Schreeuwen op 4 mei als onderdeel van ‘sociale strijd’

Dodenherdenking Een Utrechtse activist wil bij de rechter afdwingen dat hij mag schreeuwen bij de nationale herdenking op de Dam.

De herdenking op 4 mei 2017 Foto Koen van Weel / ANP

Samen met andere actievoerders wil hij zich vrijdagavond ongezien mengen tussen het publiek bij de dodenherdenking op de Dam in Amsterdam. Direct na het schallen van de trompet, als alle anderen stil zijn, beginnen ze te schreeuwen. „Dan wordt het maar een knokpartij”, zegt Rogier Meijerink.

Meijerink is woordvoerder van de actiegroep Geen 4 Mei Voor Mij, die tijdens de nationale herdenking een lawaaidemonstratie wil houden. De activisten vinden de dodenherdenking in de huidige vorm hypocriet en racistisch. Onder meer omdat de slachtoffers die het Nederlandse leger na de bevrijding in Nederlands-Indië maakte, niet worden herdacht.

Jozias van Aartsen, burgemeester van Amsterdam, heeft de bijeenkomst eerder deze week verboden, maar deze donderdagmiddag staat Meijerink voor de rechter om dat aan te vechten. Hij vindt dat zijn demonstratierecht ernstig wordt geschonden. De gemeente is van mening dat wat Meijerink gaat doen „ordeverstoring” is. „Op 364 dagen van het jaar mag hij demonstreren, maar tijdens de herdenking niet”, zegt woordvoerder Sebastiaan Meijer. Toenmalig burgemeester Van der Laan „noemde demonstraties bijkans heilig. Maar nu gaat het ten koste van heel veel mensen die stilstaan bij het verleden.”

Digitaal protest

In 2016 was er al een digitaal protest onder de naam ‘Geen 4 mei voor mij’. Op sociale media lieten mensen weten dat zij niet zouden herdenken. „Voor mij heeft 4 mei geen zin wanneer we het opkomende fascisme en moslimhaat in Nederland gewoon zijn gang laten gaan”, schreef een van de initiatiefnemers destijds op haar Facebook-pagina. Meijerink is naar eigen zeggen door dat protest geïnspireerd. Hij is als activist al jaren betrokken bij „de sociale strijd”, zegt hij. In 2013 zat hij zes weken vast vanwege kraken in Utrecht.

Lees ook: Christa (22) begon met drie anderen de campagne #geen4meivoormij, ze vindt de dodenherdenking hypocriet.

In sommige berichtgeving over het aanstaande protest valt de naam van actiegroep De Grauwe Eeuw, die onder meer bekend is van kritiek op een cowboy- en indianenfeest in poppodium Tivoli. Ook wil de groep dat straatnamen die verwijzen naar het koloniale verleden worden aangepast. Michael van Zeijl van De Grauwe Eeuw zegt dat hij niet betrokken is bij de lawaaidemonstratie. „Maar als het doorgaat, zijn we erbij.”

Meijerink wil niet zeggen wie zijn mede-initiatiefnemers zijn. „Ik schuif mezelf naar voren als woordvoerder en dan krijg je heel veel bagger over je heen. We gaan daarom niet te veel informatie naar buiten brengen.” Hij verwacht vrijdag, afgaand op de Facebook-aanmeldingen, „een paar honderd” deelnemers.

Paniek en gewonden

In 2010 werd de dodenherdenking op de Dam verstoord toen tijdens de twee minuten stilte één man begon te schreeuwen. Er ontstond paniek en er vielen tientallen gewonden. De man kreeg 16 maanden celstraf, waarvan 8 voorwaardelijk, voor het expres slaken van een valse alarmkreet. Of er nu extra veiligheidsmaatregelen komen, wil de gemeente niet zeggen.

Meijerink gaat ervan uit dat het verbod wordt opgeheven, en dat hij tijdens de herdenking mag demonstreren. Maar hoe dan ook staat Meijerink om acht uur op de Dam te schreeuwen, zegt hij. Over de uitwerking van zijn actie op mensen die waarde hechten aan de herdenking, spreekt hij zich niet uit. „Het gaat voor mij niet over de persoonlijke invulling van de herdenking, maar over hoe de staat geschiedenis aan het witwassen is.”

    • Kim Bos