Column

Dank je Arnon, de vrouw als kamerplant, wat een machtig beeld

#MeToo

Joyce Roodnat zat in de zaal en zag het toneelstuk dat Grunberg schreef over haar ervaring met Claude Lanzmann.

Maria Kraakman als de Journaliste in ‘De Tweede Wereldoorlog eindigt vandaag’ door Toneelgroep Amsterdam. Foto Jorn Heijdenrijk

Toen de #MeToo-campagne over de wereld begon te razen en vrouwen het opbrachten om hun aanranders met naam en toenaam te noemen, deed ik dat ook. Niet omdat ik dat graag wilde, liever niet. Maar nu moest het. Ik schreef een column, noemde zijn naam: Claude Lanzmann.

Arnon Grunberg mailde me dat ik het misschien anders had moeten opschrijven. Dat begreep ik. Er zijn dingen die je slecht kunt verkroppen als iemands werk belangrijk voor je is. Ikzelf had eens Roman Polanski’s wangedrag vergoeilijkt zoals het nu Grunbergs reflex was om zijn „ijkpunt” Lanzmann te vergoeilijken.

Grunberg deed wat de schrijver doet: hij verwerkte zijn verwarring over mijn stukje tot een stuk. Bij mijn weten het eerste toneelstuk met #MeToo als onderwerp.

Ik zag het gisteravond.

Ik zit op de eerste rij, dicht bij de acteurs, en ril bij de monoloog waar het mee opent: de Journaliste vertelt hoe De Grote Herdenker, de wereldberoemde, ontzagwekkende man die ze komt interviewen, aan haar begint te plukken. Uit verveling, zoals tegen het einde van het stuk zal blijken, ook dat nog.

Ik onderdruk mijn zenuwen. De details zijn anders, maar ik ervaar weer het surrealisme van de situatie. Het vreemde gebrek aan uitweg, terwijl de deur openstaat. De verstikkende kalmte van zo’n aan je plukkende man, en hoe dan een beetje aan hem toegeven de oplossing lijkt. Dit is wat zoveel vrouwen overkomt.

De Journaliste vertelt hoe ze haar toevlucht zoekt achter een kamerplant. Ze wordt zelf een kamerplant. De ene krijgt water, de andere krijgt zaad. En allebei moeten ze daar blij vereerd mee zijn.

De vrouw als kamerplant van de aanrander – dank je Grunberg, dat is een machtig beeld.

Na afloop spreken we elkaar even. Ik ben vol van zijn wonderlijk exacte versie van de machteloosheid van de Journaliste. Arnon Grunberg vraagt: „Maar voor De Grote Herdenker krijg je toch ook begrip?” Nee. Dat lukte me niet. Maar dat ligt niet aan zijn stuk.