Groot violist en docent met volmaakte stokbeheersing

Herman Krebbers 1923-2018

Met Herman Krebbers verliest de Nederlandse muziek een naoorlogs muzikaal icoon. „Hij was een toonbeeld van toewijding.”

Herman Krebbers in 1977. Foto ANP

Als violist en pedagoog speelde Herman Krebbers een grote rol in het naoorlogse muziekleven. Hij was solist en concertmeester van het Residentie Orkest en het Koninklijk Concertgebouworkest, lid van het Guarneri Trio en ten slotte leraar. Herman Krebbers is dinsdag overleden op 94-jarige leeftijd.

Op zijn eerste opname - een liveregistratie uit april 1943 - is een onstuimige 19-jarige Krebbers te horen in het Vioolconcert van Brahms met het Concertgebouw onder leiding van Willem Mengelberg. Als solist viel hij op door zijn krachtige toon. „Ik had toen een machinegeweer-vibrato”, zei hij er zelf over.

De oorlogsjaren groeiden overigens uit tot een zwarte bladzijde in Krebbers’ leven. Zijn brandende ambitie bracht hem ertoe om lid te worden van de door de nazi’s ingestelde Nederlandse Kultuurkamer. „Hij soleerde in Berlijn”, vertelt componist en musicoloog Leo Samama. „Terwijl zijn vriend en vakgenoot Theo Olof als Jood moest onderduiken. Ik leerde hem kennen halverwege de jaren zestig, in mijn puberteit. Mijn vader was als impresario nauw betrokken bij het Guarneri Trio, waarin Krebbers musiceerde met cellist Jean Decroos en diens vrouw Danièle Dechenne. Dat was van wereldniveau.” Volgens Samama had Krebbers in zijn jonge jaren een wat zelfingenomen karakter. „Op latere leeftijd veranderde dat en werd hij veel zachtmoediger.”

Lees een interview dat Annemarie Oster in 1994 met Herman Krebbers had: ‘Het lijkt me heerlijk om als vrouw de zaal te bespelen’

Zijn gedrag in de oorlog kwam Krebbers op een tweejarig speelverbod te staan. Daarna zette hij met Olof in de tweede helft van de twintigste eeuw de toon in violistisch Nederland. Zij bekleedden samen een duobaan als concertmeester - in Den Haag en Amsterdam - wat hun de kansen bood zich eveneens solistisch en kamermuzikaal te ontwikkelen.

Het spel van Krebbers en Olof inspireerde Nederlandse componisten, zoals Henk Badings, Géza Frid en Wolfgang Wijdeveld. „Weinig violisten bezaten dat mooie, soepele vibrato en die volmaakte stokbeheersing van Krebbers”, zegt Samama. „Dat zie je terug bij zijn leerlingen, van wie de Duitser Frank Peter Zimmermann de meeste roem vergaarde.” Ook Emmy Verhey, Vera Beths en André Rieu waren leerlingen van hem.

In 1979 kreeg Krebbers een ongeluk. Bij een val tijdens het aanmeren van zijn zeilboot ontwrichtte hij zijn rechterschouder. Geconfronteerd met een lang en onzeker herstel, nam hij ontslag bij het Koninklijk Concertgebouworkest en maakte een einde aan zijn solistenloopbaan. Voortaan zou hij zich richten op doceren.

Zelf een leerling van de beroemde Duitse vioolpedagoog Oscar Back, was Herman Krebbers sinds begin jaren zestig - met Theo Olof en Davina van Wely - al leidend als viooldocent. Wouter Vossen, de huidige concertmeester van het Residentie Orkest, was een van zijn leerlingen. „Krebbers was een toonbeeld van toewijding”, zegt Vossen. „Ik dacht de laatste weken veel aan hem, want ik speelde Shéhérazade van Nikolaj Rimski-Korsakov. Krebbers gaf me jaren terug de partituur met zijn aantekeningen, bedacht vanuit zijn eigen ervaringen op het podium. Het was wonderbaarlijk om te merken hoe alles op zijn plek viel.”

Dat ondervond ook violiste Liza Ferschtman, die Krebbers op haar vijftiende onder zijn hoede nam. „Nog bijna dagelijks denk ik aan hem. Ik begrijp steeds beter wat hij me aan het leren was. Hij plantte zaden waarvan er nu en dan plotseling weer één ontkiemt. Als ik nu zelf lesgeef, hoor ik hem af en toe terug in mijn commentaar. Hij was aards. Niet hoogdravend. Je hoefde van hem geen verhalen te verwachten over de betekenis van muziek. Het ontbrak hem niet aan poëzie, maar die toonde hij op een intuïtieve manier.”