NRC Checkt: ‘Uitkeringsgerechtigden Randstad massaal naar Heerlen’

Dat stelde de PvdA in Heerlen in haar programma voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart.

Foto Marcel van Hoorn/ANP

De aanleiding

Bijstandstrekkers uit de grote steden in de Randstad verhuizen massaal naar steden als Heerlen en Kerkrade, in Zuid-Limburg, omdat de sociale voorzieningen daar beter zijn en er makkelijker een woning te krijgen is. Bijstandstoerisme, noemt de lokale politiek in Heerlen en Kerkrade dat. Volgens de PvdA in de Heerlense gemeenteraad gaat het om honderden bijstandsgerechtigden per jaar. De PvdA maakte er een item van in haar campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen, afgelopen maart. Het zou jaarlijks om honderden bijstandsgerechtigen uit de Randstad gaan.

We checken de stelling in het Heerlense PvdA-verkiezingsprogramma dat er jaarlijks 400 uitkeringsgerechtigden vanuit de Randstad naar Heerlen verhuizen.

Waar is het op gebaseerd?

Het verhaal over die import van honderden randstedelijke uitkeringstrekkers doet al langer de ronde in de wandelgangen van het Heerlense stadhuis. Ook buurgemeente Kerkrade zegt last te hebben van wat daar ‘bijstandstoerisme’ vanuit de Randstad is gaan heten. Tot voor kort ging het om vermoedens, ambtenaren die daarover in het veld signalen opvingen en hun wethouder informeerden.

En, klopt het?

Heerlen en Kerkrade horen tot de landelijke topvijf van steden met de hoogste aantallen bijstandsgerechtigden, zo blijkt uit onderzoek van het CBS uit 2012. Ook Rotterdam, Den Haag en Amsterdam staan in die topvijf. Maar het CBS houdt niet bij of er significante verhuisbewegingen vanuit die Randstadgemeenten richting Heerlen of Kerkrade zijn.

Eind vorig jaar belandde het bijstandstoerisme tijdens de algemene beschouwingen op de politieke agenda van de Heerlense gemeenteraad. Aanleiding was een overzicht van de instroom van mensen in de bijstand in het jaar daarvoor: 1.025, van wie meer dan een kwart, 285, afkomstig was van buiten de gemeente. Verantwoordelijk wethouder, Peter van Zutphen (SP) verwees in dat debat al naar de gekte op de woningmarkt in onder meer Amsterdam. „Zie daar nog maar met een kleine beurs aan een woning te komen.” Resultaat van dat debat was in ieder geval dat Van Zutphen onderzoek toezegde naar de omvang van het verschijnsel. Niet omdat Heerlen een sociaal paradijs zou zijn, zo benadrukte fractievoorzitter Henk Butink van de Stadspartij. Maar om erachter te komen waarom Heerlen zo’n buitenproportionele instroom heeft van mensen met een uitkering vanuit andere gemeenten.

Voor dat onderzoek zijn inmiddels de dossiers gelicht van nieuwe bijstandsgerechtigden in de eerste tien maanden van 2017. Daaruit bleek dat in die periode 339 bijstandsgerechtigden van buiten Heerlen kwamen. Van een kwart van hen, volgens de gemeente een representatief percentage, is onderzocht waarom ze naar Heerlen zijn verhuisd. En wat blijkt: de grootste groep betrof statushouders, asielzoekers met een verblijfsstatus die vanuit asielzoekerscentra overal in het land gehuisvest worden. Uit het onderzoek bleek verder dat mensen naar Heerlen verhuizen omdat de stad een centrumgemeente is met voorzieningen als dag- en nachtopvang en blijf-van-mijn-lijfhuizen en, inderdaad, omdat je in Heerlen makkelijk aan een woning kunt komen. Maar uit het onderzoek bleek niets van een significante verhuisbeweging vanuit de Randstad naar Heerlen.

Conclusie

We beoordelen de bewering dat er jaarlijks honderden uitkeringsgerechtigden vanuit de Randstad naar Heerlen verhuizen als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Jos Verlaan