Protesteren zonder Sovjet-mentaliteit

Armenië

Alles lag plat in Armenië nadat de Republikeinen dinsdag vasthielden aan hun macht. „Dit protest is een positieve boodschap.”

Demonstranten in de straten van Jerevan op 2 mei. Foto KAREN MINASYAN/AFP

In de felle zon veegt een groep jongeren het trottoir schoon op het Plein van de Republiek in de Armeense hoofdstad Jerevan. Anne Mayson, een twintiger met hippe zonnebril op het hoofd, geeft lachend aanwijzingen aan haar vriendinnen. Een paar meiden vissen met schoonmaakhandschoenen de laatste peuken uit het gras voor de fonteinen. „We geven om onze stad”, zegt Mayson. „Dit is deel van de revolutie.” Achter hen laden mannen podiumonderdelen in een vrachtwagen: het enige in Jerevan dat rest van de landelijke stakingsdag die woensdag heel Armenië platlegde.

Het is alsof na drie weken demonstreren en deze stakingsdag de ‘fluwelen revolutie’, zoals het protest wordt genoemd, al is geslaagd. „Weg met premier Serzj Sarkisian”, scandeerden de demonstranten tegen de man die na tien jaar presidentschap afgelopen maand plotseling tot premier werd benoemd. Onder leiding van oppositieleider en parlementslid Nikol Pasjinian groeide het protest uit tot een heuse volksbeweging voor verandering. Sarkisian stapte op.

Pasjinian stelde zich kandidaat voor het ambt, maar leed dinsdag een nederlaag toen het parlement zijn kandidatuur verwierp. Hij riep op tot een landelijke staking die in het hele land werd gevolgd: scholen, universiteiten en zelfs het vliegveld van Jerevan kwamen stil te liggen.

Trefbal

Toch is de sfeer woensdag opgetogen, met overal spontane volksfeesten. Op een doorgaans drukke autoweg danst een vrouw van een jaar of vijftig uitgelaten op Armeense muziek. Het zweet parelt op haar voorhoofd. Twee straten verder speelt een groep jongeren trefbal. Van een afstandje kijken agenten toe.

„Wij hebben al gewonnen”, glimlacht dertiger Armen Grigorian, een van de activisten die het gezicht is geworden van de antiregeringsprotesten. Eind april, een dag voor Sarkisian onder druk van de demonstranten zijn vertrek bekendmaakte, werd hij gearresteerd. Grigorian wijst om zich heen in de koffiezaak met ijsbar en moderne glazen tafeltjes. „De politie kwam dit café binnen; ik zat een paar tafels verder.”

De regerende Republikeinse Partij (HHK), die een meerderheid van 55 van de 105 zetels heeft in het parlement, bleef ondanks de druk van de voltallige oppositie vasthouden aan haar macht. „Heel het land keek live mee naar het debat. „Het was een aanfluiting”, zegt Grigorian.

Maar na de stakingsdag lijkt donderdag de regeringspartij haar verzet toch op te geven. Bij de nieuwe stemming in het parlement, die volgende week zal worden gehouden, steunt de HHK de kandidaat die meer dan een derde van de stemmen krijgt, zo liet de fractievoorzitter weten. Vooralsnog is Pasjinian de enige kandidaat.

Het succes van de protestbeweging verklaart Grigorian woensdag door de „positieve boodschap” en doordat iedereen mee mag doen. Tijdens het gesprek belt zijn neefje om te vertellen dat hij samen met zijn vriendjes de straat voor hun huis heeft geblokkeerd. „Dat is de geest van de revolutie. Wij vertellen vanaf het podium wat er gaat gebeuren en dan is iedereen vrij om zelf acties te organiseren”, zegt Grigorian.

Hij is positief verrast over deze jongste generatie Armeniërs. Zij zijn niet opgegroeid met de Sovjet-mentaliteit en zijn niet bang de straat op te gaan, stelt hij.

Ook Anna Santopadre kan haar geluk niet op met de jonge strijdlustige generatie. De veertigster wijst tijdens een demonstratie bij het ministerie van Buitenlandse Zaken naar haar nicht. „Zij is een van de weinigen binnen onze familie die nog in Armenië woont. De rest is vertrokken naar het buitenland. Hier zijn geen banen en de corruptie binnen de overheid is torenhoog”.

Miljardairskliek

Santopadre woont in Italië maar heeft in Armenië een bedrijf dat tassen maakt. Volgens haar zorgt de Armeense diaspora ervoor dat een deel van de bevolking nog enige welvaart kent. Zeker zeven miljoen Armenïërs wonen elders, meer dan het dubbele van het inwoneraantal van het land.

Veel Armeniërs krijgen geld toegestuurd van familie in Rusland, het Midden-Oosten of het Westen. De frustratie en woede van de bevolking zijn daarom ook gericht tegen de puissant rijke miljardairskliek rond de afgetreden premier Sarkisian die politiek gebruikt voor economisch gewin, zegt Santopadre. Zij is speciaal voor de demonstraties teruggekeerd naar haar moederland. „Ik wil deel uit maken van het proces van verandering.”