersen kijkt hij op YouTube fragmenten terug om zijn techniek te verbeteren, of hij fietst op de hometrainer een stukje met de sterren op televisie mee. Een hele dag de koers volgen kan niet, want er is maar een paar uur per dag elektriciteit.

In de Gazastrook is voor wielrenners nauwelijks professionele ondersteuning. Dat één coureur al zo lang de nummer 1 is, zegt iets over het kader waarbinnen de Gazaanse wielrenners hun sport beoefenen. Een paar trainers helpen vrijwillig, artsen en diëtisten ontbreken. Tijdens wedstrijden is vaak geen water of voedsel beschikbaar voor de renners, laat staan voedingssupplementen.

De wielrenners speuren bulkladingen tweedehands kleding uit Israël af, op zoek naar trainingsshirts. Het shirt dat Atallah draagt, kostte hem 5 shekel (ruim een euro). Fietsschoentjes zijn moeilijker te vinden en zijn dan ook duurder – zo’n 50 shekel (11,50). „Het geld dat ik aan mijn kinderen zou moeten besteden, steek ik in het fietsen”, zegt Atallah.

50 shekel is in Gaza meer dan een dagloon, voor wie werk heeft tenminste. De fabriek waar Atallah werkte, is al een jaar dicht. Saqalla, kampioen bij de junioren, studeert voor boekhouder en werkt in de stoelenwinkel van zijn vader. Daarna traint hij.

Tweedehands tricot

Zelfs het weinige gesponsorde materiaal van de Gazaanse wielerploeg, die tien renners telt, is onder de maat. Saqalla traint liever in zijn tweedehands tricot dan in het shirt met het logo van de lokale telefoonmaatschappij – dat is niet van het juiste materiaal. Een Turkse organisatie doneerde tien aluminium racefietsen , maar die zijn met hun 9 kilogram te zwaar voor internationale koersen. In de Gazastrook geldt simpelweg: fiets kapot, einde training.

Toen Atallah in 2015 vijfde werd bij het Arabische kampioenschap in Algerije, sloeg hij naar eigen zeggen aanbiedingen af van teams uit Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten. Hij wist niet dat het voorlopig de laatste keer zou zijn dat hij buiten Gaza kwam. Uitnodigingen voor regionale wedstrijden in Tunesië en Egypte moesten de renners laten gaan, omdat de grens zowel aan Israëlische als aan Egyptische kant hermetisch gesloten is.

Op de Westelijke Jordaanoever zijn ook wielrenners, maar door de afsluitingen kunnen ze niet deelnemen aan gezamenlijke trainingen en evenementen. „We houden elkaars vorderingen bij in een Facebook-groep”, zegt Saqalla. Zijn hoop, en die van Atallah, is nu gevestigd op Jakarta, waar deze zomer de Aziatische Spelen zijn. De beste renners uit Gaza zijn daarvoor uitgenodigd.

Alaa al-Dali in zijn huis in Rafah. Hij wil als wielrenner deelnemen aan de Paralympische Spelen.

Foto Said Khatib/AFP Photo

Ook ploeggenoot Alaa al-Dali (20). Hij ging op vrijdag 30 maart nog even kijken bij de wekelijkse ‘Mars van de Terugkeer’ aan de grens. Toen hij ’s middags niet kwam opdagen bij een teambijeenkomst, belden zijn ploeggenoten hem urenlang waar hij bleef. Tevergeefs.

Al-Dali was in zijn been geraakt door een Israëlische scherpschutter. In het ziekenhuis bleek de wachtkamer vol met andere gewonden van de demonstraties. „Drie uur heb ik daar gewacht, terwijl het bloed uit mijn been stroomde”, vertelt Al-Dali, thuis op bed. In de operatiekamer smeekte hij de dokter zijn been – en daarmee zijn wielerdroom – te redden. „Ik wilde niet geloven dat ik nooit meer op de fiets zou zitten,” zegt Al-Dali. „Maar ik wist het meteen. Toen ik naar beneden keek, zag ik alle sportmomenten voorbij schieten.” Acht operaties later bleek amputatie onvermijdelijk.

Wielrenner met prothese

Al-Dali kan inmiddels weer naar YouTube-filmpjes van zichzelf op de fiets kijken zonder dat hij moet huilen. Hij laat ook een video zien van een Algerijnse wielrenner met een prothese. Hij heeft een nieuwe droom: deelname aan de Paralympische Spelen. „Hij is er de persoon niet naar om op te geven”, zegt zijn moeder. Waar ze het enorme geldbedrag voor een geavanceerde prothese vandaan moeten halen, blijft de vraag. Naast het wielrennen werkte Al-Dali in de bouw, hij was kostwinner voor het hele gezin.

Atallah en Saqalla stappen na het bezoek aan hun onfortuinlijke ploeggenoot weer op de fiets. Ze blijven hopen dat ze ooit de Palestijnse vlag omhoog mogen houden bij een internationale wielerwedstrijd. Het beklemmende parcours van Gaza kennen ze nu wel.

Met medewerking van Sami Ajrami.
    • Jannie Schipper