Na 102 jaar is het dan zover: zuster Clara is zalig verklaard

Zaligverklaring De procedure om de Duits-Limburgse zuster Clara Fey zalig te verklaren begon in 1916. Het kerkdorp Simpelveld hoopt nu een bedevaartsoord te worden.

Clara Fey Foto Wikipedia

Tijdens de katholieke plechtigheid voor de zaligverklaring van zuster Clara Fey in de Dom van Aken, liggen de botten van de 19de-eeuwse non in een metalen kistje voor het altaar. Om het kistje zit een rode strik, het lijkt een cadeau. De botten worden in een processie de kleine kerk rondgedragen, twee keer.

In de stoet loopt ook zuster Marie-Anne Voermans (59), moeder-overste van de Congregatie der Zusters van het Arme Kind Jezus, afdeling Maastricht. Met vier andere nonnen is zij deze zaterdagochtend in een grijze Peugeot naar Aken gereden om de mis bij te wonen. De vrouw die wordt zalig verklaard is de oprichter van haar kloosterorde. De Maastrichtse afdeling is nog maar klein: dertien zusters, van wie de helft boven de negentig jaar. De oudste wordt in juli honderd, maar die zit thuis voor de buis. Wel aanwezig is de keukenzuster, Josefa Elektra, 97 jaar.

Een zaligverklaring – waarbij de paus een overleden katholieke held of heldin postuum een verheven status verleent – is een bijzondere gebeurtenis in de katholieke kerk. Clara Fey is de zesde Nederlander in 35 jaar. Nederlander moet tussen aanhalingstekens staan, want Fey was van oorsprong Duits, maar haar hoofdkwartier stond in Simpelveld, een Limburgse gemeente vlakbij Aken. Vroeger gebeurden zaligverklaringen altijd in Rome, maar de vorige paus heeft ze verplaatst naar de regio waar de zalige wordt vereerd. Daar kan de plechtigheid uitgroeien tot een grootst feest.

Nonnen, priesters en bisschoppen

Zuster Marie-Anne – ze begon ooit als vrachtwagenchauffeur – staat om anderhalf uur voor de mis al voor de kerkpoort. Ze begroet medezusters uit Indonesië. Ook zijn er veel mensen uit Simpelveld en Limburgse geestelijken en politici. „Waar is Joep?” vraagt ze aan de deken van Maastricht, die langs loopt. „Joep zit thuis voor de Fernseher”, antwoordt de deken. Joep is zijn hond, die hij altijd meeneemt naar de kerk. Maar vandaag niet.

De Dom van Aken lijkt eigenlijk te klein voor zo’n grote gebeurtenis als een zaligverklaring. Het is een knusse, hoge Karolingische kerk die in 804 werd gebouwd door Karel de Grote. De kerk is prachtig, maar ietwat onpraktisch: de robuuste Byzantijnse pilaren en bogen van marmer en goud-blauw mozaïek ontnemen deels het zicht op de handelingen. De Dom zit stampvol nonnen, priesters, bisschoppen. Maar liefs negen mijters komen voorbij. De mooiste mijter, de enige gouden, is van kardinaal Amato, die uit Rome is gekomen om de zaligverklaring uit te spreken.

Foto’s van de zaligverklaring:

Om het kistje zit een rode strik, het lijkt een cadeau.
Foto Wilfred Takken
Tijdens de katholieke plechtigheid voor de zaligverklaring van zuster Clara Fey in de Dom van Aken, liggen de botten van de 19de-eeuwse non in een stalen kistje voor het altaar.
Foto Wilfred Takken
Indiase priester maakt een selfie met de stoffelijke resten van zuster Clara.
Foto Wilfred Takken
Zuster Marie-Anne Voermans.
Beeld KRO-NCRV

Zuster Clara Fey (1815-1894) was de dochter van een Akense textielbaron. Op haar elfde had ze een droom: ze kwam op straat een zwerfkind tegen dat zei: „Ik ben het arme kind Jezus en ik heb nog veel arme broers en zussen in deze stad”.

Omdat Fey geschokt was door het lot van de kinderen in de fabriek, besloot ze een kloosterorde te beginnen om hen te helpen. Ze richtte weeshuizen en scholen op. Zuster Marie-Anne, die zelf cathechese (godsdienstles) geeft op een lagere school in Simpelveld: „Moeder Clara zei altijd: je moet ieder kind benaderen alsof het de kleine Jezus is. Daarmee bedoelde ze: met respect, en tendresse”.

Procedure van 102 jaar

De procedure voor de zaligverklaring begon al in 1916, en duurde dus meer dan honderd jaar. Dat lijkt lang, maar voor een kerk van twee millennia oud, die zich richt op de eeuwigheid, is zo’n wachttijd niets. Wat de zaak een zetje gaf, was dat Rome onlangs een wonder van zuster Clara officieel erkende: elf jaar geleden zou een moeder in Aken een doodgeboren kind krijgen. Maar nadat de zusters met zijn allen tot zuster Clara hadden gebeden, werd het kind toch levend geboren. Omdat zuster Clara in de hemel zo dicht bij God zit, kan zij dat soort verzoeken doen. Zaligen en heiligen zijn een soort hemelse bemiddelaars.

Clara Fey kwam in 1878 naar Simpelveld nadat de Duitse kanselier Bismarck tijdens de Kulturkampf (een anti-katholieke beleid) haar werk in Duitsland verbood. Na haar dood werd zij in Simpelveld vereerd. Vandaag gebeurt er niets in het dorp – iedereen zit in Aken – maar op 8 mei, op de sterfdag van Clara Fey, is er een mis. Verder komt er deze zomer een musical over de zalige: Clara’s Droom. En het dorp opent een nieuw museum in het oude klooster. Daar kun je de stoel zien waarin zuster Clara stierf, en ook wassen beeldjes en het borduurwerk van de zusters.

Lees ook waarom Moeder Theresa heilig werd verklaard. Daarvoor waren twee wonderen nodig.

Simpelveld hoopt op een opleving, op de komst van bedevaartgangers en andere toeristen. Zes jaar geleden sloot het klooster in Simpelveld bij gebrek aan zusters. Het hoofdkwartier verhuisde naar Aken, en zuster Clara’s botten verhuisden mee. Nu worden haar botten daar als relikwie vereerd. Simpelveld heeft van het klooster in Aken wel een eigen relikwie gekregen: een stukje van haar rib.

Dansen op het plein

De Zusters van het Arme Kind Jezus staan op uitsterven in Nederland, maar de orde groeit in andere landen, als Indonesië en Colombia. Klinkt logisch: daar heb je nog veel arme kinderen. Zuster Marie-Anne: „Daar ben ik niet helemaal mee eens. In Nederland zijn ook steeds meer arme kinderen. Ze hoeven niet meer in fabrieken te werken, maar ze zitten de hele dag op hun iPad, en als ze thuiskomen, is hun moeder er niet. Dat is geestelijke armoede.” Wat haar aanspreekt aan deze orde is de combinatie van het praktische en het contemplatieve. Zo bedacht zuster Clara ‘De Oefening’: een meditatie om dichter bij Jezus te komen.

Na de mis is er een feest op het plein. De fanfare speelt de discohit YMCA en de filmmuziek van Star Wars. Colombiaanse en Duitse nonnen dansen samen. De zusters uit Maastricht krijgen gratis een bakje aardappel-preisoep met een broodje.

    • Wilfred Takken