Eén straat in dit dorp wordt gesloopt, de rest (nog) niet

Na het gasbesluit

Overschild wacht sloop – of toch niet? In Overschild weten ze het niet meer. Het is de kater van het Haagse gasbesluit.

De huizen aan de Kanaalweg in het Groningse Overschild blijven voorlopig staan. Foto Sake Elzinga

Hoe zorg je er ook ná het gasbesluit voor dat Groningers moeite hebben het vertrouwen terug te winnen? Zeg tegen een dorp dat één straat voor het grootste deel nieuwe huizen krijgt, laat de andere drie straten in onzekerheid.

Het huis van Klaasje Pen aan de Meerweg – bouwjaar 1912, witgeschilderde bakstenen – gaat tegen de vlakte, net als bijna alle dertig huizen in haar straat in Overschild. De gebouwen zijn onveilig, kunnen niet tegen zware aardbevingen. Maar versterken kost soms wel een miljoen euro, dus komt er nieuwbouw. Afgelopen weekend kreeg Pen een brief van de Nationaal Coördinator Groningen waarin die plannen werden herbevestigd.

Ik dacht eerst: verrek, dit is mijn huis, ik woon hier al 32 jaar. Maar je wilt veiligheid, gaat naar opties kijken. En begint te denken: dat is misschien toch wel leuk

Tien meter verderop staat het huis van haar buurman, voordeur aan de Graauwedijk. Een soortgelijk huis, vrijstaand, baksteen. Hij kreeg afgelopen weekend, samen met een tiental andere buren in zijn straat, een brief dat hij voorlopig nog even niets hoort over zijn huis. De reden is dat er meer onderzoek moet komen naar het effect van het gasbesluit op de seismische activiteit. Uiterlijk in 2030 moet de gaswinning naar nul. In Overschild begrijpt niemand het.

Je kunt het de kater van het gasbesluit van eind maart noemen: de felle discussie over welke huizen in Groningen nog versterkt moeten worden. Er zouden duizenden panden worden verstevigd. Maar het kabinet hoopt dat nu de gaswinning omlaag gaat de veiligheid toeneemt en er een kleinere (en goedkopere) versterking nodig is. Dat laat het op dit moment uitrekenen. Tot die tijd – en wellicht daarna – wil minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) pas op de plaats maken.

Lees ook: Door gaswinning te stoppen hoopt het Rijk dat versterking van duizenden woningen niet langer nodig is.

Onverantwoord, zeggen de zes Groningse bevingsgemeenten. Hun credo is: eerst zien dat de veiligheid écht verbetert en tot die tijd gewoon doorgaan. Want de kans op zware bevingen is voorlopig onverminderd groot.

Klaasje Pen voor haar huis aan de MeerwegFoto Sake Elzinga

In een tussentijds overleg zijn Rijk en regio overeengekomen dat de eigenaren van 1.500 huizen die al gehoord hadden wat er met hun pand zou gebeuren, erop kunnen rekenen dat wordt uitgevoerd wat was afgesproken. De eigenaren van 3.000 andere geïnspecteerde huizen blijven voorlopig in onzekerheid.

Dat kan leiden tot verschillen binnen dorpen of straten – zoals in Overschild. Daar heeft formeel alleen de Meerweg te horen gekregen wat er staat te gebeuren: overwegend sloop. Van de andere huizen zijn wel inspectierapporten en versterkingsadviezen beschikbaar, maar deze zijn nog niet gedeeld met de bewoners.

Verwachtingen

In de praktijk wist het hele dorp dat er een zeer ingrijpende sloop zou volgen. De Meerweg is niet fundamenteel anders dan de drie andere straten, de veengrond er net zo bevingsgevoelig. „Als je die cijfers doortrekt naar de rest van het dorp dan weet je wel waar je aan toe bent”, vertelt Rob Gramberg.

Hij staat voor zijn bakstenen huis vlakbij het Eemskanaal. Hij had zich op sloop ingesteld. „Ik was zondag nog in Almere op een beurs voor nieuwe woonconcepten.”

In de praktijk wist het hele dorp dat er een zeer ingrijpende sloop zou volgen. De Meerweg is niet fundamenteel anders dan de drie andere straten, de veengrond er net zo bevingsgevoelig. Foto Sake Elzinga

Ook de gemeente Midden-Groningen vindt dat er in Overschild bepaalde verwachtingen zijn gewekt. „De conclusie voor de overige woningen [die niet aan de Meerweg staan] (…) laat zich raden”, schreef burgemeester Rein Munniksma begin april aan de Nationaal Coördinator Groningen, Hans Alders. Het dorp, dat de afgelopen maanden een symbool werd voor de versterkingsoperatie, had al uitgebreid contact met architect Winy Maas van het Rotterdamse bureau MVRDV om een nieuw plan op te stellen voor de kern. Dorpshuis De Pompel hangt vol met artist impressions.

Het is niet dat iedereen gewoon lekker een nieuw huis wil, zegt Cees Wildervanck, aan tafel in het dorpshuis. Hij heeft zijn uitstelbrief net binnen. Het probleem begint volgens hem bij veiligheid en ongelijkheid in het dorpsgezicht.

Een brievenbus in Overschild.Foto Sake Elzinga

Bewoners zijn vaak met veel moeite, en na een lang en ingewikkeld „rouwproces” (dixit de burgemeester) positief gaan denken over de sloop van hun huis. Wildervanck zegt: „Ik dacht eerst: verrek, dit is mijn huis, ik woon hier al 32 jaar. Maar je wilt veiligheid, gaat naar opties kijken. En begint te denken: dat is misschien toch wel leuk. Je hebt afscheid genomen van je huis.”

Tot onderlinge conflicten heeft het voorlopig nog niet geleid. De Schildjers vinden dit allemaal een rare situatie, zegt Rob Gramberg. Één familie, waarvan de leden in verschillende straten wonen, heeft het volgens hem soms wel lastig. „Het gaat er altijd over, zeggen ze.”

De hoop in Overschild is nu gevestigd op de gemeente – de bestuurslaag waar bewoners duidelijk het meest van verwachten. Wildervanck: „We krijgen mailtjes van de wethouder met: ‘we staan achter jullie’.” Of ze minister Wiebes kunnen overtuigen zal over een paar weken moeten blijken tijdens het nieuwe overleg.

    • Milo van Bokkum