Opinie

De huidige eindexamens zijn veel te beperkt

Onderwijsblog Binnenkort starten de schriftelijke eindexamens. De VO-Raad wil de examens voor havo en vwo herzien. Een goed idee, vindt docent Martin Bakker. „Docenten krijgen meer vrijheid en minder regels.”

Leerlingen van het Comenius College in de aula bij de start van de eindexamens. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De VO-raad wil de eindexamens havo en vwo totaal herzien. Mijn hart maakte een sprongetje van blijdschap toen ik het plan las. Het is een steun in de rug van docenten die bezig zijn met het goed voorbereiden van hun havo- en vwo-leerlingen op het hoger en universitair onderwijs. De huidige manier van examineren is uiterst beperkt. Het gaat in veel gevallen om heel precies lezen van vragen en volgens strikte regels formuleren van de juiste antwoorden. En dat voor een klein zesje gemiddeld. Er is zoveel meer te leren dan dat!

Ik geef behalve aardrijkskunde ook het vak natuur, leven en technologie (nlt). Omdat daar een centraal eindexamen ontbreekt, heb ik de vrijheid om dit vak zelf vorm te geven. Het is dan veel gemakkelijker om leerlingen onderzoek te laten doen, te laten samenwerken en te motiveren. Ik – en met mij vele collega’s - wil ook in mijn lessen aardrijkskunde meer zelfstandig onderzoek door de leerlingen laten uitvoeren, vaker veldwerk doen, vakoverstijgende projecten organiseren, inspelen op de actualiteit, het profielwerkstuk verder versterken en extern opdrachtgeverschap binnen de school halen. Daarbij zit dat oude eindexamen zo langzamerhand lelijk in de weg. Het past gewoon niet meer bij de tijdgeest, de leerlingen, de vervolgopleidingen.

Flexibeler

Ook onze leerlingen zullen blij worden van een meer flexibele manier van examineren, want ze zullen merken dat de lessen veranderen. Meer docenten zullen gaan sturen op het oplossen van problemen en het maken van vrije opdrachten. Dat zijn werkvormen, waarvan ik al heb mogen ervaren dat ze motiveren en tot grotere prestaties aanzetten. Misschien is opdrachtgestuurd werken niet alle docenten gegeven, maar dat is misschien ook niet zo erg. Een vak als wiskunde, wellicht gaat dat prima zoals het nu gaat. Niks aan doen. Vakken als aardrijkskunde, biologie, natuurkunde, economie en de moderne talen kunnen hiermee wel aan de slag en dat is goed voor de variatie.

Zelfs de docenten die nu nog wantrouwend tegen dit plan staan, zouden kunnen merken dat het nog niet zo slecht is. Ze zijn gewend dat ingrepen van bovenaf hun vrijheden en verantwoordelijkheden inperken, zoals de zak-slaagregeling en de kernvakkenregeling. Nu verandert er echter iets ten goede. Ze krijgen meer vrijheden en minder regels. Een meer flexibele vorm van examinering vergroot de vrijheid van docenten bij het vormgeven van het onderwijs, verandert de rol van lesboer naar coach en zal daardoor ook mee kunnen helpen om de werkdruk te verlichten. En als een docent nu al alle genoemde leerdoelen haalt, dan zal dat bij het nieuwe eindexamen toch ook geen probleem zijn?

Natuurlijk lost dit plan niet alle problemen op. Er is sprake van zeer hoge werkdruk. Docenten moeten nog tijd vinden voor lesplanontwikkeling en samenwerking. Daar is meer voor nodig. Maar een andere vorm van examinering kan dit wel makkelijker maken. Wat mij betreft kunnen we gelijk beginnen.

drs M.C Bakker, docent aardrijkskunde en nlt, mentor 6vwo en sectievoorzitter op het Segbroek College te Den Haag

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.