‘We hebben niets tegen KLM, het tegenovergestelde zelfs’

De topman van Air France stapte vrijdagavond op. Volgens de vakbond SNPL-Air France, een van de leiders van het personeelsverzet, is de chaos niet aan het personeel te wijten. „De werknemers zijn dus niet het probleem.”

Jean-Marc Janaillac tijdens de persconferentie waarin hij zijn vertrek aankondigt Foto Geoffroy van der Hasselt / AFP

Meteen nadat 55 procent van het personeel van Air France het laatste loonbod van de directie in een referendum had verworpen, kondigden de Franse vakbonden vrijdag aan hun stakingsacties voort te zetten. Terwijl het bedrijf op zoek moet naar een nieuwe bestuursvoorzitter, zal maandag en dinsdag opnieuw een groot aantal vluchten uitvallen.

Vicevoorzitter Yannick Floc’h van pilotenvakbond SNPL-Air France, die het verzet leidde, zegt niettemin „bedroefd” te zijn dat de uitslag van de consultatie geleid heeft tot het vertrek van topman Jean-Marc Janaillac, bestuursvoorzitter van de groep Air France-KLM.

„Dat had niet gehoeven”, zegt hij tegen NRC. „Dat slechts 55 procent van het personeel het akkoord heeft afgewezen, komt doordat hij zijn baan op het spel had gezet. Niemand wilde dat Janaillac zou opstappen, hij had een goed imago. Was de stemming alleen over het akkoord gegaan, dan had wel 70 procent tegen gestemd.”

De uitslag was voor u geen verrassing?

„Nee, de ontevredenheid in het bedrijf is groot. Dat heeft zijn oorsprong in de salarisonderhandelingen in januari. Die werden geleid door Gilles Gateau, de personeelsdirecteur die door de vorige Franse regering naar voren is geschoven en vroeger voor premier Manuel Valls werkte. Hij weet niets van de bedrijfswereld, ik heb geen idee waarom die man personeelsdirecteur is geworden.”

U eiste te veel, vond de directie.

„Terwijl zeven jaar lang onze salarissen bevroren waren en het bedrijf nu weer beter gaat, heeft Gateau ons een akkoord opgedrongen waarin we er in twee stappen 1 procent op vooruit zouden gaan. Dat was pure provocatie. De gezamenlijke bonden eisten 6 procent: een inflatiecorrectie voor de jaren 2012 tot 2018. Dat leek ons redelijk. Het bedrijf is uiteindelijk naar 2 procent gegaan en wij naar 5,1 procent. Als er serieuze onderhandelingen waren geweest, dan waren we ergens in het midden uitgekomen. Met 4 procent verhoging, zoals de KLM-piloten krijgen, had iedereen ingestemd.”

Maar KLM verdient wel wat meer dan Air France.

„Ja, dat zie ik ook. Maar dat komt niet door de salariskosten. Als je de twee bedrijven vergelijkt, dan zie je dat zowel bij Air France als bij KLM 29 procent van de omzet naar salarissen gaat. De werknemers zijn dus niet het probleem.”

Wat dan wel?

„De belastingen, vooral de luchthavenbelasting die we betalen voor Aéroports de Paris (ADP). Als je alle externe lasten, zonder brandstof, bij elkaar optelt, dan kom je op 42 procent bij Air France en ongeveer 35 procent bij KLM. Onze analyse is: als we geen compensatie vragen als het bedrijf beter gaat, dan blijft ADP ons geld afpakken.”

De piloten wilden nog meer dan de rest van het personeel, 10,4 procent.

„Ja, we hebben onze salarissen met die bij andere maatschappijen vergeleken. Bij British Airways hebben ze tussen 2011 en 2018 18 procent erbij gekregen, bij Virgin 20 en bij Lufthansa 10. Dus we lopen achter.”

Die bedrijven gaan toch veel beter?

„Ja, dat is waar. Daarom hebben we ook geen buitensporige eisen gesteld, vinden we zelf. Maar Gateau wilde het op de spits drijven. Hij dreef ons tot wanhoop.”

En Janaillac? Was die er niet bij?

„Nee. Dat heeft ons teleurgesteld. Het was de eerste keer dat een bestuursvoorzitter bij zo’n groot conflict niet aan onderhandelingen heeft deelgenomen. Vorig jaar zijn we tot een akkoord gekomen over [Janaillacs hervormingsplan] Trust Together met Jérôme Nanty, toen de rechterhand van Janaillac. Zodra die Gateau vervangen had, kwamen we tot overeenstemming. Helaas is Nanty inmiddels om onduidelijke redenen vertrokken.”

KLM-collega’s zijn echt boos nu. Begrijp u dat?

„Ja, natuurlijk. We hebben er aan beide kanten van het bedrijf belang bij dat het bedrijf zich in harmonie ontwikkelt. Maar als men ons een ridicule salarisverhoging voorstelt, dan gaan we in staking.”

In Nederland vrezen mensen de ondergang van het bedrijf.

„Dat lijkt me overdreven. De resultaten zijn minder goed door deze staking, dat is duidelijk. Dit is de derde grote staking die ik in twintig jaar bij Air France meemaak en steeds weer is het de directie die ons belazert. Daardoor is er geen enkel vertrouwen. Maar ik wil tegen mijn Nederlandse collega’s zeggen: we zijn er niet om het bedrijf te laten zinken.”

Is een scheiding tussen Air France en KLM wenselijk?

„Nee natuurlijk niet. We hebben niets tegen KLM, het tegenovergestelde zelfs. Toen KLM slecht ging en ons nodig had, stonden wij voor ze klaar. Nu gaan wij door een turbulentiezone, maar uiteindelijk komen we er samen wel uit. Aan Franse kant vind je echt niemand die voor een ontvlechting van de bedrijven is.”

Maar de staking draagt niet erg bij aan het vertrouwen tussen de twee.

„Ik weet dat het moeilijk is. Maar ze moeten niet denken dat wij het leuk vinden om niet te werken. Een staking kost veel, voor het bedrijf en voor de medewerkers, want wij worden niet betaald. We willen echt graag tot een oplossing komen.”

Waar ligt die oplossing?

„Te beginnen met het aanstellen van mensen bij Air France die kennis van bedrijven hebben en geen politieke agenda voeren namens de staat. We willen een andere personeelsdirecteur, niet iemand zoals Gateau die voor een ministerie heeft gewerkt. Een echte baas zou niet dertien dagen staking toestaan zonder ook maar met het personeel te discussiëren.”

De vorige personeelsdirecteur werd door vakbondsleden uit zijn hemd gescheurd. Denkt u dat er veel animo is?

„Vast. Zo iemand moet te vinden zijn.”