Column

Shopchinezen in imitatie-Nederland

Cadeautje voor vierduizend Chinezen: van hun baas mogen ze komen shoppen in Roermond. Zelf recreëer ik deze meivakantie daar ook in de buurt, dus ik ging eens kijken bij de aankomst van de eerste lichting, donderdagmiddag.

Ze gedragen zich als voorbeeldige, goedlachse model-Chinezen. Zodra de busladingen het Designer Outlet Center betreden, volgen ze de groepsleiders met opgestoken nummerbordjes en beginnen ze enthousiast liedjes te scanderen. Voor elke camera formeren ze zich bedreven in een groepspose, boven de vlag van hun werkgever, een cosmeticagigant uit Shanghai.

Het reisje is dan ook een ‘prestatiebonus’: dankzij hun ijverige gedrag krijgen ze het Nederland te zien zoals ze dat graag zien: Giethoorn, Zaanse Schans, Keukenhof. Ook dit winkeldorpje bij Roermond is zo’n imitatie-Nederland, met metershoge tulpen en oud-Hollandse gevels.

Toen in Parijs de beroemde Passages verschenen was het publiek verrukt: het exterieur van winkelstraat was ineens een interieur. Hier is het opnieuw binnenstebuiten gekeerd, met als bevreemdend effect dat je weliswaar buiten bent – in straatjes vol namaaktrapgevels, -rondbogen en in pastelkleuren gepleisterde gevels – maar waar het in alles voelt als een binnenruimte. Dit is een pretpark zonder attracties.

Met 7,4 miljoen bezoekers is dit klerendorpje drukker bezocht dan de Efteling (4,7 miljoen). Bij Gucci staat al gauw een wachtrij tot buiten, afgezet met palen en koorden. Op pittoreske wegwijzers en gietijzeren uithangbordjes, grachtengroen, lees je louter namen als Marc O’Polo, Ralph Lauren, Armani. Het is een pseudo-realiteit waar de Chinees glunderend z’n camera voor trekt. Voor zover hij daar nog bij kan, volgehangen als zijn armen zijn met papieren shopping bags.

Vanaf 2020 krijgen alle Chinezen van hun overheid een rapportcijfer, dat bepaalt of ze betrouwbare burgers zijn, die bijvoorbeeld hypotheken mogen afsluiten. Deze groep scoort vast heel hoog. Het zijn veel vrouwen, en vooral dertigers, hip gekleed, met petjes, gerafelde jeans, soms geverfd haar.

Ik probeer de Truman Show te doorgronden waar ze hier in beland zijn. Omdat ze zich dus uit de naad hebben gewerkt voor hun baas mogen ze naar dit nepdecor vliegen en hun geld omzetten in spullen die elders in Azië zijn genaaid. Nooit komen ze op hun Holland-tripje buiten deze pseudorealiteit. Ze zullen geen asperges eten, geen natuurwandeling maken. Niets van ons land krijgen ze te zien.

Maar ach, dit is hoe het mechaniek van de mondiale economie er nu eenmaal uitziet, en wat geeft het, zolang het binnen deze rare enclaves blijft. Maar juist die rukken op. Hele delen van Amsterdam worden al plastic decors zonder derde dimensie. Pretparken met de transactie als enige attractie.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.