Opinie

    • Folkert Jensma

‘Onze vrijheden’ komen ook toe aan moskeeën

Kan een overheid binnen de normen van de rechtsstaat selectief optreden tegen één godsdienst, namelijk de islam? Nou, nee natuurlijk, zou je zeggen. Maar toch zijn Kamer en kabinet tamelijk eendrachtig al vrij lang op zoek naar een gaatje om dat voor elkaar te krijgen. Deze week vlamde het debat weer op, na het NRC/Nieuwsuur onderzoek naar buitenlandse financiering van moskeeën, bedoeld om het salafisme hier te helpen verspreiden. Nu was het de Haagse burgemeester Krikke die aandrong op een wet die buitenlandse financiering „bevriest”, omdat „onze manier van leven en onze democratische rechtsstaat” erdoor wordt ondermijnd. Het leverde Kamerbrede instemming op. De burgemeester vond wel dat er een landelijk ‘expertisecentrum’ aan te pas moet komen. Subsidie voor religies die wel in ‘ons’ straatje passen moet kennelijk niet verhinderd worden. Hoe dat spoort met het principe dat de staat neutraal staat ten opzichte van wat mensen wensen te geloven, zegt Krikke er niet bij.

Het gaat hier overigens om uitlatingen die niet strafbaar zijn, maar die de overheid wel ‘problematisch’ of ‘onwenselijk’ vindt. Dat is dus een zuivere poging om wat politiek wel en niet correct is door de overheid te laten bepalen én sanctioneren.

Nu ben ik ook graag voorstander van ‘onze manier van leven’. Maar ik zou niet graag anderen het recht ontzeggen daar anders over te denken. Voor strafbare uitingen ligt al lang en breed een heel wettelijk arsenaal klaar, variërend van opruiing, training voor terrorisme, aanzetten tot haat, discriminatie of geweld, deelname aan een terroristische organisatie, werven voor vreemde krijgsdienst, gewapende strijd, terrorisme of samenspanning met terroristisch oogmerk. En het is ook mogelijk om clubs te verbieden die in georganiseerd verband de rechtsorde wensen te ontwrichten. Dus, zou je zeggen, dat moet genoeg zijn.

De onrust zit echter in wat daar net buiten valt. Het ‘onwenselijke’ aanpakken. Glad ijs dus. Denk aan verstoren en confronteren, het intrekken van subsidies, scherpere overheidsinspecties (fiscus, onderwijs, jeugdzorg), manifestaties inperken, visa weigeren, gebiedsverboden opleggen en ‘doorlopende gesprekken’ voeren. Ook wel de ‘drie sporen-aanpak’ genoemd. Interactie en dialoog. Daarna aanspreken en confronteren. En dan verstoren en handhaven.

Vooral dat ‘verstoren’ is rechtsstatelijk interessant, bijvoorbeeld door selectief subsidies te ‘bevriezen’. Hoe legt het kabinet dat uit aan landen waar ze altijd dachten dat wij niet alleen meerdere godsdiensten toelieten maar die ook gelijk behandelden? Hoe kun je vrijheid van godsdienst, onderwijs, vereniging en meningsvorming uitdragen en tegelijk verstoren, confronteren, bevriezen en tegenwerken van wat je ‘onwenselijk’ vindt? Mij lijkt dat moeilijk, maar de wind blaast op volle kracht uit de andere hoek, dus in de Kamer maakt niemand een probleem van wat moslimburgers hiervan moeten denken. Zo wordt dus vergeten dat vrijheden voor salafisten en hun financiers ook onze vrijheden zijn. En wat ‘onwenselijk’ is per stembusgang kan verschillen.

Achter de schermen zit het kabinet dan ook met z’n eigen stoere praat in de maag. Er is geruime tijd geleden verkennend met de Raad van State gesproken. Daarin zijn fijntjes de onmogelijkheden geduid. Probeer maar eens objectief af te bakenen welke financiering wel gewenst is en welke niet. En wat is eigenlijk het verschil tussen ongewenste buitenlandse en binnenlandse financiering? Zit hier sowieso niet een kolossale mogelijkheid om eromheen te zeilen? Hoe voorkom je dat het geld via Luxemburg of Singapore wordt omgeleid. Financiering uit Saoedi-Arabië is kennelijk ongewenst. Maar hoe zit het dan met geld uit Turkije? Diyanet, het ‘presidium voor godsdienstzaken’ valt onder Erdogan en stuurt rechtstreeks imams in Nederland aan. Dat is dan zeker wel oké?

Wacht even, de deurbel gaat. Ach, het zijn twee jonge Amerikaanse zendelingen van de Mormoonse kerk met zo’n lief bordje ‘Elder’ op hun witte overhemd. Vast en zeker niet alleen gefinancierd uit Nederlandse bron.

Veel succes dus met uw ‘aanpakken’. Maar onthoud dat bij ‘onze manier van leven’ ook hoort dat onze vrijheden niet alleen van ons zijn. Hoe ongemakkelijk ook.

Folkert Jensma is juridisch commentator. Twitter: @folkertjensma
    • Folkert Jensma