Opgevoed: Mijn dochter heeft stress

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: een gestreste dochter.

Illustratie Martien ter Veen

De kwestie:

Moeder: „Mijn dochter van 17 zit in 5-vwo, en heeft een pittig pakket. Ze vindt het belangrijk om goede cijfers te halen en wil graag alles op tijd af hebben. Ze is een perfectionist. Dit resulteert in veel en hard werken. Ze klaagt over stress, heeft vaak hoofdpijn en nekpijn, en slaapt slecht.

„Op school zijn ze bezig met het onderwerp overspannenheid bij jongeren en laatst zei ze dat het haar niets zou verbazen als zij ook onderuit zou gaan op enig moment.

„De druk is erg hoog om mee te gaan met de rest. Al haar vriendinnen halen hoge cijfers. Ik zeg vaak tegen haar dat een onvoldoende ook prima is, maar het komt niet echt binnen. Als ze al ontspant, is het met Netflix en Instagram. Wel doet ze twee keer per week hockey.

„Ze groeit niet op in een prestatiegericht gezin. Ik ben een alleenstaande moeder van drie tieners en wij hebben het niet breed vergeleken met de gezinnen waar wij mee omgaan. Ik ben zelf absoluut geen perfectionist, en geef niks om status. Ik heb naast mijn werk veel hobby’s en vrienden.

„Ik heb zelf nooit mijn universitaire studie afgemaakt, en dat heeft bij mij geleid tot onzekerheid in mijn verdere carrière. Misschien speelt dat mee bij mijn dochter. Hoe kan ik haar helpen minder gestrest te zijn?”

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.

Steun dochter in leren ontspannen

Bas Levering: „Termen als ‘overspannen’ en ‘depressief’ lijden aan begripsinflatie. Goed dat er aandacht voor is, maar het is belangrijk om echte problemen te onderscheiden van ervaringen die nu eenmaal bij het leven horen.

„De middelbare schooltijd is de periode waarin kinderen zelf met druk moeten leren omgaan. De vijfde klas is de zwaarste van het hele vwo. De meeste ouders hebben het gevoel dat ze hun kinderen achter de broek moeten zitten. In dit geval komt de druk van buiten.

„Deze moeder moet haar dochter steunen om echt te leren ontspannen. Ze legt een mooie houding aan de dag, maar moet waken voor een te softe aanpak. Een onvoldoende is niet prima, – dat praat je deze dochter ook niet aan – maar een onvoldoende is ook geen doodzonde.

„Praat met haar over hoe ze het schoolwerk aanpakt. Vraag naar de steun die ze daarbij op school heeft gehad. Soms levert een extra uur leren niets meer op. Sport is goed om schoolwerk te vergeten. Netflix misschien ook, maar een scherm levert wel weer extra lichamelijke klachten op.”

Prijs dochter voor haar harde werk

Wim Meeus: „Het zelfbeeld van jongeren ontstaat door vergelijking met anderen. Het klinkt alsof de groep bij wie deze 17-jarige wil horen het goed doet op school en uit een welvarender milieu komt dan zijzelf. Door ook goed te presteren kan de dochter ‘bewijzen’ dat ze hierbij hoort, en een positief zelfbeeld opbouwen.

„Omdat we weten dat het voor jongeren belangrijk is om ergens goed in te zijn, is het verstandig dat moeder haar dochter prijst voor haar harde werk. Maar ze moet ook praten over waar de motivatie om te presteren vandaan komt. Als inspanning gepaard gaat met de angst afgewezen te worden, gaat een kind uiteindelijk breken. Het is beter dat de dochter de motivatie uit zichzelf haalt. Wat wil en kan ik zelf doen, zonder me te vergelijken met anderen? Wanneer ben ík tevreden? Daar moet het gesprek over gaan.

„Omdat hier kan meespelen dat de dochter zich verzet tegen haar moeder, is het misschien verstandiger iemand anders te zoeken om hierover met haar te praten. De mentor bijvoorbeeld.”

    • Annemiek Leclaire