Camperts verzet zit ‘m in kleine daden

Filmmaker Alessio Cuomo reisde het hele land door om beelden te vinden die de krachtige boodschap van Remco Camperts gedicht – verzet begint bij het individu – te ondersteunen.

Foto Bas Flantua

Weggestopt onder een bruingroene aanslag staat de tekst van het gedicht ‘Iemand Stelt De Vraag‘ (ook wel ‘Verzet‘) op een Gentse zijmuur. Ruim tien jaar geleden werd het geplaatst op het Geuzenhuis, een centrum voor vrijzinnig humanisten in België. Filmmaker Alessio Cuomo passeerde het en wist: deze tekst moet op beeld.

Vandaag wordt op diverse plekken door heel Nederland de korte film ‘Verzet‘ getoond, bij instellingen die gelieerd zijn aan het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Cuomo reisde het land door op zoek naar natuurbeelden om de krachtige boodschap van het gedicht - verzet begint bij het individu - te ondersteunen:

Verzet begint niet met grote woorden
maar met kleine daden
zoals storm met zacht geritsel in de tuin
of de kat die de kolder in zijn kop krijgt
zoals brede rivieren
met een kleine bron
verscholen in het woud
zoals een vuurzee
met dezelfde lucifer
die een sigaret aansteekt
zoals liefde met een blik
een aanraking iets dat je opvalt in een stem
jezelf een vraag stellen
daarmee begint verzet
en dan die vraag aan een ander stellen

De zoektocht voerde hem onder meer naar landgoed Rhijnauwen bij Utrecht, waar tijdens de Tweede Wereldoorlog honderden Belgische en Nederlandse verzetsstrijders per wagen werden heengevoerd om daar te worden geëxecuteerd. Zo’n 250 tot 500 mensen vonden er de dood. Nu, zegt Cuomo, is het een vredige plek waar kinderen op straat spelen. Maar de omwonenden van toen wisten het wel.

VERZET - Remco Campert from ColdSun Productions on Vimeo.

Camperts vader was een verzetsstrijder. Hij stierf in 1943 in het Duitse concentratiekamp Neuengamme toen Remco dertien was. Toen Cuomo de 88-jarige Campert in zijn woning in Amsterdam Zuid bezocht, sprak hij erover. Toen zijn moeder hem kwam vertellen dat zijn vader dood was, speelde hij net een spelletje. De jonge Campert kon alleen maar denken: ‘ik wil verder spelen’. Van die reactie heeft hij de rest van z’n leven spijt van gehad, aldus Cuomo.

Lees ook: in maart maakte Camperts familie bekend dat hij stopt met schrijven. “Schrijven is leven, als ik daarmee ophoud, ben ik er niet meer.”

Toch hield de gedachte aan zijn vaders geschiedenis Campert zijn leven lang strijdbaar. Die emotie wil de filmmaker overbrengen op kijkers: “De strijdbaarheid in zichzelf voelen, dat is de belangrijkste boodschap. En het besef dat verzet altijd op jou als individu aankomt.”

Lees hier de 4 mei-lezing die Remco Campert in 2004 hield over zijn vader.

    • Maartje Geels