Geologische robot gaat op weg naar Mars

Het Amerikaanse NASA stuurt zaterdag met behulp van Europese ruimteagentschappen een nieuwe sonde naar Mars. De Marslander InSight moet aardbevingen gaan registreren.

Tekening van de nieuwe Marslander, zoals na november op Mars zal staan, met seismograaf en diepte boor. Tekening NASA

Het Amerikaanse ruimteagentschap NASA heeft zaterdagmiddag een ‘geologische robot’ naar Mars gelanceerd. Deze Marslander InSight is nu eens geen karretje dat het barre rode landschap van de planeet gaat verkennen, maar een stilstaand platform dat onder meer is uitgerust met een seismometer en een ‘thermometer’ die zichzelf in de Marsbodem boort.

Deze ongeveer 1 miljard dollar kostende Marsmissie, die vooral het inwendige van de planeet gaat onderzoeken, kent een forse Europese inbreng. Het Franse ruimteagentschap CNES heeft de leiding over een team dat de zeer gevoelige seismometer heeft geleverd. Die moet aardbevingen op Mars gaan registreren. De thermische sonde van de Marslander is ontwikkeld door het Duitse lucht- en ruimtevaartcentrum DLR. Dit instrument kan zichzelf tot een diepte van vijf meter de grond in hameren, om de warmte te meten die vanuit het planeetinwendige ontsnapt.

Twitter avatar NASA NASA LIFTOFF! Humanity’s next mission to Mars has left the pad! @NASAInSight heads into space for a ~6 month journey to Mars where it will take the planet’s vital signs and help us understand how rocky planets formed. Watch: https://t.co/SA1B0Dglms https://t.co/wBqFc47L5p

Belangrijke missie

Het is een belangrijke missie, het zal voor het eerst zijn dat een andere planeet dan de aarde zo grondig wordt ‘doorgemeten’. Ook de twee Viking-sondes die in 1976 op Mars landden waren uitgerust met een seismometer. Een daarvan was echter defect en de andere registreerde voornamelijk trillingen die door de wind en door activiteiten van de lander zelf werden veroorzaakt. Daardoor is het nog steeds niet duidelijk of Mars – net als de aarde en de maan – seismisch actief is.

De metingen die de seismometer van InSight gaat doen moeten duidelijkheid geven over de afmetingen en de dichtheid van de kern, de mantel en de korst van Mars. Dit instrument kan overigens niet alleen aardbevingen registreren, maar ook aardverschuivingen, meteorietinslagen én stofstormen.

Draaien om zijn as

Ook de manier waarop Mars om zijn as draait kan meer inzicht kan in de inwendige structuur van de planeet, en zal daarom onderzocht worden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van gegevens van het radio-experiment RISE. Dat maakt simpelweg gebruik van de radioverbinding tussen de aarde en Mars om de onderlinge afstand tussen deze planeten tot op 10 centimeter nauwkeurig te meten. Op die manier kunnen kleine schommelingen van de rotatie-as van Mars worden gemeten. De verwerking van deze gegevens wordt gedaan door wetenschappers van de Koninklijke Sterrenwacht van België.

De Marslander InSight, verpakt in de punt van de raket, op weg naar de lancering.

Foto NASA

Anders dan alle voorgaande planeetmissies wordt InSight niet gelanceerd vanaf Cape Canaveral in Florida, maar vanaf de Vandenberg-luchtmachtbasis in Californië, op een Atlas V-raket (die sinds 2007 een ononderbroken reeks van 61 succesvolle lanceringen op zijn naam heeft staan). Volgens plan zou dat moeten gebeuren om 13.05 uur Nederlandse tijd. Eigenlijk is dat twee jaar later dan oorspronkelijk de bedoeling was. De oorzaak voor deze vertraging lag bij de vacuüm-behuizing van de seismometer, die bij controle lek bleek te zijn. Volgens NASA is er overigens een lanceer-‘window’ tot 8 juni.

Atlas V-raket

InSight gaat niet alléén op pad, bovenop de Atlas V. Samen met hem worden – bij wijze van proef –twee mini-ruimtesondes ter grootte van een aktetas gelanceerd: ‘Wall-E’ en ‘Eve’. Ze zullen een eindje achter InSight aan vliegen en kunnen tijdens diens landing op 26 november gegevens doorseinen naar de aarde. Zelf schieten ze Mars voorbij.

Het is voor het eerst dat zulke kleine ruimtesondes naar een andere planeet worden gestuurd. Omdat onzeker is of ze de lange reis doorstaan, worden de landingsgegevens van InSight ook opgepikt door de Mars Reconnaissance Orbiter, die al sinds 2006 om Mars cirkelt.