Opinie

Vrede begint vaak met koude vrede

Voor zijn opinie over de Koreaanse top leest Remco Breuker de slotverklaring wel erg sceptisch, vindt
De Noord-Koreaanse leider Kim Jon-un (links) en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in na hun gezamenlijke verklaring in het grensdorp Panmunjon, op 27 april. Foto AP

Het zou misschien goed geweest zijn om de bijdrage van Remco Breuker (‘Vrede? Pyongyang consolideert zijn doelen’, 1/5) te omlijsten met de eerdere inter-Koreaanse verklaringen naar welke hij verwijst, ware het niet dat de lezer dit communiquéproza liever niet voorgeschoteld krijgt en erop mag vertrouwen dat dit aan experts wel is toevertrouwd. Dan vallen – alle gerechtvaardigde scepsis ten spijt – toch een aantal correcties te maken:

Nakomen van verplichtingen

Waar Breuker wijst op verschillen, herhaalt de op 28 april vastgestelde Verklaring van Panmunjom in artikel 1.1 uitdrukkelijk het nakomen van verplichtingen uit vorige akkoorden: „[...] fully implementing all existing agreements and declarations adopted between the two sides thus far”.

Waar Breuker spreekt over een „cruciaal verschil met eerdere verklaringen” wat betreft denuclearisatie – die alleen in algemene termen wordt genoemd, terwijl beide Korea’s bovendien slechts beloven „zich [daarvoor] in te zetten” – lees ik in artikel 3.4: „[...] confirmed the common goal of realizing, through complete denuclearization, a nuclear-fee Korean Peninsula”.

Koreaans schiereiland

Waar Breuker steeds waarschuwt dat Noord-Korea eerst ‘denuclearisatie’ van de hele wereld eist voor het zelf over de brug komt, lees ik in het slotcommuniqué drie keer dat het om denuclearisatie van het Koreaanse schiereiland gaat. De tekst verwijst ook naar de Joint Statement (19 september 2005), waarin aan het Koreaanse schiereiland wordt gerefereerd, en naar het Denuclearization Action Plan (13 februari 2007), dat expliciet vermeldt wat onder ‘denuclearisatie’ moet worden verstaan: zeker niet van de ‘hele wereld’.

De prijs voor vrede

Breuker eindigt zijn bijdrage met het scenario dat de prijs voor vrede weleens „een nucleair Noord-Korea met concentratiekampen” kan zijn. Hoe treurig het tweede ook – dat eerste, als je alle verklaringen naast elkaar legt, ligt niet op tafel.

Armageddon

Breuker voorspelde steeds Armageddon als uitkomst van alle raket- en atoomproeven, zonder oog de afschrikkingslogica die het chicken game juist niet laat eindigen in een intentionele oorlog, maar in een ongeluk (gelukkig niet gebeurd) óf, als het rationele spelers betreft, in een deal op de valreep. Alleen John Bolton, de nieuwe nationale veligheidsadviseur van Trump, heeft zich voor een preventieve first strike uitgesproken. Je kunt veel van de Noord-Koreanen zeggen maar dát niet. Dat het in het geval Kim wellicht om een rationele speler gaat, mag wel blijken uit het feit dat hij naarmate de climax naderde, zijn raketten niet richting Guam of Okinawa afschoot; te riskant.

‘Onvermijdelijke’ oorlog

Breuker schreef al in maart 2013 in NRC dat het oorlog wordt tussen Noord-Korea en Zuid- Korea, omdat we ‘noord’ niet begrijpen. Na de zoveelste raketproef viel er toen al kennelijk niets meer aan te doen. Zonder een eind te maken aan de zware mensenrechtenschendingen zal dit proces op niets uitlopen, aldus Breuker.

Dat miskent nu juist de Grote Uitzondering in de internationale politiek: veiligheid zou niet voor de eerste keer losgekoppeld kunnen worden van low politics. Na Cuba (1962) gebeurde er ook niets met de mensenrechtensituatie in de USSR, desondanks is nadien ‘ontspanning’ en het succesvolle proces van wapenbeheersing begonnen. En na Helsinki (1975) heeft de ontkoppeling veiligheid-mensenrechten ook niet slecht uitgepakt. Vrede begint vaak met koude vrede, leuker kunnen we het niet maken.

Weg bij Washington

In hetzelfde NRC-artikel noemde Breuker de militaire oefeningen die de VS en Zuid-Korea (elk voorjaar) houden „een provocatie van dezelfde orde als de Noord-Koreaanse kernproef” en zei hij dat sancties „averechts” werken. Daarom „moet de besluitvorming over Noord-Korea in Washington weg”. Juist nu dat het geval lijkt, is het weer niet goed, want Breuker lijkt moeite te hebben met „het buitensluiten van de VS” en het in eigen hand nemen van het proces door de beide Korea’s. Maar de slotverklaring van vorige week noemt keurig overleg met de VS en China, waar over „permanent and solid peace” zal worden gesproken.

Lees ook: Vrede? Pyongyang coonsolideert zijn doelen

Hoewel het uiteraard nog te vroeg is om de afloop van de ontmoeting Trump-Kim te beoordelen, en alles nog papier is, kun je een en andermoeilijk een wijze analyse noemen.