Academie ziet af van uitreiking Nobelprijs voor Literatuur

Het besluit dit jaar geen prijs toe te kennen is het gevolg van een crisis binnen de Academie.

Het gebouw van de Zweedse Academie. Fredrik Sandberg/EPA

Er wordt dit jaar geen Nobelprijs voor Literatuur uitgereikt. Dat heeft de Zweedse Academie vrijdagochtend bekendgemaakt. De organisatie die de prijs jaarlijks uitreikt heeft dat besloten vanwege een misbruikschandaal binnen de Academie.

In november werd de echtgenoot van jurylid Katarina Frostenson beschuldigd van seksueel wangedrag. Achttien vrouwen kwamen naar voren. Zij zeiden dat fotograaf Jean-Claude Arnault hen had aangerand of verkracht. De man heeft zelf ook nauwe banden met de Academie. In sommige gevallen zou het seksueel misbruik hebben plaatsgevonden in gebouwen die de Academie beheert; de man ontmoette enkele slachtoffers in het kader van een cultureel project waarvoor hij financiële steun van de Academie had ontvangen.

Behalve het seksueel overschrijdend gedrag van de man werd ook bekend dat hij in afgelopen jaren de namen van winnaars lekte. Hij zou nog voor bekendmaking door de Academie aan vertrouwelingen hebben verteld aan wie de Nobelprijs werd toegekend, zodat kennissen die informatie konden gebruiken in gokkantoren.

Crisis binnen Academie

De zaak heeft voor veel onrust gezorgd binnen de jury van de Nobelprijs voor Literatuur. Meerdere juryleden stapten op, omdat zij vonden dat de Academie niet integer met de beschuldigingen was omgegaan. De permanente secretaris van de jury Sara Danius zag zich vanwege het schandaal gedwongen haar functie als voorzitter neer te leggen. Ook Frostenson, de vrouw van de beschuldigde man, stopte als jurylid.

De Academie heeft nu tien actieve leden. In principe worden de leden van de Academie voor het leven benoemd. Zij kunnen daardoor niet zomaar vervangen worden. Koning Carl Gustaf van Zweden heeft eerder al laten weten dat hij overweegt de statuten van de Zweedse Academie aan te passen, zodat het wel mogelijk wordt nieuwe leden aan te wijzen.

Volgend jaar wel uitgereikt

De nominatie voor de Nobelprijs voor Literatuur 2018 wordt een jaar doorgeschoven, volgens de Academie. De juryleden vinden dat de organisatie nu niet in staat is te beslissen over toekenning van de prijs. Ze vinden zelf dat de Academie door de interne crisis aan geloofwaardigheid heeft ingeboet en wil eerst “het vertrouwen van het publiek herstellen”, zegt de nieuwe permanente secretaris. In 2019 worden dan twee Nobelprijzen uitgereikt.

In een reactie op het besluit van de Academie laat de Nobelstichting weten dat andere Nobelprijzen wel dit jaar worden toegekend. De stichting beheert de financiën en administratie van de prijzen.

“De crisis binnen de Zweedse Academie heeft een negatieve impact op de Nobelprijs. Het besluit van de Academie benadrukt de ernst van de situatie en waarborgt de reputatie van de Nobelprijs op de lange termijn.”

De Nobelprijs voor Literatuur wordt sinds 1901 ieder jaar uitgereikt. De Nobelprijzen worden door verschillende commissies bepaald en toegekend. De Nobelprijs voor de Vrede is de enige prijs die niet door een Zweedse commissie wordt bepaald, maar door het Noorse Nobelcomité.

    • Lisa Dupuy